Karma Test 18

1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde adlaşmış sıfat vardır?

• A) Yağış haberi, sıcaklardan bezdiğimiz şu günlerde bizi rahatlattı. ✓
• B) Dünyanın en soğuk yeri, Yakutistan'daki Oimyakan Köyü'ymüş.
• C) Zihni, doğru ve hızlı çalıştırmanın en iyi yolu, mizahtır.
• D) Felsefe yapmayı, bütün insanlardan uzak "düşünce kaleleri oluşturmak" sanmayalım.

Doğru cevap A seçeneğidir. Dil bilgisi kurallarına göre, A seçeneğinde '_sıcaklardan_' ('sıcak havalardan' anlamında) adlaşmış sıfattır. Bu durum, Türkçe'deki kelime türlerinin işlevlerini ve cümle içindeki anlamsal katkılarını kavramak açısından önemli bir kuraldır.

2. Aşağıdaki cümlelerin hangisindeki altı çizili sözcük, adlaşmış sıfata örnek gösterilebilir?

• A) _Boş_ konuşmayı bırak da karanlığa bir mum yak.
• B) _Yoksulluk_ kusur değildir, ama nimet de değildir.
• C) Başarıyı kullanmanın en _kötü_ biçimi, onunla övünmektir.
• D) Yemek zamanı, _tembeller_ çalışkan olur. ✓

Doğru cevap D seçeneğidir. Dil bilgisi kurallarına göre, D seçeneğinde '_tembeller_' ('tembel insanlar' anlamında) adlaşmış sıfattır. Bu durum, Türkçe'deki kelime türlerinin işlevlerini ve cümle içindeki anlamsal katkılarını kavramak açısından önemli bir kuraldır.

3. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük, tür bakımından ötekilerden farklıdır?

• A) _Kırık_ sandalyenin işi ne bu evde? ✓
• B) Bu işi gerçekleştirmek _cesaret_ ister.
• C) Bu _övgüsünün_ nedenini henüz bilmiyorum.
• D) _Ev_ terliklerini nereye koyuyorsunuz?

A seçeneğindeki '_Kırık_' sözcüğü _sıfat_tır. Diğerleri (cesaret, övgü, ev) _isim_ görevindedir.

4. Sürsün orada bu uğursuz hikâye Israrlar, geçimsiz yurttaşlıklar Herkesten bana sarkan acılar Kana kana öldür beni Toplum dediğin diz boyu ricalar Bu dizelerde aşağıdakilerden hangisi yoktur?

• A) Belgisiz zamir
• B) Belirtili ad tamlaması ✓
• C) Durum zarfı
• D) Sıfat tamlaması

Dizelerde _Belirtili ad tamlaması_ yoktur. (A: herkesten, C: kana kana, D: uğursuz hikaye, diz boyu ricalar).

5. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ikileme ötekilerden farklı görevde kullanılmıştır?

• A) Yola irili ufaklı taşlar döşenmişti. ✓
• B) Konuşa konuşa yürüyorduk.
• C) Aradığımız yeri sora sora bulduk.
• D) Adamı ite kaka dışarı çıkardılar.

A seçeneğinde '_irili ufaklı_ taşlar' ifadesi, 'taşlar' adını niteleyen _sıfat_ görevindedir. Diğerleri eylemi niteleyen _zarf_ görevindedir.

6. Aşağıdaki cümlelerden hangisinde ad tamlaması yoktur?

• A) Yeni öyküler yayımlayacak mısın? ✓
• B) Yatak odasına giden koridorda durdu.
• C) İş elbisesi giyersen daha rahat çalışırsın.
• D) Evlenme kararı almadan iyi düşünmeliydin.

A seçeneğinde ad tamlaması yoktur. ('Yeni öyküler' sıfat tamlamasıdır). Diğerlerinde 'Yatak odası', 'İş elbisesi', 'Evlenme kararı' tamlamaları mevcuttur.

7. "Ancak" sözcüğü, aşağıdaki cümlelerin hangisinde ilgeç (edat) görevinde kullanılmamıştır?

• A) İnsan _ancak_ sevdikleri arasında mutsuzluğuna teselli bulabilir.
• B) Balığa çıkacaktık _ancak_ hava izin vermedi. ✓
• C) Onu kararından _ancak_ ablası vazgeçirebilir.
• D) Kırgınlığımın nedenini _ancak_ sana söyleyebilirim.

B seçeneğinde '_ancak_' sözcüğü 'ama, fakat' anlamında kullanıldığı için _bağlaç_ görevindedir.

8. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "geniş" sözcüğü, belirtisiz ad tamlamasının sıfatı olarak kullanılmıştır?

• A) Yeni aldıkları araba geniş ve rahattı.
• B) Geniş, bomboş bir yolda ilerliyorduk.
• C) Gençlere geniş iş alanları yaratılmalı. ✓
• D) Geniş evlerin rahatlığı bir başka oluyor.

C seçeneğinde '_geniş_' sıfatı, '_iş alanları_' belirtisiz ad tamlamasını nitelemiştir.

9. Belirteçler eylemleri ve eylemsileri yön, zaman, durum, miktar (nicelik, ölçü) ve soru bakımından etkiler. Aşağıdaki altı çizili sözcüklerden hangisi, bu açıklamaya örnek olamaz?

• A) Çocuklarla _yarın_ sinemaya gitmeyi kararlaştırdık.
• B) _Geri_ dönmeyeceğini bilsem, onu göndermezdim.
• C) Gölün _kuzey_ tarafındaki küçük adada yaşıyordu. ✓
• D) _Açık_ konuşan kişileri herkes sever.

C seçeneğindeki '_kuzey_' sözcüğü 'tarafındaki' adını belirttiği için _sıfat_ görevindedir, zarf değildir.

10. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "gibi" sözcüğüyle kurulan söz öbeği, ötekilerden farklı görevde kullanılmıştır?

• A) İstanbul'un sorunları çığ gibi büyüyor.
• B) Çocuğun pamuk gibi elleri vardı. ✓
• C) Yıllar, su gibi akıp gidiyor.
• D) Bu yörenin insanları arı gibi çalışırlar.

B seçeneğinde 'pamuk gibi' ifadesi 'elleri' adını niteleyen _sıfat_ görevindedir. Diğerleri eylemi niteleyen _zarf_ görevindedir.

11. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde soru anlamı, sıfatla sağlanmıştır?

• A) Sana verdiğim kitabı neden okumadın?
• B) Bu iş ne kadar sürer?
• C) Toplantı nerede yapılacak?
• D) Nasıl bir elbise istiyorsunuz? ✓

Doğru cevap D seçeneğidir. Dil bilgisi kurallarına göre, D seçeneğinde '_Nasıl_' sözcüğü, 'elbise' adını niteleyen _soru sıfatı_dır. Bu durum, Türkçe'deki kelime türlerinin işlevlerini ve cümle içindeki anlamsal katkılarını kavramak açısından önemli bir kuraldır.

12. Aşağıdaki dizelerin hangisinde, tamlananı sıfat tamlaması olan belirtili ad tamlaması kullanılmamıştır?

• A) Masalsı güneşi güzelliğimin
• B) Sokakları doldu _canım İstanbul'un_ ✓
• C) Işıklı yolu umudumun
• D) Göğün bulutsu özlemi

B seçeneğinde '_İstanbul'un sokakları_' tamlamasında tamlanana 'canım' sıfatı girmiştir; ancak tamlananın kendisi sıfat tamlaması değildir.

13. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yer-yön belirtecine yer verilmiştir?

• A) Hızlı hızlı yukarı kata çıktı.
• B) Biraz ileri git, herkese yer açılsın. ✓
• C) Öğrenciler az önce içeriye girdi.
• D) Yukarıdan çocuk sesleri geliyor.

B seçeneğindeki '_ileri_' sözcüğü, çekim eki almadan eylemi yön yönünden nitelediği için _yer-yön belirteci_dir. (Diğer seçeneklerde ya ek almıştır ya da sıfattır.)

14. Aşağıdakilerin hangisinde bir ad tamlaması, başka bir adın sıfatı olarak kullanılmıştır?

• A) O çocuğun derdinin ne olduğunu anlayamadım.
• B) Uzun boylu oyunculardan oluşan bir takımdı.
• C) Çenesi düşük insanların kahrı çekilmez.
• D) Saman sarısı saçları vardı, kestirmiş. ✓

D seçeneğinde '_saman sarısı_' (belirtisiz ad tamlaması), 'saçları' adını niteleyen _sıfat_ görevindedir.

15. Aşağıdaki dizelerden hangisindeki ad tamlamasında, tamlayanla tamlananın arasına sıfat girmiştir?

• A) Sokaktayım, kimsesiz bir sokak ortasında
• B) Kaldırımlar, ıstırap çekenlerin annesi
• C) Ben bu kaldırımların emzirdiği çocuğum
• D) Ölse kaldırımların kara sevdalı eşi ✓

D seçeneğinde '_kaldırımların eşi_' belirtili ad tamlamasının arasına '_kara sevdalı_' sıfatı girmiştir.

16. Aşağıdakilerin hangisinde, birinci dize ikinci dizeye bağlaçla bağlanmıştır?

• A) Artık demir almak günü gelmişse zamandan / Meçhule giden bir gemi kalkar bu limandan
• B) Hiç yolcusu yokmuş gibi sessizce alır yol / Sallanmaz o kalkışta ne mendil ne de bir kol
• C) Rıhtımda kalanlar bu seyahatten elemli / Günlerce siyah ufka bakar gözleri nemli
• D) Biçare gönüller, ne giden son gemidir bu / Hicranlı hayatın ne de son matemidir bu ✓

D seçeneğinde birinci dize ile ikinci dize _ne ... ne de_ bağlacı ile birbirine bağlanmıştır.

17. Sanatçımızın sözü _ile_ sazına doyum olmuyordu. Aşağıdakilerin hangisinde "ile" sözcüğü, bu cümledekiyle aynı görev ve anlamdadır?

• A) O, gözü ile görmeden hiçbir şeye inanmazdı.
• B) Ailesi ile işine olan düşkünlüğü herkesin dilindeydi. ✓
• C) Anlattığı ilginç anıları ile hepimizi etkisi altına alırdı.
• D) Genç güreşçimiz, ülkemize gümüş madalya ile döndü.

Örnek cümlede 'ile', 've' anlamında _bağlaç_ görevindedir. B seçeneğinde de 've' anlamında kullanıldığı için _bağlaç_ görevindedir.

18. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde, bir ad tamlamasının birden çok tamlayanı vardır?

• A) Arkadaşları, dostları onu yalnız bırakmıştı.
• B) Sesinin inceliği, pürüzsüzlüğü onun kazanma şansını artırıyordu.
• C) İkisinin de yaşı birbirine yakındı.
• D) Burnunun, kulaklarının büyüklüğüyle bir devi andırıyordu. ✓

D seçeneğinde '_büyüklüğü_' ortak tamlanana '_Burnunun_' ve '_kulaklarının_' birden çok tamlayan bağlanmıştır.

19. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde edat (ilgeç) kullanılmamıştır?

• A) Ona güzel görünmek için elinden geleni yapıyordu.
• B) Verdiğimiz siparişler öğleye doğru geldi.
• C) Bu yaptığın bana göre çok yanlış bir davranıştı.
• D) Ne zaman bahar gelse sen gelirsin aklıma. ✓

D seçeneğinde edat (ilgeç) kullanılmamıştır ('Ne' bağlaç, 'sen' zamirdir). (A: için, B: doğru, C: göre ilgeçtir.)

20. "Mavinin bu tonunu hiç sevmem." diyordu. Aşağıdakilerin hangisinde, bu cümledekiyle aynı türden bir ad tamlaması vardır?

• A) Yoğun kar yağışı yüzünden yollar kapanmıştı.
• B) Onunla yaşadım Erzurum'un en soğuk kışı. ✓
• C) Çocukluğum keşke elma şekeri tadında kalsaydı.
• D) Çok önemli bir iş yaptığını sanıyordu.

Verilen cümlede 'Mavinin tonu' belirtili ad tamlamasının arasına sıfat girmiştir. B seçeneğinde '_Erzurum'un kışı_' tamlamasının arasına '_en soğuk_' sıfatı girmiştir.

21. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük, türü yönünden ötekilerden farklıdır?

• A) Romanında _betimleyici_ anlatımı ön plana çıkıyordu.
• B) Bugün _bakıcı_ kadının bir işi çıkmış, gelemeyecekmiş.
• C) Hastalığın ilerlememesi için _koruyucu_ önlemler almalıyız.
• D) Öğretmenlik öncelikle iyi bir _aktarıcı_ olmayı gerektiriyor. ✓

D seçeneğindeki '_aktarıcı_' sözcüğü _ad_ görevindedir. Diğerleri (-ici ekiyle yapılmış) _sıfat_ görevindedir.

22. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde soru anlamı, bir zamirle (adıl) sağlanmıştır?

• A) En yakınını bile ziyaret etmemiş mi?
• B) Çocuklara gelirken ne getireceksin? ✓
• C) Hangi soru sana zor geldi?
• D) Bize ne tür kitaplar önerirsiniz?

B seçeneğinde '_ne_' sözcüğü '_neyi_' anlamında kullanıldığı için _soru zamiri_dir.

23. _En_ _iyi_ _balık_ _bile_ _üç_ günde kokar. Bu cümlede altı çizili sözcüklerin türü, aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla verilmiştir?

• A) Belirteç - niteleme sıfatı - ad - zamir - belgisiz sıfat
• B) Belgisiz sıfat - niteleme sıfatı - ad - ilgeç - asıl sayı sıfatı
• C) Niteleme sıfatı - niteleme sıfatı - ad - belirteç - belgisiz sıfat
• D) Belirteç - niteleme sıfatı - ad - bağlaç - asıl sayı sıfatı ✓

Sırasıyla: _En_ (Belirteç), _iyi_ (Niteleme sıfatı), _balık_ (Ad), _bile_ (Bağlaç), _üç_ (Asıl sayı sıfatı).

24. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "ne ... ne" bağlacı, tamlanan görevli adları bağlamıştır?

• A) Ne sinemaya ne tiyatroya gidiyoruz.
• B) Bu yıl, ne yaz ne kış tatil yapabildim.
• C) Zeynep'in ne parası ne işi vardı. ✓
• D) Ne yârdan geçebildi ne serden.

C seçeneğinde 'parası' ve 'işi' tamlanan görevinde olup, 'Zeynep'in' tamlayanına bağlanmıştır.

25. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde edat (ilgeç) kullanılmamıştır?

• A) Eve gitmek için buradan ayrıldı.
• B) Araba alacakmış, ancak ehliyeti yok. ✓
• C) Arkadaşım dün ailesiyle bizdeydi.
• D) Bize karşı oldukça iyi davranıyor.

B seçeneğindeki '_ancak_' sözcüğü 'ama, fakat' anlamında kullanıldığı için _bağlaç_tır, edat değildir.