Karma Test 53

1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'edat tümleci' vardır?

• A) Arkadaşlarıyla tatile gitti. ✓
• B) Kitabı masaya koydu.
• C) Seni dün gördüm.
• D) Hızlıca koştu.

'Kim ile? -> Arkadaşlarıyla'. 'İle' edatı birliktelik anlamı katarak edat tümleci oluşturmuştur. (ÖSYM bazen bunu Zarf Tümleci olarak da kabul eder, ancak seçeneklerde Edat Tümleci soruluyorsa cevap budur).

2. Kapitalist dünyanın gerçek edebiyatı halk kitlelerinden uzaklaştırmasının ve bunu bir “entellektüel oyun” haline getirmesinin bir amacı var elbette. Çünkü söz sanatları, her zaman tehlikeli sayılmıştır. İnsanları düşünmeye, sorgulamaya, bilinçlenmeye, başkaldırmaya davet eder. Bu parçada aşağıdakilerden hangisi yoktur?

• A) Yazım yanlışı
• B) Ünsüz benzeşmesi
• C) Ünsüz yumuşaması
• D) Sıralı cümleleri birbirinden ayıran virgül ✓

Parçada sıralı cümleleri birbirinden ayıran noktalama işareti (virgül ya da noktalı virgül) kullanılmamıştır. Virgül sadece eş görevli sözcükleri ayırmıştır.

3. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'ara söz' bir ögenin açıklayıcısı **değildir**?

• A) Bu konu, emin ol, seni sıkmayacak. ✓
• B) Ankara'yı, o güzel şehri, özledim.
• C) Ali, çocukluk arkadaşım, geldi.
• D) Dün, pazar günü, buluştuk.

'Emin ol' bir cümle dışı unsurdur, herhangi bir ögenin açıklayıcısı değildir. Diğerlerinde Nesne (B), Özne (C) ve Zarf Tümleci (D) açıklanmıştır.

4. İspanya’da iç savaş olduğu günlerde ünlü yazar Miguel de Unamuno’ya: ( ) Siz hangi yandansınız? ( ) diye sormuşlar. ( ) Hangisi yenilirse ondanım. ( ) demiş. Bu parçada, boş bırakılan yerlerin tümüne getirilebilecek noktalama işareti aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Ayraç
• B) Virgül
• C) Tırnak ✓
• D) İki nokta

Başkasından doğrudan alıntı yapılan sözler, tırnak işareti (" ") içine alınır. Bu işaretler hem sorulan sözün hem de cevabın sınırlarını belirler.

5. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'de' bağlacı yanlış yazılmıştır?

• A) Ahmet de bizimle gelecek.
• B) Sen de mi geliyorsun?
• C) Evde kimse yok.
• D) Kalemim Mehmet te kalmış. ✓

'Mehmet'te' bulunma hal ekidir ve bitişik yazılır (sertleşerek). Burada bağlaç gibi ayrı yazılması yanlıştır. Eğer bağlaç kastedilseydi 'Mehmet de' olurdu. Cümle anlamına göre 'kalmış' fiili bulunma hali gerektirir. Doğrusu: 'Mehmet'te'.

6. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir sözcük hem belirtme hem de niteleme sıfatı almıştır?

• A) Birçok genç yazar, işe taklitle başlamıştır. ✓
• B) Yazar, birçok hatırayı üzülerek anlatıyor.
• C) Herhangi bir kitabı seçebilirsiniz.
• D) Güler yüzlü, esprili insanları severim.

'Genç' (Niteleme) ve 'Birçok' (Belirtme-Belgisiz) sıfatları 'yazar' ismini nitelemiş/belirtmiştir.

7. Bu parçada 'düşünceyi geliştirme yolu' olarak hangisi kullanılmıştır? 'Okumak, insanın ufkunu genişletir. Tıpkı bir denizci gibi, kitaplar sayesinde farklı limanları keşfeder, yeni kültürlerle tanışırız.'

• A) Tanımlama
• B) Benzetme ✓
• C) Örnekleme
• D) Karşılaştırma

Doğru cevap B seçeneğidir. Metnin anlam bütünlüğü ve iletisi göz önüne alındığında, 'Tıpkı bir denizci gibi' ifadesi benzetme (teşbih) yapıldığını gösterir. Bu doğrultuda paragrafta veya cümlede vurgulanan temel düşünceyi doğrudan yansıtan seçenek doğru cevaptır.

8. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "uygun" sözcüğü, ötekilerden farklı görevde kullanılmıştır?

• A) Uygun bir otel aradık bir süre.
• B) Davranışınız ortama uygun sayılmazdı. ✓
• C) En uygun öneri sizden geldi.
• D) Uygun adım yürüyen askerlere baktık.

B seçeneğinde 'uygun' sözcüğü ek fiil alarak yüklem olmuştur (isim görevinde). Diğerlerinde sıfat görevindedir.

9. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'devrik cümle' kullanılmıştır?

• A) Yarın Ankara'ya gideceğim.
• B) Çok özledim güzel günleri. ✓
• C) Herkes derse girdi.
• D) Hava bugün çok sıcaktı.

Yüklemi sonda olmayan cümlelere devrik cümle denir. 'Çok özledim güzel günleri' cümlesinde yüklem (özledim) ortadadır.

10. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'kişisel görüş' (yorum) yoktur?

• A) Filmdeki oyunculuklar harikaydı.
• B) Yazarın dili çok akıcı.
• C) Kitap, 1920'lerin İstanbul'unu anlatıyor. ✓
• D) Bu renk odaya hiç yakışmamış.

Doğru cevap C seçeneğidir. Sorunun doğru cevabına ve çözüm mantığına bakıldığında, C seçeneği kanıtlanabilir, nesnel bir yargıdır. Diğerleri kişisel beğenidir. Bu kural ve açıklamalar, ALES/KPSS Türkçe sınavındaki benzer soru tiplerini çözebilmek için temel bir rehber niteliğindedir.

11. Aşağıdaki cümlelerin hangisi, yapısı bakımından 'basit' bir cümledir?

• A) Güneş doğdu ve kuşlar ötmeye başladı.
• B) Sınavdan yüksek not alan öğrenciler sevinçle bağırdı.
• C) Uzun bir aradan sonra memleketine döndü. ✓
• D) Konuşulanları duymuyor, sadece düşünüyor gibiydi.

Basit cümle, tek bir yüklemi (yargıyı) olan ve içinde fiilimsi bulunmayan cümledir. 'Uzun bir aradan sonra memleketine döndü.' cümlesinde 'döndü' tek yüklemdir ve fiilimsi yoktur. Diğer seçenekler bağlı ('ve'), birleşik (fiilimsili - 'alan') ve sıralı (virgüllü) cümlelerdir.

12. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir 'ön yargı' (peşin hüküm) bulunmaktadır?

• A) Bu filmi izledim ve çok beğendim.
• B) Bu film, kesinlikle gişede başarısız olacak. ✓
• C) Bu filmin yönetmenini tanıyorum.
• D) Bu filmin fragmanı ilginç görünüyor.

'Bu film, kesinlikle gişede başarısız olacak.' cümlesi, film henüz gösterime girmeden veya sonucu belli olmadan, olumsuz bir sonuca dair kesin bir hüküm vermektedir.

13. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük, bir sıfat-fiil (ortaç) değildir?

• A) _Gelecek_ yıl daha çok çalışacağım.
• B) Sınavda _çıkmış_ soruları çözüyoruz.
• C) Bana _gülüşü_ dünyalara bedeldi. ✓
• D) Yolda _tanıdık_ bir yüze rastladım.

'Gelecek yıl' ('-ecek' eki 'yıl' ismini), 'çıkmış soru' ('-mış' eki 'soru' ismini) ve 'tanıdık yüz' ('-dık' eki 'yüz' ismini) nitelemiştir; bunlar sıfat-fiildir. 'Gülüşü' sözcüğü ise '-üş' ekini alarak bir eylemin adı olmuştur; bu bir isim-fiildir (ad-eylem).

14. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir 'değerlendirme' yapılmıştır?

• A) Sınav yarın saat 10.00'da yapılacak.
• B) Sınava yirmi öğrenci katıldı.
• C) Sınav, toplam yüz sorudan oluşuyordu.
• D) Sınavdaki sorular, konuyu kavrayan öğrenciler için oldukça kolaydı. ✓

'Soruların... oldukça kolaydı' ifadesi, sınav hakkında öznel bir yorum (kolaylık derecesi) içerir ve bu bir değerlendirme cümlesidir.

15. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'yan cümle' özne görevindedir?

• A) Çalışan kazanır. ✓
• B) Kitap okumayı severim.
• C) Eve gidince uyudu.
• D) Seni görünce şaşırdı.

Doğru cevap A seçeneğidir. Dil bilgisi kurallarına göre, 'Çalışan' (Yan cümle/Fiilimsi) yüklemin (kazanır) öznesidir. Bu durum, Türkçe'deki kelime türlerinin işlevlerini ve cümle içindeki anlamsal katkılarını kavramak açısından önemli bir kuraldır.

16. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde _isim-fiil (mastar)_ kullanılmıştır?

• A) Yolun karşısına geçişi çok tehlikeliydi. ✓
• B) Koşarak gelen çocuk yere düştü.
• C) Soru çözmeden konuyu anlayamazsın.
• D) Gelecek yıl yurt dışına taşınacak.

'Yolun karşısına geçişi...' ifadesinde 'geçiş' (geç-iş) sözcüğü '-iş' isim-fiil ekini alarak eylemin adını almıştır. Bu bir isim-fiildir. Diğerleri: 'koşarak' (zarf-fiil), 'çözmeden' (zarf-fiil), 'gelecek yıl' (sıfat-fiil).

17. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'açık' sözcüğü, 'Sokağın başında açık bir dükkân aradılar.' cümlesindeki anlamıyla kullanılmıştır?

• A) Üzerinde sadece açık mavi bir gömlek vardı.
• B) Bu konuda daha açık konuşmasını istedim.
• C) Sabaha kadar camı açık bırakmışsın.
• D) Mağaza, bayramda da açık olacakmış. ✓

Örnek cümledeki 'açık' (dükkân), 'çalışır durumda, faal' anlamındadır. 'Mağaza, bayramda da açık olacakmış.' cümlesindeki 'açık' da aynı (faal) anlamdadır. Diğer seçenekler 'rengin tonu', 'anlaşılır' veya 'kapalı olmayan' anlamlarındadır.

18. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'öznel' bir anlatım vardır?

• A) Bu roman, yazarın en güzel eseridir. ✓
• B) Bu roman, 300 sayfadan oluşmaktadır.
• C) Bu roman, geçen yıl yayımlandı.
• D) Bu roman, yazarın üçüncü kitabıdır.

'En güzel eser' ifadesi kişiden kişiye değişen, kanıtlanamayan, kişisel bir görüşü (beğeniyi) yansıttığı için özneldir.

19. Konya’nın _Karapınar İlçesinin_ (I) _Anadolu’nun_ (II) tek çölü olarak anılması boşuna değil. Göz alabildiğine uzanan düzlüklerle kaplı bu _çorak_ (III) bölge, volkanik oluşumları ve masmavi obruk _gölleriyle_ (IV) gerçekten benzersiz. Bu parçada numaralanmış yerlerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

• A) I ✓
• B) II
• C) III
• D) IV

• Kural: Özel isme dahil olmayan il, ilçe, belde, köy gibi sözcükler küçük harfle başlar. • Analiz: 'Karapınar' özel isimdir ancak 'ilçesi' kelimesi özel isme dahil değildir. Dolayısıyla 'Karapınar ilçesinin' şeklinde küçük harfle ve kesme işareti kullanılmadan yazılmalıydı. • Diğerleri: Anadolu (Özel isim), çorak (Cins isim) ve gölleriyle (Cins isim) kelimelerinin yazımı doğrudur.

20. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde dolaylı anlatıma başvurulmuştur?

• A) Öğretmen, "Yarın hepiniz ödevlerinizi getirin." dedi.
• B) Atatürk, "Hayatta en hakiki mürşit ilimdir." sözüyle bilimi yüceltmiştir.
• C) Doktor, babama ilaçlarını düzenli kullanması gerektiğini söyledi. ✓
• D) Yolcu, memura "Otobüs ne zaman kalkacak?" diye sordu.

Bir kişinin sözü (tırnak içinde veya virgülle ayrılarak) değiştirilmeden, olduğu gibi aktarılırsa 'Doğrudan Anlatım' olur. 'Doktor, babama ... gerektiğini söyledi.' cümlesinde ise doktorun sözü ('...kullanmalısınız' vb.) aktaran kişinin ifadesiyle değiştirilerek aktarılmıştır (Dolaylı Anlatım).

21. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'abartma' (mübalağa) yapılmıştır?

• A) Çok yürüdüğüm için ayaklarım ağrıyor.
• B) Bugün yaklaşık on kilometre yürüdüm.
• C) O kadar çok yürüdüm ki ayaklarım koptu. ✓
• D) Yürüyüş yapmayı çok seviyorum.

'Ayaklarım koptu' ifadesi, çok yürümenin etkisini vurgulamak için, bir durumu olduğundan çok daha fazla göstererek abartma sanatına başvurmuştur.

22. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde işaret sıfatı kullanılmıştır?

• A) O adamı tanımıyorum. ✓
• B) Bunu bana ver.
• C) Şunlar çok güzel.
• D) Öteki benim.

Doğru cevap A seçeneğidir. Dil bilgisi kurallarına göre, 'O' sözcüğü 'adam' ismini işaret ettiği için sıfattır. Diğerleri zamirdir. Bu durum, Türkçe'deki kelime türlerinin işlevlerini ve cümle içindeki anlamsal katkılarını kavramak açısından önemli bir kuraldır.

23. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'sezgi' (his) anlamı vardır?

• A) Bu işin sonunun iyi bitmeyeceğini raporlarda okudum.
• B) Bu işin sonu iyi bitmedi.
• C) Bu işin sonunun iyi bitmeyeceğini hissediyorum. ✓
• D) Bu işin sonu iyi bitsin diye uğraşıyorum.

'Hissediyorum' fiili, bir duruma dair (kanıt olmadan) içe doğan, sezgisel bir öngörüyü ifade eder.

24. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'yazım yanlışı' yapılmıştır?

• A) Pazartesi günü saat 14.00'te toplantı var.
• B) 1985'ten beri burada oturuyoruz.
• C) Bu yıl 3.'üncü kez birinci oldu. ✓
• D) Olay 17. yüzyılda geçiyor.

Sıra sayıları gösterilirken ya sadece nokta (3.) ya da kesme işareti ve ek (3'üncü) kullanılır. C seçeneğinde hem nokta hem de kesme işareti (3.'üncü) aynı anda kullanılarak yazım yanlışı yapılmıştır.

25. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde zincirleme ad tamlaması kullanılmıştır?

• A) Binaların yapımında, son teknoloji ürünü malzemeler kullanılmış.
• B) Anadolu'nun eski tarih kitapları okurları hayrete düşürüyor.
• C) Yazar, köy hayatının zorluklarını gerçekçi bir dille aktarmış. ✓
• D) Sanatçının yeni eserleri, büyük ilgiyle karşılandı.

C seçeneğinde '**köy hayatının zorlukları**' (köy hayatı tamlamasının zorlukları tamlananına bağlanması) zincirleme ad tamlamasıdır.