Karma Test 39

1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'varsayım' anlamı vardır?

• A) Diyelim ki sınavı kazandın. ✓
• B) Belki yarın yağmur yağar.
• C) Keşke daha çok çalışsaydım.
• D) Oraya asla gitmem.

'Diyelim ki', 'Tut ki', 'Farz et ki' ifadeleri olmamış bir şeyi olmuş gibi kabul etme (varsayım) anlamı katar.

2. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir anlatım bozukluğu vardır?

• A) Kazada yaralananlara hemen müdahale edildi.
• B) Yeni açılan bu mağazada birçok ucuz ürünler satılıyor. ✓
• C) Kışın bu bölgeye çok fazla kar yağar.
• D) Okulun son günü herkes büyük bir hüzün yaşadı.

'Birçok' sözcüğü zaten çokluk (belgisizlik) ifade eder. Ondan sonra gelen 'ürünler' ismine çoğul eki '-ler' getirmek gereksiz ek kullanımıdır ve anlatım bozukluğudur. Doğrusu 'Birçok ucuz ürün' olmalıydı.

3. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'parlamak' sözcüğü mecaz anlamda kullanılmıştır?

• A) Güneş gözlerimi kamaştırarak parlıyordu.
• B) Temizlikten sonra evin yerleri parlıyordu.
• C) Altın kolyesi boynunda ışıl ışıl parlıyordu.
• D) Bu başarısıyla bir anda parlayan bir yıldız oldu. ✓

'Bir anda parlayan yıldız' ifadesinde 'parlamak', 'ün kazanmak, şöhret olmak' anlamında (mecaz) kullanılmıştır. Diğer seçenekler fiziksel bir ışık yansıtma (gerçek) anlamındadır.

4. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde mecaz-ı mürsel (ad aktarması) vardır?

• A) Bütün stat ayağa kalktı. ✓
• B) Gözlüklerini silip taktı.
• C) Ayağı taşa takıldı.
• D) Masa örtüsü kirlenmiş.

Doğru cevap A seçeneğidir. Sorunun doğru cevabına ve çözüm mantığına bakıldığında, 'Stat' (yer) söylenip içindeki 'insanlar' kastedilmiştir. Bu kural ve açıklamalar, ALES/KPSS Türkçe sınavındaki benzer soru tiplerini çözebilmek için temel bir rehber niteliğindedir.

5. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ögelerin dizilişi 'Özne - Belirtisiz Nesne - Yüklem' şeklindedir?

• A) Adam, elindeki bastonu yere fırlattı.
• B) Sınav stresi, öğrencilere zor anlar yaşattı.
• C) Küçük çocuk, annesine kocaman bir gül verdi.
• D) Yaşlı kadın, pazar torbası taşıyordu. ✓

'Taşıyordu' (Yüklem). Taşıyan kim? 'Yaşlı kadın' (Özne). Ne taşıyordu? 'pazar torbası' (Belirtisiz Nesne). Diziliş: Özne - Belirtisiz Nesne - Yüklem.

6. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde _nesne_ (belirtili veya belirtisiz) yoktur?

• A) Yaşlı adam torununu parka götürdü.
• B) Her akşam mutlaka kitap okur.
• C) Çocuklar bahçede sessizce oturuyordu. ✓
• D) Öğretmenimiz bize yeni bir konu anlattı.

'Oturuyordu' yüklem. Kim? 'Çocuklar' (Özne). Nerede? 'Bahçede' (Dolaylı Tümleç). Nasıl? 'Sessizce' (Zarf Tümleci). Bu cümlede 'Neyi, Kimi, Ne?' sorularına cevap veren bir nesne yoktur. Diğerleri: 'torununu' (belirtili), 'kitap' (belirtisiz), 'yeni bir konu' (belirtisiz).

7. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'ünlü daralması'na örnek vardır?

• A) Sana diyorum. ✓
• B) Eve bakıyor.
• C) Yola çıkıyor.
• D) Bizi görüyor.

Doğru cevap A seçeneğidir. Sorunun doğru cevabına ve çözüm mantığına bakıldığında, De-yor -> Diyor. 'e' ünlüsü daralarak 'i' olmuştur. Bu kural ve açıklamalar, ALES/KPSS Türkçe sınavındaki benzer soru tiplerini çözebilmek için temel bir rehber niteliğindedir.

8. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'üleştirme sayıları'nın yazımı doğrudur?

• A) İkişer ikişer ✓
• B) 2'şer 2'şer
• C) 3'er 3'er
• D) 5'er 5'er

Doğru cevap A seçeneğidir. Yazım kuralları açısından incelendiğinde, Üleştirme sayıları rakamla değil, yazıyla yazılır. İmla kurallarına ve kelimelerin doğru yazılışlarına dikkat edilmesi gerekir.

9. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'kinayeli' (sözün tersini kastederek alay etme) bir anlatım vardır?

• A) Bu kadar çok çalışırsan tabii ki yorulursun.
• B) Onun ne kadar dürüst olduğunu herkes bilir.
• C) Sınavdan aldığı notla ne kadar başarılı(!) olduğunu gösterdi.
• D) Takımımız bu maçı da kaybederek istikrarını sürdürdü! ✓

'Kaybederek istikrarını sürdürdü' ifadesinde, başarısızlık 'istikrar' (olumlu bir kavram) gibi gösterilip tersi kastedilerek alay (kinaye) yapılmıştır.

10. Bu parçada 'altın bilezik' sözüyle anlatılmak istenen nedir? 'Dedem hep, 'Oğlum, elinde bir mesleğin olsun, o senin kolunda altın bileziktir.' derdi.'

• A) Pahalı bir takı
• B) Değerli bir meslek/zanaat ✓
• C) Zenginlik
• D) Miras

Altın bilezik deyimi, kişiye her zaman kazanç sağlayacak geçerli bir meslek anlamında kullanılır.

11. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde neden-sonuç ilişkisi vardır?

• A) İyi bir not almak için sabaha kadar çalıştı.
• B) Beni dikkatle dinlersen konuyu anlarsın.
• C) Yağmur şiddetli yağınca maç iptal edildi. ✓
• D) Bu kitabı okumayı çok seviyorum.

'Maç iptal edildi' (Sonuç). Maç neden iptal edildi? 'Yağmur şiddetli yağınca' (Neden). Eylem gerçekleşmiştir. 'İyi bir not almak için...' cümlesi amaç-sonuçtur.

12. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'sebep-sonuç' ilişkisi vardır?

• A) Seni aramak için dışarı çıktı.
• B) Elektrikler kesildiği için asansörde kaldık. ✓
• C) Ders çalışmak üzere kütüphaneye gitti.
• D) Erken kalkarsan yetişirsin.

Doğru cevap B seçeneğidir. Sorunun doğru cevabına ve çözüm mantığına bakıldığında, Asansörde kalmanın sebebi elektrik kesilmesidir (gerçekleşmiştir). Bu kural ve açıklamalar, ALES/KPSS Türkçe sınavındaki benzer soru tiplerini çözebilmek için temel bir rehber niteliğindedir.

13. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'adlaşmış sıfat' kullanılmamıştır?

• A) Gelen, gideni aratır.
• B) Gençler sahneye çıktı.
• C) Eskileri çöpe attım.
• D) Kırmızı kazağı beğendim. ✓

A (Gelen kişi), B (Genç insanlar), C (Eski eşyalar) adlaşmış sıfattır. D şıkkında 'Kırmızı kazak' sıfat tamlamasıdır, isim (kazak) düşmediği için adlaşmamıştır.

14. Bu parçada _düşünceyi geliştirme yollarından_ hangisi kullanılmıştır? 'Empati, bir başkasının duygularını ve bakış açısını anlayabilme yeteneğidir. Kısacası, kendini onun yerine koymaktır. Bu yetenek, sosyal ilişkilerin temelini oluşturur ve insanlar arasındaki anlayışı güçlendirir.'

• A) Örneklendirme
• B) Tanımlama ✓
• C) Benzetme
• D) Tanık Gösterme

Parça, 'Empati nedir?' sorusuna cevap vermektedir. 'Empati, ... yeteneğidir.' ve 'Kısacası, ... koymaktır.' ifadeleri, bu kavramı açıkladığı ve tanımladığı için 'Tanımlama' kullanılmıştır.

15. Aşağıdaki dizelerin hangisinde _zıt (karşıt) anlamlı sözcükler_ bir arada kullanılmıştır?

• A) Güzel bir gün, kötü bir haberle bitti. ✓
• B) Hızlı ve öfkeli adımlarla uzaklaştı.
• C) Sana geldim, ama bulamadım.
• D) Soğuk hava, hepimizi üşüttü.

Doğru cevap A seçeneğidir. Metnin anlam bütünlüğü ve iletisi göz önüne alındığında, _'Güzel'_ ve _'kötü'_ sözcükleri birbirinin karşıt anlamlısıdır. Bu doğrultuda paragrafta veya cümlede vurgulanan temel düşünceyi doğrudan yansıtan seçenek doğru cevaptır.

16. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde _amaç-sonuç_ ilişkisi _yoktur_?

• A) İşe geç kalmayayım diye acele etti.
• B) Daha iyi anlaşılması için konuyu tekrarladı.
• C) Yağmur yağınca tüm planlarımız bozuldu. ✓
• D) Sınavı kazanmak üzere çok çalıştı.

_'Yağmur yağınca tüm planlarımız bozuldu.'_ cümlesinde planların bozulmasının nedeni _'yağmur yağması'_dır. Bu bir _neden-sonuç_ cümlesidir, amaç-sonuç ilişkisi yoktur.

17. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde dolaylı tümleç **yoktur**?

• A) Sabah erkenden okula gitti.
• B) Kitaplarını masanın üzerine bıraktı.
• C) Seni dün akşam aradım. ✓
• D) Bütün gün parkta oturdu.

C seçeneğinde: 'Seni' (Nesne), 'dün akşam' (Zarf T.), 'aradım' (Yüklem). Dolaylı tümleç yoktur. (A: Okula, B: Masanın üzerine, D: Parkta).

18. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'ki' eki sıfat yapmıştır?

• A) Benimki geldi.
• B) Seninki geldi.
• C) Baktım ki gitmiş.
• D) Evdeki hesap. ✓

'Evdeki hesap' (Hangi hesap? Evdeki). Sıfat yapmıştır. 'Benimki' ve 'Seninki' sözcüklerinde ilgi zamiri, 'Baktım ki' ifadesinde bağlaç olan ki vardır.

19. Aşağıdaki sözcüklerden hangisi yapıca gövde halindedir (yapım eki almıştır)?

• A) Evler
• B) Yolumuz
• C) Sözlük ✓
• D) Gözüm

Doğru cevap C seçeneğidir. Sorunun doğru cevabına ve çözüm mantığına bakıldığında, Söz-lük. Yapım eki alarak yeni bir anlam kazanmıştır, bu hale gövde denir. Bu kural ve açıklamalar, ALES/KPSS Türkçe sınavındaki benzer soru tiplerini çözebilmek için temel bir rehber niteliğindedir.

20. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'dolaylı tümleç' (yer tamlayıcısı) yoktur?

• A) Çocuklar, bahçede neşeyle oynuyordu.
• B) Öğretmen, öğrencilerine ödev verdi.
• C) Kitabı dün akşam masaya bırakmıştı.
• D) Yarın sabah erkenden buluşacağız. ✓

'Yarın sabah erkenden buluşacağız.' cümlesinde 'yarın sabah erkenden' (Zarf Tümleci), 'buluşacağız' (Yüklem). Dolaylı tümleç (nereye, nerede, nereden) sorusuna yanıt yoktur. Diğer cümlelerde 'bahçede' (nerede), 'öğrencilerine' (kime), 'masaya' (nereye) dolaylı tümleçtir.

21. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'küçümseme' anlamı vardır?

• A) Ne kadar güzel bir ev!
• B) Seninle gurur duyuyorum.
• C) Bu parayla mı ev alacaksın? ✓
• D) Keşke ben de yapabilsem.

Karşıdakinin imkanını veya yaptığını azımsama, hafife alma (küçümseme) anlamı vardır.

22. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'koşul-sonuç' anlamı vardır?

• A) Ders çalışırsan başarırsın. ✓
• B) Ders çalıştığı için başardı.
• C) Başarmak için çalışıyor.
• D) Çalışıp başardı.

Doğru cevap A seçeneğidir. Metnin anlam bütünlüğü ve iletisi göz önüne alındığında, -sa/-se ekiyle şart anlamı sağlanmıştır. Bu doğrultuda paragrafta veya cümlede vurgulanan temel düşünceyi doğrudan yansıtan seçenek doğru cevaptır.

23. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde _ünlü daralması_ vardır?

• A) Her sabah sütünü mutlaka içer.
• B) Beni neden dinlemiyorsun? ✓
• C) Bana neden yalan söyledin?
• D) Bu konuda sana güveniyorum.

Ünlü daralması, 'a' veya 'e' geniş ünlüleriyle biten fiillere '-yor' eki geldiğinde bu ünlülerin 'ı, i, u, ü' dar ünlülerine dönüşmesidir. 'Dinlemiyorsun' kelimesi 'dinle-me-yor' (olumsuzluk eki -me) şeklinde oluşmuştur. '-yor' eki, kendinden önceki 'e' geniş ünlüsünü 'i' dar ünlüsüne çevirmiştir (daralma). (Ayrıca 'de-yor' > 'diyor' ve 'ye-yor' > 'yiyor' kelimelerinde de daralma olur).

24. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'türemiş fiil' yoktur?

• A) Yazdı. ✓
• B) Suladı.
• C) Başladı.
• D) Gözledi.

Doğru cevap A seçeneğidir. Dil bilgisi kurallarına göre, Yaz-dı (Basit). B (Su-la), C (Baş-la), D (Göz-le) türemiştir. Bu durum, Türkçe'deki kelime türlerinin işlevlerini ve cümle içindeki anlamsal katkılarını kavramak açısından önemli bir kuraldır.

25. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'dokunmak' sözcüğü, 'değmek, temas etmek' anlamının dışında kullanılmıştır?

• A) Elindeki ıslak bezle masaya dokundu.
• B) Çocuğun saçlarına şefkatle dokundu.
• C) Yıllardır kimse bu eşyalara dokunmamıştı.
• D) Bu sıcak çay, boğazıma dokundu. ✓

'Bu sıcak çay, boğazıma dokundu.' cümlesinde 'dokunmak', 'rahatsız etmek, zarar vermek' (mecaz) anlamında kullanılmıştır. Diğer seçeneklerde 'temas etmek' anlamı vardır.