Karma Test 35

1. Aşağıdaki cümlelerden hangisi yazım ve noktalama yönünden doğrudur?

• A) Sen bunları kendine derdetme; gün gelir hepsine bir çözüm bulunur.
• B) Bizim kız ehliyet aldı; fakat daha arabayı bile parkedemiyor.
• C) Kimi uzmanlara göre; bazı hayvanlar depremin olacağını his ederlermiş.
• D) Siz de gelin isterseniz, bu akşamki film oldukça güzel. ✓

E seçeneğinde 'Siz de' (bağlaç olan de), 'isterseniz' sonrası virgül ve cümle sonu nokta doğru kullanılmıştır; yazım yanlışı yoktur.

2. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'kişileştirme' (teşhis) vardır?

• A) Rüzgar penceremi dövüyor. ✓
• B) Hava buz gibi soğuktu.
• C) Tilki gibi kurnazdı.
• D) Gözleri ateş saçıyordu.

'Pencereyi dövmek' insana özgü bir eylemdir, rüzgara aktarılmıştır. B ve C benzetmedir.

3. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'dönüşlülük zamiri' özneyi pekiştirmek için kullanılmıştır?

• A) Bu soruyu ben kendim çözdüm. ✓
• B) Kendine iyi bak.
• C) Herkes kendi işine baksın.
• D) Kendi düşen ağlamaz.

'Ben kendim' kullanımında, şahıs zamiri (ben) ile dönüşlülük zamiri (kendi) bir arada kullanılarak eylemi yapan kişi vurgulanmış ve pekiştirilmiştir.

4. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'yansıma' sözcük mecaz anlamda kullanılmıştır?

• A) Müdür bugün gürledi. ✓
• B) Su şırıl şırıl akıyor.
• C) Kapı gıcırdadı.
• D) Kuşlar ötüşüyor.

'Gürlemek' ses bildiren yansımadır, ancak 'kızmak/bağırmak' anlamında mecazlaşmıştır. Kuş ötmesi yansıma değildir.

5. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde _amaç-sonuç_ ilişkisi vardır?

• A) Yağmur yağdığı için piknik iptal oldu.
• B) Sınavı kazanmak için çok çalıştı. ✓
• C) Seni görmeyince meraklandım.
• D) Geç uyandığından otobüsü kaçırdı.

'Sınavı kazanmak için çok çalıştı.' cümlesinde, 'çok çalışmasının' amacı 'sınavı kazanmak'tır. Diğer seçeneklerde (A, C, D) 'neden-sonuç' ilişkisi vardır (Piknik neden iptal oldu? Yağmur yağdığı için).

6. '(I) Kış mevsimi, bazıları için hüzün demektir. (II) Ağaçlar yapraklarını döker, doğa sessizliğe bürünür. (III) Lapa lapa yağan kar ise en çok çocukları sevindirir. (IV) Kış sporları da bu mevsimde oldukça popülerdir. (V) Bembeyaz bir örtüyle kaplanan sokaklar, insana huzur verir.' Bu parçada numaralanmış cümlelerden hangisi düşüncenin akışını bozmaktadır?

• A) II
• B) III
• C) IV ✓
• D) V

Parçanın genelinde (I, II, III, V) kış mevsiminin doğa ve insanlar üzerindeki duygusal etkileri (hüzün, sessizlik, sevinç, huzur) anlatılırken; (IV) numaralı cümlede konuyla ilgisiz bir şekilde 'kış sporları'ndan bahsedilerek akış bozulmuştur.

7. Aşkı bilmiyorsam **nasıl**(1) değiştiririm **Kendimi**(2), **seni**(3) ve **bütün**(4) dünyayı Bu dizelerde numaralanmış sözcüklerin türleri, aşağıdakilerin hangisinde doğru sıralanmıştır?

• A) soru zamiri - kişi zamiri - kişi zamiri - sayı sıfatı
• B) soru zarfı - işaret sıfatı - kişi zamiri - belgisiz zamir
• C) işaret zamiri - belgisiz sıfat - işaret zamiri - niteleme sıfatı
• D) soru zarfı - kişi zamiri - kişi zamiri - belgisiz sıfat ✓

Sırasıyla: **Nasıl** (Soru zarfı), **Kendimi** (Kişi zamiri), **seni** (Kişi zamiri), **bütün** (Belgisiz sıfat).

8. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'nicel anlamlı' (sayılabilen) bir sözcük vardır?

• A) Geniş bir salonda toplandık. ✓
• B) Geniş düşünceli biridir.
• C) Sıcakkanlı insanları severim.
• D) Ağır sözler söyledi.

Salonun genişliği ölçülebilir (nicel). Diğerlerinde (düşünce, kan, söz) mecaz ve nitel anlamdadır.

9. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'için' edatı neden-sonuç ilişkisi kurmuştur?

• A) Seni görmek için geldim.
• B) Hastalandığı için gelemedi. ✓
• C) Bu hediye senin için.
• D) Vatan için çalışıyoruz.

Hastalanması gerçekleşmiş bir 'neden'dir. Sonuç ise gelememesidir. A şıkkı amaç-sonuçtur.

10. Bu parçanın anlatımında hangisine başvurulmuştur? 'Erzurum'un kışı bir başkadır. Kar, şehri beyaz bir yorgan gibi örter. Soğuk, insanın iliklerine kadar işler. Ancak Palandöken'den şehre bakmak, tüm bu soğuğu unutturur.'

• A) Tanık gösterme
• B) Sayısal verilerden yararlanma
• C) Betimleme ✓
• D) Tartışma

Gözlem ve izlenimler okuyucunun zihninde resmedilecek şekilde (beyaz yorgan, soğuk vb.) anlatılmıştır.

11. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'ikileme' farklı bir yolla oluşturulmuştur?

• A) İleri geri konuşma.
• B) Aşağı yukarı üç saat.
• C) Az çok tahmin ettim.
• D) Eğri büğrü bir yol. ✓

A, B ve C seçeneklerindeki ikilemeler 'zıt anlamlı' sözcüklerle (İleri-geri, Aşağı-yukarı, Az-çok) oluşturulmuştur. D seçeneğindeki 'Eğri büğrü' ise biri anlamlı biri anlamsız sözcüklerle oluşturulmuştur.

12. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'ünsüz düşmesi'ne örnek yoktur?

• A) Ufacık
• B) Minicik
• C) Yumuşacık
• D) Daracık ✓

Ufak-cık (k düşmüş), Minik-cık (k düşmüş), Yumuşak-cık (k düşmüş). Dar-a-cık (ünlü türemesi var, düşme yok).

13. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

• A) Olaylar gitgide karmaşık bir hal alıyordu.
• B) Seninle başbaşa verip bu sorunu çözmeliyiz. ✓
• C) Art arda gelen felaketler halkı korkuttu.
• D) Akşamüzeri sahilde yürüyüşe çıktık.

Doğru seçenek B'dir. 'Gitgide' (bitişik), 'art arda' (ayrı) ve 'akşamüzeri' (bitişik) sözcüklerinin yazımı doğrudur. Ancak ikilemeler ayrı yazılır; 'başbaşa' değil, 'baş başa' şeklinde olmalıydı.

14. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'bağlı cümle' vardır?

• A) Eve geldi ve uyudu. ✓
• B) Eve gelip uyudu.
• C) Eve gelince uyudu.
• D) Eve geldi, uyudu.

İki yüklem 've' bağlacı ile bağlandığı için bağlı cümledir. B ve C birleşik, D sıralı cümledir.

15. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'belgisiz sıfat' vardır?

• A) Bazı günler. ✓
• B) Kim geldi?
• C) Şu ev.
• D) Kırmızı kalem.

'Bazı' sözcüğü 'günler' ismini belirsiz şekilde nitelediği için belgisiz sıfattır.

16. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'olasılık' anlamı vardır?

• A) Ödevini bitirmeden dışarı çıkamazsın.
• B) Bu saatte ofiste olmalı. ✓
• C) Yarın Ankara'ya gideceğim.
• D) Kapıyı açan Ali'dir.

'Olmalı' sözcüğü burada gereklilik değil, kuvvetli tahmin (olasılık) anlamında kullanılmıştır.

17. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'nesnel' bir yargı vardır?

• A) Dünyanın en güzel şehri İstanbul'dur.
• B) Bu yemek çok lezzetli.
• C) Türkiye'nin yedi coğrafi bölgesi vardır. ✓
• D) Mavi renk insana huzur verir.

Doğru cevap C seçeneğidir. Sorunun doğru cevabına ve çözüm mantığına bakıldığında, C seçeneği kanıtlanabilir bir gerçektir. Diğerleri kişisel görüştür. Bu kural ve açıklamalar, ALES/KPSS Türkçe sınavındaki benzer soru tiplerini çözebilmek için temel bir rehber niteliğindedir.

18. Aşağıdaki cümlelerin hangisi, yapısı bakımından 'basit' bir cümledir?

• A) Güneş doğdu ve kuşlar ötmeye başladı.
• B) Sınavdan yüksek not alan öğrenciler sevinçle bağırdı.
• C) Uzun bir aradan sonra memleketine döndü. ✓
• D) Konuşulanları duymuyor, sadece düşünüyor gibiydi.

Basit cümle, tek bir yüklemi (yargıyı) olan ve içinde fiilimsi bulunmayan cümledir. 'Uzun bir aradan sonra memleketine döndü.' cümlesinde 'döndü' tek yüklemdir ve fiilimsi yoktur. Diğer seçenekler bağlı ('ve'), birleşik (fiilimsili - 'alan') ve sıralı (virgüllü - 'duymuyor', 'düşünüyor') cümlelerdir.

19. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde _özne-yüklem_ ilişkisi (çatı) bakımından _edilgen_ bir fiil vardır?

• A) Adam, olanları sakince dinledi.
• B) Bayram için bütün ev temizlendi. ✓
• C) Çocuklar parkta neşeyle güldü.
• D) Yolcular otobüse bindi.

Edilgen fiiller '-l-' veya '-n-' çatı eki alır ve işi yapan (özne) belli değildir (sözde özne vardır). 'Bütün ev temizlendi' cümlesinde 'temizleme' işini kimin yaptığı belli değildir. 'Temizlenen ne?' > 'Bütün ev' (sözde özne). Diğerleri (dinledi, güldü, bindi) etken çatılıdır, işi yapan bellidir (Adam, Çocuklar, Yolcular).

20. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birden fazla ses olayı vardır?

• A) Hissediyorum. ✓
• B) Geliyorum.
• C) Bakıyorum.
• D) Gidiyorum.

His-et-iyor-um -> 1. Ünsüz türemesi (Hiss-), 2. Ünsüz yumuşaması (ed-iyorum). İki ses olayı vardır.

21. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yansıma sözcük **kullanılmamıştır**?

• A) Kedi miyavladı.
• B) Köpek havladı.
• C) Kuşlar öttü. ✓
• D) Su şırıldadı.

Yansıma, doğadaki seslerin taklididir. 'Miyav', 'Hav', 'Şırıl' sestir. Ancak kuş sesi 'öt öt' olmadığı için 'ötmek' yansıma değildir.

22. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'sitem' anlamı vardır?

• A) Beni aramaman beni çok kızdırdı.
• B) Beni aramadığın için sana küstüm.
• C) Beni neden aramadığını merak ediyorum.
• D) Bunca yıllık arkadaşız, beni nasıl aramazsın? ✓

'Sitem', sevilen birine karşı duyulan kırgınlığın, alınganlığın yumuşak bir dille ifade edilmesidir. Cümle, bu tanıma uymaktadır.

23. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'nesnel' bir anlatım vardır?

• A) İstanbul, dünyanın en güzel şehridir.
• B) İstanbul'da yaşamak bir ayrıcalıktır.
• C) İstanbul, Türkiye'nin en kalabalık şehridir. ✓
• D) İstanbul'un trafiği çekilmez bir haldedir.

'Türkiye'nin en kalabalık şehri' olması, istatistiksel verilerle kanıtlanabilen, kişiden kişiye değişmeyen, nesnel bir bilgidir.

24. Aşağıdaki cümlelerin hangisi yapısı bakımından _basit_ bir cümledir?

• A) Hava karardı ve yağmur başladı.
• B) Ders çalışmak için odasına gitti.
• C) Evin bahçesi çiçeklerle doluydu. ✓
• D) Eve geldim ama kimseyi bulamadım.

Basit cümle, tek bir yüklemi (yargı) olan ve içinde fiilimsi bulunmayan cümledir. 'Evin bahçesi çiçeklerle doluydu.' cümlesinde tek yüklem ('doluydu') vardır ve fiilimsi yoktur. A ve D (bağlı cümle), B (içinde fiilimsi 'çalışmak' olan birleşik cümle).

25. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'dönüşlü' çatılı fiil vardır?

• A) Kadın aynada tarandı. ✓
• B) Evi güzelce temizledi.
• C) Çocuklar gülüştü.
• D) Bulaşıklar yıkandı.

'Tarandı' fiilinde -n eki vardır. İşi yapan (kadın) ve işten etkilenen (kendisi) aynıdır. B (Etken), C (İşteş), D (Edilgen - yıkayan belli değil).