Altın Test 15

1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birden çok yazım yanlışı yapılmıştır?

• A) Bu çalışmanın amacı her ne kadar net olarak eleştiri sınırları içinde değilse de ondan da tamamen ayrı olmayacak.
• B) Beyazı masum ilan edip sonra da lekeliyorsunuz, kavramların anlamlarını değiştirip manalarını bozduğunuz gibi.
• C) Sözü dilden açmışken son dönemde okuduğum metinlerin diline kıyasla Varelci'nin dilinde eski metinlerin dilinden aldığıma benzer bir keyif aldığımı da eklemem gerekir.
• D) İnsanoğlu kaçınılmaz olarak hayatı boyunca birçok kayıp yaşar ve doğası gereği kayıp yaşantıları sonrasında yas sürecine girer.
• E) Hele eskiden yurtdışına çıkış sınırlı olduğundan illa ki iş amaçlı giderdik ama aynı zamanda kültürel, sosyal turlar da yapardık. ✓

A seçeneğindeki 'yurtdışına' kelimesi ayrı ('yurt dışına') yazılmalı, 'illa ki' bağlacı ise kalıplaşmış olduğu için birleşik ('illaki') yazılmalıdır. Cümlede iki adet yazım hatası mevcuttur. Doğru cevap E seçeneğidir.

2. Birden fazla heceden oluşan sözcüklerde kimi hecelerin, öteki hecelerden daha baskılı söylenmesine . . . adı verilir. Bu cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

• A) ulama
• B) vurgu ✓
• C) mimik
• D) duraklama
• E) boğumlama

Kelimelerde veya cümlelerde bazı hecelerin ya da kelimelerin diğerlerine göre daha kuvvetli, şiddetli ve baskılı okunmasına 'vurgu' denir. Boş bırakılan yere bu terim getirilmelidir. Doğru cevap B seçeneğidir.

3. Kendini _yalnızlığa_ (I) mahkûm etmişsin sen. Sevdiğin kadın bile kendini _yalnız_ (II) hissettiriyor sana. _Yalnız_ (III) paylaşmak için değil, savaşmak için de seviyorsun onu. 'Haklısın _yalnız_ (IV), hayata benim penceremden de bakmalısın.' dedi. 'Sevmekten anladığım şey bambaşka... Yalnız hatta yapayalnız bir insanım.' Bu parçada numaralanmış sözcüklerden hangisi edat (ilgeç) görevinde kullanılmıştır?

• A) I
• B) II
• C) III ✓
• D) IV
• E) V

III numaralı 'Yalnız' sözcüğü 'sadece, yalnızca, tek' anlamında kullanıldığı için edat görevindedir. I numaralı 'yalnızlığa' isim, II numaralı 'yalnız' durum zarfı, IV numaralı 'yalnız' ama/fakat anlamına geldiği için bağlaç ve V numaralı 'yalnız' (orijinalde 'Yalnız hatta yapayalnız' kısmındaki 'yalnız') ise ismi niteleyen bir sıfattır. Dolayısıyla edat olan sözcük III'tür. Doğru cevap C seçeneğidir.

4. Bir Alman general, katıldığı sergide Picasso’ya Guernica’yı işaret ederek “Bu tabloyu siz mi yaptınız?” diye sorar. Picasso ise “Hayır siz yaptınız!” diye yanıt verir. Zira İspanyol ressam Pablo Picasso, tablosunda İspanya İç Savaşı sırasında Nazi Almanyası tarafından bombalanan Guernica şehrini anlatmaktadır. Kübizm akımının öncülerinden biri olan Picasso, akımın tipik bir örneği olan bu tabloyu yaklaşık 3 ay içerisinde tamamladı. Günümüzde en büyük savaş karşıtı tablo ve en politik tablo olarak kabul edilen Guernica, savaşın yıkıcı etkilerini ele alıyor. Ayrıca tabloda kullanılan her bir sembolün uluslararası nitelikte olması eserin dünyadaki bütün savaş mağduru halkların dili olmasını sağlıyor. Ufak bir dünya turu kapsamında binlerce sanatseverle buluşan Guernica tablosu, şimdilerde ABD’nin New York kentinde bulunan bir müzede sergileniyor. Bu parçada Guernica adlı tabloyla ilgili aşağıdakilerin hangisine _değinilmemiştir_?

• A) Belli bir sanat anlayışını temsil ettiğine
• B) Savaşın yıkıcı etkisini anlattığına
• C) Evrensel bir anlatım diline sahip olduğuna
• D) İspanya İç Savaşı’nın sona ermesinde rolü olduğuna ✓
• E) Birden çok ülkede sergilenme şansı yakaladığına

Parçada tablonun kübizm akımını temsil ettiği (A), savaşın yıkımını işlediği (B), sembollerinin evrenselliği (C) ve dünya turuyla farklı ülkelerde sergilendiği (E) belirtilmiştir. Ancak tablonun 'İspanya İç Savaşı'nın sona ermesinde/bitmesinde rol oynadığına' dair hiçbir bilgi yer almamaktadır. Dolayısıyla doğru cevap D seçeneğidir.

5. Aşağıdakilerin hangisinde soru işareti (?) _yanlış kullanılmıştır_?

• A) İnsanlara saygı gösteriyor, onları yeterince anlayabiliyor muyuz?
• B) Çevremizdeki güzelliklerin farkına vardığımız söylenebilir mi?
• C) Kurallar koyup o kurallara kendimiz ne kadar uyuyoruz, tartışılır? ✓
• D) Aklımıza yatmayan durumlara katlanmayı nasıl başarabiliriz?
• E) Hayallerimize gem vurup hayata ayak uydurmaya ne kadar gayret ediyoruz?

C seçeneğinde cümle soru anlamı taşımadığı hâlde soru işaretiyle bitirilmiştir; “tartışılır” yargı cümlesidir. Yeni sıralamada doğru cevap C seçeneğidir.

6. I. Vatanın sınırlarını siyasi haritalar değil, temiz Türkçemiz belirler. II. Nerede Türkçe konuşuluyor ve türkülerimiz söyleniyorsa orası bizim vatanımızdır. Bu iki cümlenin anlamca doğru biçimde birleştirilmiş hâli hangisidir?

• A) Türkçenin konuşulduğu yerlerdeki bağrı yanık insanlar sayesinde vatanın sınırlarını belirleyen haritalar değil, dilimizin kendisi olmuştur.
• B) Dilin siyasi sınırları belirlediği günümüz dünyasında Türkçemiz pek çok farklı coğrafyadaki bağrı yanık, samimi insan tarafından kullanılmaktadır.
• C) Bağrı yanık insanlarımız tarafından türkülerimizin söylendiği her yer bizim sınırlarımız olduğundan siyasi haritalara önem vermemek gerekir.
• D) Anamızın ak sütü gibi temiz bildiğimiz Türkçemizin konuşulduğu her yeri öz vatanımız olarak kabul edebiliriz.
• E) Vatanın sınırlarının konuşulan dille belirlendiği günümüzde nerede Türkçe konuşuluyor, türkülerimiz okunuyorsa orası bizim vatanımızdır. ✓

İki cümlenin ortak düşüncesi, vatan sınırının yalnızca siyasi haritalarla değil Türkçenin yaşadığı yerlerle belirlendiğidir. E seçeneği hem Türkçenin konuşulduğu yerleri hem de türkülerin okunduğu coğrafyayı birlikte verir. Doğru cevap E seçeneğidir.

7. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı vardır?

• A) Hiçbir kitap çevirisi, orijinalindeki o yazınsal tadı okuyucuya duyuramaz.
• B) Olağanüstülüklerin çokça olduğu bir eserdi son okuduğum macera romanı.
• C) Güldürüden melankoliye, baş kaldırıdan uysallığa kadar pek çok konunun etrafında dolaşır. ✓
• D) Nedense her okuryazarın, bir edebiyat yapıtını okuyabildiğini rahatlıkla anlayacağı kabul edilir.
• E) Daha bilgili olmalı, daha çok özveride bulunmalı ve zekice davranmalıyız.

E seçeneğinde yer alan 'baş kaldırı' sözcüğü birleşik kelime olduğu için birleşik yazılmalıdır ('başkaldırı'). Doğru cevap C seçeneğidir.

8. Serin rüzgârlara pencereni aç Karşında seherle değişen ağaç. Bak, seyret ağaran rengini ufkun Mahmur gözlerinde süzülsün uykun. Bırak saçlarınla oynasın rüzgâr Gümüş çıplaklığı bir başka bahar Bu dizelerde kaç çekimli eylem vardır?

• A) 6 ✓
• B) 4
• C) 7
• D) 5
• E) 8

Dizelerde “aç, bak, seyret, süzülsün, bırak, oynasın” sözcükleri çekimli eylemdir. Bu nedenle toplam altı çekimli eylem vardır. Doğru cevap A seçeneğidir.

9. Aşağıdaki cümlelerden hangisinin yüklemi geçişli olduğu hâlde cümlede nesne kullanılmamıştır?

• A) Bu zor bölümü çok sıkı çalışarak sadece iki buçuk yılda bitirmiş.
• B) Bizi okula götürecek servisi bekliyoruz yirmi dakikadır.
• C) Komşularımızı da akrabalarımız olarak görüp sevmeliyiz.
• D) Hasta olduğu için bugün çalışmaya çağıramadık. ✓
• E) Dünyanın ekseni etrafında dönmesinin günleri oluşturduğunu öğrendik.

D seçeneğinde “çağıramadık” geçişli bir fiildir; ancak cümlede kimi çağırdığımız belirtilmemiştir. Bu yüzden yüklem geçişli olduğu hâlde nesne kullanılmamıştır. Doğru cevap D seçeneğidir.

10. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı vardır?

• A) Gözlerinin sürmesi akmış, saçları darmadağın olmuş bir hâldeydi.
• B) Güz mevsiminde çocuklar, mahalle sakinleri, hatta civardaki iş yerlerinde çalışanlar cevizlerini düşürüp yerdi.
• C) Tasarısı birdenbire alt üst olan insanlar gibi çevresine şaşkınlıkla bakınıyordu. ✓
• D) Fakat yazının yarına kalma, unutulmama; kültürü gelecek kuşaklara aktarma gibi çok önemli bir yönü vardır.
• E) Eğer bu kurallara dikkat edilmezse işler yolunda gitmez, büyük bir karışıklık baş gösterir.

Tasarısı birdenbire altüst olan... cümlesinde geçen 'alt üst' sözcüğü mecazlaşmış ve kalıplaşmış bir birleşik kelime olduğu için bitişik yazılmalıdır ('altüst'). Ayrı yazılması yazım hatasına yol açmıştır.

11. (I) Büyük siyasal dönüşümler, rejim değişmeleri; bir toplumun köklü değişimlerini, farklılaşmalarını hazırlayan olaylardır. (II) Buna karşılık en köklü kopuşlarda bile değişmeleri ölçebileceğimiz, ilişkilendirebileceğimiz bir arka plan da her zaman vardır. (III) Değişen ile değişmeyen arasındaki arka plan, dönemlerin karakterini oluşturur. (IV) Bu, yaşamın ve doğanın içinde zaten mevcut bir durumdur. (V) Tanzimat’tan beri oluşagelen bütün yeni edebiyat hareketleri gibi Cumhuriyet’ten sonraki Türk şiirinin ilk özelliği de eskiyi reddederek yerine yeninin konulması çabaları olmuştur. (VI) Batı şiirinin geçtiği yolun daha yakından izlenmesi, modern anlayışların çeşitlenerek yerleşmesi, halk edebiyatının, folklorik ögelerin bu yeni zevk ve estetik içerisinde yeniden yorumlanması, bu sürecin belirleyenleri olmuştur. Bu parça iki paragrafa ayrılmak istenirse ikinci paragraf hangi cümleyle başlamalıdır?

• A) II.
• B) III.
• C) IV.
• D) V. ✓
• E) VI.

İlk dört cümlede toplumsal değişimlerin genel yapısı anlatılır. V. cümleden itibaren konu Cumhuriyet sonrası Türk şiirindeki değişime yönelir. Bu nedenle ikinci paragraf V. cümleyle başlamalıdır. Doğru cevap D seçeneğidir.

12. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "şöyle" sözcüğü ötekilerden farklı bir türde kullanılmıştır?

• A) Neredeyse şöyle birinin buralardan geçtiğine inanmayacaktım.
• B) Kapının önünde dakikalarca şöyle bekledim. ✓
• C) Tartışma şöyle bir boyuta ulaştı ki hepimiz hayrete düştük.
• D) Şöyle bir durumdan kimseye bahsetmemişti.
• E) Canan şöyle günlerde neşelenir, yerinde duramazdı.

A, C, D ve E seçeneklerindeki 'şöyle' sözcükleri birer ismi veya zamiri etkileyerek sıfat görevinde kullanılmıştır. B seçeneğinde ise 'şöyle' sözcüğü 'bekledim' eylemini etkilediği için zarf görevindedir. Dolayısıyla doğru cevap B seçeneğidir.

13. Aynı devirde yaşamış birbirinin çağdaşı bazı yazarlar edebiyatımızın bu altın çağını ele alıyor. Bu cümledeki anlatım bozukluğunun nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Sözcüğün yanlış yerde kullanılması
• B) Gereksiz sözcük kullanılması ✓
• C) Sözcüğün yanlış anlamda kullanılması
• D) Mantık hatası
• E) Çelişen ifadelerin bir arada kullanılması

Cümledeki 'Aynı devirde yaşamış' ifadesi ile 'birbirinin çağdaşı' ifadesi aynı anlama gelmektedir. Bu nedenle iki ifadenin bir arada kullanılması gereksiz sözcük kullanımından kaynaklanan bir anlatım bozukluğuna yol açmıştır. Doğru cevap B seçeneğidir.

14. I. Hemen hemen hedefe ulaştık sayılır. II. Hafif hafif esen rüzgâr yüzümüzü okşuyordu. III. Olsa olsa üç gün önce gerçekleşmiştir. IV. Aşağı yukarı altı sene önce buradaydım. V. Zaman zaman bu sessiz koya gelir, dinlenirim. Yukarıdaki cümlelerde yer alan ikilemelerden hangisi kuruluşu bakımından diğerlerinden farklıdır?

• A) V.
• B) IV. ✓
• C) III.
• D) II.
• E) I.

I, II, III ve V numaralı cümlelerdeki ikilemeler aynı kelimenin tekrarıyla (hemen, hafif, olsa, zaman) kurulmuştur. IV numaralı cümledeki 'aşağı yukarı' ikilemesi ise karşıt (zıt) anlamlı kelimelerin bir araya gelmesiyle oluşturulmuştur. Doğru cevap B seçeneğidir.

15. Ege'nin o kendine has havasına ve eşsiz doğasına bayıldım. Bu cümledeki yüklemin çatı özellikleri aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

• A) Etken – geçişli
• B) Edilgen – geçişsiz
• C) Dönüşlü – geçişsiz ✓
• D) Etken – geçişsiz
• E) Edilgen – oldurgan

Cümlede 'bayıldım' yüklemdir. Eylem, 'baymak' fiilinden '-ıl-' dönüşlülük ekiyle türetilmiştir. İşi yapan (gizli özne 'ben') eylemden bizzat etkilendiği için yüklem dönüşlü çatılıdır. Ayrıca yüklem nesne alamadığı için ('onu bayıldım' denemediği için) geçişsizdir. Dolayısıyla çatı özellikleri 'dönüşlü - geçişsiz' şeklindedir. Doğru cevap C seçeneğidir.

16. Benim de mi düşüncelerim olacaktı, Ben de mi böyle uykusuz kalacaktım, Sessiz sedasız mı olacaktım böyle? Çok sevdiğim salatayı bile Aramaz mı olacaktım? Ben böyle mi olacaktım? Bu dizelerde aşağıdakilerden hangisinin örneği _yoktur_?

• A) Ünsüz yumuşaması
• B) Ünsüz benzeşmesi
• C) Ünsüz türemesi ✓
• D) Ünlü düşmesi
• E) Ulama

Dizelerde ünsüz benzeşmesi, ünlü düşmesi, ünsüz yumuşaması ve ulama örnekleri bulunabilir. Ancak ünsüz türemesine örnek yoktur. Doğru cevap C seçeneğidir.

17. Aşağıdaki dizelerin hangisinde birinci dize, ikinci dizedeki yüklemin dolaylı tümleci (yer tamlayıcısı) görevindedir?

• A) Kaş yaparken göz çıkaran insanlar / Her zaman zarar verir çevrelerine
• B) Seninle yürüdüğümüz o dar yollarda / Şimdi sararmış sonbahar yaprakları var ✓
• C) Yağan yağmurun usul usul dindiği o gün / Pencereden dışarıyı seyrettik
• D) Ne zaman seni düşünsem bu odada / İçimi tatlı bir hüzün kaplar
• E) Gökyüzünde parıldayan yıldızlar / Geceye ayrı bir güzellik katıyor

B seçeneğinde ikinci dizedeki 'var' yüklemdir. Var olan ne? 'sararmış sonbahar yaprakları' (Özne). Nerede var? 'Seninle yürüdüğümüz o dar yollarda' (Dolaylı Tümleç). Birinci dizenin tamamı dolaylı tümleç görevi üstlenmiştir. Doğru cevap B seçeneğidir.

18. Aşağıdakilerin hangisinde belirtili ad tamlaması kullanılmıştır?

• A) Günlerin ne kadar çabuk geçtiğini bir türlü anlayamazdı.
• B) Onun gibi dürüst insanlara rastlamak artık çok zor.
• C) Elindeki boya kutusu öbür sınıfın öğrencisine aitti.
• D) Herkes kadar senin de bu projede hakkın var. ✓
• E) Şehrimizin büsbütün kirlenmesine sonuna kadar karşıyız.

B seçeneğindeki 'senin hakkın' tamlaması, tamlayanı zamir olan belirtili isim tamlamasıdır (sen-in hak-ı-n). Diğer seçeneklerde belirtili isim tamlaması bulunmamaktadır. Doğru cevap D seçeneğidir.

19. Aşağıdakilerin hangisinde “-ki” eki ilgi zamiri görevindedir?

• A) Yandakiler yarın taşınacaklarını söyleyip bizimle helalleştiler.
• B) Yukarı katın camı kapalıydı ama odamızınki açık kalmıştı. ✓
• C) Konuşmanızdaki samimiyeti dinleyenlerin tavırlarından anlarsınız.
• D) On gün önceki mevzuyu şimdi konuşmanın bir anlamı yok.
• E) Elimizdekileri iyi değerlendirip kârlı bir yatırım yapmıştık.

B seçeneğinde “odamızınki” sözcüğü “odamızın camı” anlamını karşılar. Buradaki “-ki” bir adın yerini tuttuğu için ilgi zamiridir. Doğru cevap B seçeneğidir.

20. Aile ortamında ahlaki prensiplerin kabul görmesi, somut ve soyut ödüllendirme mekanizmalarıyla sağlanır. Maddi ödüller genellikle erken yaşlarda tercih edilir ve temel kuralların benimsenmesinde teşvik edici olur. Manevi ödül ise çocuğa sunulan şefkat, takdir ve ilgi biçiminde belirir. ----. Güncel pedagoji çalışmaları da ahlak eğitiminde manevi yaklaşımların hem daha kalıcı hem de karakter gelişiminde daha yapıcı olduğunu kanıtlamaktadır. Somut ödüllerin kuralların özümsenmesine katkı sunmaktan ziyade zarar verebileceğini belirten uzmanlar, ödül odaklı ahlak bilincinin geçici olduğunu ve ileride bencil kişilik özelliklerine yol açabileceğini ifade etmektedir. Bu parçada boş bırakılan yere düşüncenin akışına göre aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

• A) Çocuğun iç dünyasında duygusal yakınlıklar belirleyici olduğundan, bu tarz bir yaklaşım çoğunlukla maddi ödüllerden çok daha derin izler bırakır ✓
• B) Çocuğun kuralların mantığını sorgulamaya başlaması, manevi ödüllere olan duyarlılığını zamanla zayıflatır
• C) Bu yaş gruplarında dış dünyaya yöneldiğinden, aile içindeki manevi yaptırımlar etkisiz kalabilir
• D) Somut ödüller düzenli bir disiplinle sunulduğunda çocukta bir alışkanlık yaratacağı için manevi takdirle aynı seviyede etkilidir
• E) Ailedeki kuralların sadece maddi kaynaklarla desteklenmesi, çocuğun toplumsal sorumluluk hissini geliştirmesine zemin hazırlar

Parçada manevi ödülün çocuğun ahlak eğitimindeki gücünden bahsedilmiştir. Boşluktan sonra gelen 'pedagoji çalışmaları da manevi ödülün etkisini göstermektedir' ifadesi, öncesinde manevi ödülün neden güçlü olduğunu açıklayan bir yargı gerektirir. A seçeneğindeki 'duygusal yakınlıkların maddi ödüllerden daha derin izler bıraktığı' yargısı bu geçişi sağlar. Doğru cevap A seçeneğidir.