Karma Test 33

1. Dil mi zengindir duygu mu? Bana göre dil, duygudan zengindir. Üstelik şiir tek başına bir duygu işi asla değildir. Madam’ın çok güzel duyguları olduğu halde bir türlü güzel şiir yazamadığından şikâyetçi olan genç dostuna verdiği cevabı bilirsiniz “Tabi yazamazsınız, çünkü şiir duygularla değil, dil ile yazılır.” Yukarıdaki parçada aşağıdakilerden hangisine değinilmemiştir?

• A) Şiirin duyguyla değil dil ile yazıldığına
• B) Güzel duyguları olduğu halde şiir yazamayanların olduğuna
• C) Duygunun tek başına yeterli olmadığına
• D) Duygunun şiir yazmaya engel olduğuna ✓

Metinde duygunun şiir için yeterli olmadığı ve şiirin dille yazıldığı anlatılmıştır. Ancak duygunun şiir yazmaya **engel** olduğu fikri geçmemektedir.

2. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'düşmek' sözcüğü 'değeri azalmak, itibar kaybetmek' anlamında kullanılmıştır?

• A) Ağaçtaki elmalar bir bir yere düştü.
• B) Bu yıl enflasyon oranı yeniden düştü.
• C) Çocuğun ateşi sabaha karşı düştü.
• D) Yaptığı hatadan sonra patronun gözünden düştü. ✓

'Gözden düşmek' bir deyimdir ve 'sahip olunan değeri, itibarı kaybetmek' anlamına gelir. Diğer seçenekler 'seviyenin azalması' veya 'yere inmek' (gerçek anlam) anlamlarındadır.

3. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde kesme işareti doğru kullanılmıştır?

• A) Türk'çe biliyor.
• B) Ankara'lı arkadaşım var.
• C) Ayşe'nin kalemi. ✓
• D) Aliler'e gittik.

Özel isimlere gelen çekim ekleri ayrılır. A ve B'de yapım eki olduğu için ayrılmamalıdır (Türkçe, Ankaralı). D seçeneğinde ise çokluk eki (-ler) ayrılmaz (Alilere).

4. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'pişmanlık' ifade edilmiştir?

• A) Oraya gitseydim ne iyi olurdu.
• B) Oraya gitmek için can atıyorum.
• C) Oraya gitmemeliydim. ✓
• D) Oraya gitmek zorunda kaldım.

'Oraya gitmemeliydim.' cümlesi, geçmişte yapılan bir eylemden dolayı duyulan üzüntüyü, yani pişmanlığı ifade eder.

5. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'şaşırma' anlamı vardır?

• A) Sınavdan yüksek not alacağını biliyordum.
• B) Sınavdan bu kadar yüksek not alacağını beklemiyordum! ✓
• C) Sınavdan düşük not alması beni üzdü.
• D) Sınava çok iyi hazırlanmıştı.

Beklenmeyen bir durum (çok yüksek not alması) karşısında duyulan hayreti, şaşkınlığı ifade etmektedir.

6. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'amaç-sonuç' ilişkisi vardır?

• A) Yağmur yağdığı için ıslandık.
• B) Kilo vermek için spor yapıyor. ✓
• C) Çok yediğinden midesi ağrıdı.
• D) Geç kaldığı için özür diledi.

Spor yapmasının bir amacı (kilo vermek) vardır. Diğerlerinde neden-sonuç ilişkisi söz konusudur.

7. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'sıfat-fiil' (ortaç) adlaşmıştır?

• A) Gelenleri tanımıyorum. ✓
• B) Gelen misafirleri karşıladı.
• C) Koşan çocuk düştü.
• D) Yanan evi söndürdüler.

Doğru cevap A seçeneğidir. Dil bilgisi kurallarına göre, 'Gelen insanlar' yerine 'Gelenler' denilmiştir. Bu durum, Türkçe'deki kelime türlerinin işlevlerini ve cümle içindeki anlamsal katkılarını kavramak açısından önemli bir kuraldır.

8. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde dönüşlülük zamiri vardır?

• A) Bu işi ben kendim yaptım. ✓
• B) Ona bunu söylemedim.
• C) Herkes işine baksın.
• D) Şunları kim getirdi?

'Kendi' sözcüğü dönüşlülük zamiridir. A şıkkında özneyi pekiştirme görevinde kullanılmıştır.

9. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'büyük harf' hatası vardır?

• A) Kuzey Ege kıyıları.
• B) Ege'nin Kuzeyi. ✓
• C) Doğu Anadolu Bölgesi.
• D) Batı Karadeniz.

Yön bildiren sözcükler özel isimden sonra gelirse küçük yazılır. 'Ege'nin kuzeyi' olmalıydı.

10. Sanatta, edebiyatta ömür adamının büyük önemi vardır elbette. Çoğu kez hafta sonları uğraşı düzeyindeki ilgiyle yetinilen edebiyattan büyük verimler elde edilemeyeceğine inananlardanım. Heves, sanata yetmez. Aslında sanata hiçbir şey yetmez. Sanat acımasızdır, sizden bütün ömrünüzü ister. Ama işin bir diğer yanı var ki, beni en az ilki kadar ilgilendiriyor. O da, sanatın sizin adamaya çalıştığınız ömrünüze ihtiyacı olup olmadığı. Aşağıdakilerden hangisi bu parçadaki düşünce ile çelişir?

• A) Sanat, verdikçe isteyen, sonu gelmez bir uğraşı alanıdır.
• B) Yaptığınız işle sanata yeni bir soluk, yeni bir renk getirmek için uğraşmalısınız.
• C) Sanat, kendisi için harcanan emeği reddetmez; size karşılığını mutlaka verir. ✓
• D) Yalnızca ilginizi çektiği için sanatla uğraşıyorsanız boşuna çabalıyorsunuz.

Yazar, sanatın acımasız olduğunu ve verilen emeğin karşılığının belirsizliğini vurgular. C seçeneği ise emeğin karşılığının kesinlikle alınacağını söyleyerek bu düşünceyle çelişir. Cevap Anahtarı: C

11. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'tezlik fiili' cümleye 'olasılık' anlamı katmıştır?

• A) Düşüverirsin. ✓
• B) Gülüverdi.
• C) Yazıver.
• D) Gidiver.

'Düşüverirsin' (Düşebilirsin, dikkat et) anlamında, beklenmezlik/olasılık katar. Diğerleri çabukluk bildirir.

12. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde _altı çizili sözcük (fiilimsi) türü_ bakımından diğerlerinden farklıdır?

• A) Arkadaşını _görünce_ çok sevindi.
• B) Çalışmaktan _yorulan_ herkes dinlensin. ✓
• C) Oturup _dinlenmek_ en doğal hakkıydı.
• D) Yüzü _gülerek_ yanımıza geldi.

_'Yorulan'_ kelimesi _sıfat-fiil_dir. Diğerleri ise _görünce_ (zarf-fiil), _dinlenmek_ (isim-fiil), _gülerek_ (zarf-fiil)dir. _Soru, zarf-fiil ve isim-fiil barındırmaktadır. Sıfat-fiil olan **'yorulan'** farklıdır._

13. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmaların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

• A) TDK'nin çalışmaları sürüyor.
• B) THY'ye bilet aldım.
• C) ABD'de seçimler var.
• D) SGK'nın yeni binası açıldı. ✓

Büyük harfle yapılan kısaltmalarda son harfin okunuşu esas alınır. 'K' harfi 'ka' diye değil 'ke' diye okunur. Doğrusu: SGK'nin.

14. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde _yüklem fiil soylu_ değildir?

• A) O gün beni arayan sendin. ✓
• B) Toplantı yarın başlayacak.
• C) Sana hemen güvenirim.
• D) Kapı zili çaldı.

_'Sendin'_ sözcüğü bir zamirdir (ad soylu) ve ek fiil alarak yüklem olmuştur. Diğerleri fiildir.

15. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde _tarihlerin yazımıyla_ ilgili bir yanlışlık vardır?

• A) Sınav 15 Haziran'da yapılacakmış.
• B) Toplantı 20 Mayıs 2024 Pazartesi günü yapıldı.
• C) Her yıl Ekim ayında festival düzenlenir. ✓
• D) 19.05.1919 Türk tarihi için önemli bir gündür.

Belirli bir tarih (gün veya yıl) belirtmeyen ay ve gün adları küçük harfle başlar. 'Her yıl Ekim ayında...' cümlesinde 'Ekim' belirli bir tarih belirtmediği için küçük harfle ('ekim') yazılmalıydı. A, B ve D seçenekleri (belirli bir tarih belirttikleri için) doğrudur.

16. Aşağıdaki cümlelerin hangisi _özne-yüklem_ ilişkisi (çatı) bakımından _edilgen_ bir fiil vardır?

• A) Adam, olanları sakince dinledi.
• B) Bayram için bütün ev temizlendi. ✓
• C) Çocuklar parkta neşeyle güldü.
• D) Yolcular otobüse bindi.

Edilgen fiiller '-l-' veya '-n-' çatı eki alır ve işi yapan (özne) belli değildir (sözde özne vardır). 'Bütün ev temizlendi' cümlesinde 'temizleme' işini kimin yaptığı belli değildir. 'Temizlenen ne?' > 'Bütün ev' (sözde özne). Diğerleri (dinledi, güldü, bindi) etken çatılıdır, işi yapan bellidir (Adam, Çocuklar, Yolcular).

17. Aşağıdaki altı çizili sözcüklerden hangisi, türü bakımından diğerlerinden farklıdır?

• A) Öğretmen, konuyu _güzel_ anlattı.
• B) Lütfen içeride _sessizce_ bekleyin.
• C) _Hızlı_ adımlarla yanımızdan uzaklaştı. ✓
• D) Akşam bize _mutlaka_ uğramalısın.

'Güzel' (anlattı), 'sessizce' (bekleyin) ve 'mutlaka' (uğramalısın) sözcükleri fiilleri niteleyen 'zarf'lardır. 'Hızlı' sözcüğü ise 'adım' ismini nitelediği için 'sıfat'tır.

18. "Anahtar" sözcüğü, aşağıdaki cümlelerin hangisinde ötekilerden farklı bir türde kullanılmıştır?

• A) Yanıt **anahtarı** öğleden sonra verilecektir.
• B) **Anahtar** kavramlar bilinmeden çözüme ulaşılamaz. ✓
• C) Kapıyı **anahtar** değil, siz açarsınız.
• D) **Anahtar**, kilidin karşıtı değil, tümleyenidir.

B seçeneğinde 'anahtar' sözcüğü 'kavramlar' ismini niteleyerek sıfat olmuştur. Diğerlerinde isimdir.

19. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'yalnız' sözcüğü, 'ama, fakat' anlamında (bağlaç) kullanılmıştır?

• A) Evde yalnız kaldığı zamanlarda çok korkardı.
• B) Bu işi yalnız sen başarabilirsin.
• C) Sizinle gelirim yalnız biraz işim var. ✓
• D) Dağ başında yalnız bir ağaç duruyordu.

'Sizinle gelirim yalnız biraz işim var.' cümlesinde 'yalnız' kelimesi yerine 'ama' veya 'fakat' getirilebilir ('...gelirim ama biraz işim var'). Diğer seçeneklerde zarf ('yalnız kaldı'), edat ('sadece sen') veya sıfat ('yalnız ağaç') görevindedir.

20. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'isim-fiil' (mastar) vardır?

• A) Yürümek sağlığa yararlıdır. ✓
• B) Koşan çocuk.
• C) Eve gelince.
• D) Gidip dönecek.

Doğru cevap A seçeneğidir. Dil bilgisi kurallarına göre, 'Yürümek' (-mek) isim-fiildir. Bu durum, Türkçe'deki kelime türlerinin işlevlerini ve cümle içindeki anlamsal katkılarını kavramak açısından önemli bir kuraldır.

21. Toprakla ilgili tek ekolojik problem, erozyon değildir. Daha çok verim maksadıyla toprağa atılan suni gübreler ve zararlı böcekleri öldürmek maksadıyla kullanılan tarım ilaçları, toprakta bulunan bakteri, mantar vs. gibi mikroorganizmaları öldürmekte, bir müddet için toprağın verimini artırsa bile zamanla toprağın verimini düşürmektedir. 1950'li yıllarda sisteme yeni eklenen her milyon ton gübre, tahıl üretimine ortalama 11 milyon tonluk artış sağlamıştır. Bu rakam 1960'larda 8.3 milyon tona, 1970'lerde 6.8 milyon tona düşmüştür. Bu parçada düşünceye inandırıcılık kazandırmak için aşağıdakilerin hangisinden özellikle yararlanılmıştır?

• A) Tanımlamadan
• B) Alıntılamadan
• C) Sayısal verilerden ✓
• D) Betimlemeden

Metinde '11 milyon ton', '8.3 milyon ton' gibi kesin rakamlar kullanılarak anlatılanlara somutluk ve inandırıcılık katılmıştır. Cevap Anahtarı: C

22. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'yansıma' kökten türemiş bir sözcük vardır?

• A) Gürültüden uyuyamadım. ✓
• B) Gözleri parlıyordu.
• C) Kuşlar ötüşüyor.
• D) Çiçekler açtı.

Gür (ses) -> Gürültü. Yansımadır. (Pırıltı ışıktır, ses değildir. Ötmek yansıma değildir).

23. Soru vardır (I) soranı büyütür (II) soru vardır (III) soranı küçültmez (IV) alçaltır (V) Bu cümledeki numaralanmış yerlerden hangisine noktalı virgül (;) konmalıdır?

• A) I.
• B) II. ✓
• C) III.
• D) IV.

Cümle, virgüllerle ayrılmış (IV. cümlede) sıralı cümlelerden oluştuğu için, temel cümleleri ayırmak amacıyla (II) numaralı yere noktalı virgül (;) konmalıdır.

24. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'koşul' anlamı sağlayan ek farklıdır?

• A) Gelsen de gitsek.
• B) Çalışırsan yaparsın.
• C) Okudukça öğrenirsin. ✓
• D) Bilsen anlatırsın.

C seçeneğinde '-dıkça' zarf-fiil ekiyle koşul anlamı sağlanmıştır. Diğer seçeneklerde ise '-se/-sa' şart kipi kullanılmıştır.

25. Aşağıdaki dizelerin hangisinde soru anlamı, soru sıfatıyla sağlanmıştır?

• A) Günlerden hangisi güzel / Bugün gibi
• B) Hangi sevdalı üzülür neşesinin solduğuna / Ağlamaz öyle bir akşam yaşadığına ✓
• C) Niye öyle susup duruyorsun / Dünyada işler iyi gitmiyor diye
• D) Kim siler bahtımızın çizdiği bu yolculuğu / Elde mendil, kolda vefa, gözde buğu

Doğru cevap B seçeneğidir. Dil bilgisi kurallarına göre, B seçeneğinde 'Hangi sevdalı' ifadesinde 'Hangi' sözcüğü soru sıfatıdır. Bu durum, Türkçe'deki kelime türlerinin işlevlerini ve cümle içindeki anlamsal katkılarını kavramak açısından önemli bir kuraldır.