Altın Test 12

1. Aşağıdaki dizelerin hangisinde yapım eki kullanılmamıştır?

• A) Bu köpük denizi, bu renk ormanı Düşlerin böyle mi olur harmanı ✓
• B) Köpüren su, duran su Köpük köpük dizlerime vuran su
• C) Böyle yalın hasret, böyle art arda Çırpınıyor ellerim aynalarda
• D) Gözüm senden yoksun geçen yıllarda Bu mavi masmavi parıltılarda
• E) Ey yola burcu burcu düşen dağ Düşlerimi yıllardır bölüşen dağ

A seçeneğindeki dizelerde sözcükler çekim eki almış olsa da yapım ekiyle türetilmiş bir sözcük yoktur. Diğer seçeneklerde 'köpüren, çırpınıyor, yoksun, parıltı, bölüşen' gibi yapım eki almış sözcükler vardır.

2. Satın alırken aslında kendi yaşam enerjimizi tükettiğimizi fark edemediğimiz bir çağda bulunuyoruz. Gerçekte ihtiyacımız olandan çok daha fazlasını biriktirdiğimiz yadsınamaz bir gerçektir. Maddi varlıklara ve geçici metalara zihnimizi o kadar teslim ediyoruz ki nesnelerin mi bize hizmet ettiği yoksa bizim mi nesnelerin kölesi olduğumuz belirsizleşiyor. Temel gereksinimlerimizi doğru tanımlayamadığımız için istek listelerimiz gereksiz kalemlerle uzayıp gidiyor. Sonuçta yaşam alanlarımız lüzumsuz eşyalarla dolarken, iç dünyamız da bu dağınıklık ve aşırılıktan olumsuz etkileniyor. Bu parçada vurgulanmak istenen temel düşünce aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Bireyin maddi varlıklara olan ilgisi tarih boyunca artış göstermiştir.
• B) Zaman geçtikçe insanlar minimalist bir felsefeyi daha kolay benimser.
• C) Hayatımıza giren gereksiz fazlalıklar ruhsal dengemizi ve iç huzurumuzu bozmaktadır. ✓
• D) Evimizdeki her nesnenin gündelik yaşamda pratik bir karşılığı bulunmalıdır.
• E) İnsan türü doğası gereği oldukça az kaynakla da yaşamını sürdürebilir.

Metnin son cümlesinde yer alan 'yaşam alanlarımız lüzumsuz eşyalarla dolarken, iç dünyamız da bu dağınıklık ve aşırılıktan olumsuz etkileniyor' ifadesi ana düşünceyi taşır. Bu ifade, C seçeneğindeki 'hayatımıza giren fazlalıkların ruhsal dengeyi ve iç huzuru bozduğu' tezini tam olarak vurgular. Doğru cevap C seçeneğidir.

3. Mandovi’nin metcezirle ortaya çıkan nehir yatağının parıltılı yüzeyinde çamur zıpzıpı denen canlılar duruyor. Bir Hint karabatağı, bereketli bir balık avının ardından kanatlarını açmış, güneş ışınlarını emercesine hareketsiz bekliyor. Benekli kanatlı yeşil bir çulluk, uzun gagasıyla yakalayabileceği avı ararken çamurda dikkatle dolaşıyor. Sıcak hava akıntılarına karışan avcı kuşları incelerken yarı saklanmış bir ishak kuşu yüksek bir daldan bana bakıyor. Ağaçtaki Malabar gri öküzburnu, güneşten rengi solmuş şapkamın modası geçmişliğiyle ötüşüyle alay ediyor. Güneş açık mavi gökyüzünde yükselirken ellerinde çantalar taşıyan çiftler görüyorum. Belki de Panjim’in ucundaki Miramar Plajı’nın yumuşak kumlarında bir gün geçirmeyi planlıyorlar. Akşamüstünün romantik havası muhteşem bir gün batımıyla tamamlanınca Goa kıyıları yeryüzünün en güzel yerlerinden birine dönüşüyor. Onların ters yönünde, Fontainhas Bölgesi’nin rengârenk cephelerine doğru ilerliyorum. Ev numaralarının ve sokak adlarının mavi-beyaz çiniler üzerine işlendiği dikkatimi çekiyor. Bu parçanın anlatımıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi _yanlıştır_?

• A) Bütün duyu organlarıyla algılanabilecek ayrıntılar vardır. ✓
• B) Betimleyici ögeler ağır basmaktadır.
• C) Doğa, devinim içinde verilmiştir.
• D) Kişileştirme yapılmıştır.
• E) Sözcüklerin çağrışım gücünden yararlanılmıştır.

Parçada görme ve işitme gibi duyulara seslenen ayrıntılar vardır; doğa hareket hâlinde betimlenmiş, kuşun alay etmesiyle kişileştirme yapılmıştır. Fakat bütün duyu organlarına ait ayrıntı yoktur; tatma duyusuna yönelik bir bilgi verilmez. Doğru cevap A seçeneğidir.

4. Ögelerinden en az biri ortak olan sıralı cümlelere bağımlı sıralı cümle denir. Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisi öznesi ortak olan bağımlı sıralı bir cümledir?

• A) Rüzgâr sertçe esiyor, ağaçların dalları kırılıyordu.
• B) Genç yazar her gün saatlerce çalışıyor, yeni kitabını hazırlıyordu. ✓
• C) Biz kütüphaneye geçtik, orada kimseler kalmamıştı.
• D) Masanın üzerindeki kitapları dolaba yerleştirdi özenle.
• E) Günlerdir haber alamıyoruz, kimse bize bilgi vermiyor.

B seçeneğindeki 'çalışıyor' ve 'hazırlıyordu' yüklemlerdir ve bunlar virgülle birbirine bağlanarak sıralı cümle oluşturmuştur. Her iki eylemi de gerçekleştiren 'Genç yazar' (Özne) ortak olarak kullanılmıştır. Dolayısıyla öznesi ortak bağımlı sıralı bir cümledir. Doğru cevap B seçeneğidir.

5. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde dil bilgisi kurallarına aykırılıktan kaynaklanan herhangi bir anlatım bozukluğu _yoktur_?

• A) Romanın basımı tamamlanınca kitapçılarda yerini alacak.
• B) Bizi en çok şaşırtan durum senin zamanında gelmediğindir.
• C) Herkes sınav salonunda sessizce sıralarında bekliyorlar.
• D) Yeni eğitim yılında öğrencilerimizin mağdur olmaması için tüm önlemleri aldık. ✓
• E) Her vatandaş görevlerini yerine getirmeliyiz.

D seçeneğinde dil bilgisi kurallarına aykırı bir durum veya anlatım bozukluğu yoktur. Diğer seçeneklerde ise sırasıyla özne eksikliği ('roman' yerini alacak), fiilimsi eki hatası ('gelmediğindir' -> 'gelmemendir'), özne-yüklem uyumsuzluğu ('herkes... bekliyorlar' -> 'bekliyor') ve özne-yüklem uyumsuzluğu ('Her vatandaş... getirmeliyiz' -> 'getirmelidir') bulunmaktadır. Doğru cevap D seçeneğidir.

6. Geçişsiz bir fiil “-l-” ve “-n-” ekleriyle edilgen yapıldığında cümlede özne bulunmaz. Aşağıdakilerden hangisinde bunun bir örneği vardır?

• A) Sergi salonu pazar günleri bile açık tutuldu.
• B) Sergilenen ürünlerin hemen hepsi satıldı.
• C) Kermeste el işi dergisinde yapılan süs eşyaları satıldı.
• D) Bu çalışmaların diğer öğrencilere örnek olacağına inanılıyor. ✓
• E) Yıl sonunda okulun sergi salonunda kermes düzenlendi.

Geçişsiz bir fiil olan 'inanmak' eylemi, '-il-' ekiyle edilgen yapılarak 'inanılıyor' haline getirilmiştir. Bu cümlede herhangi bir özne (gerçek veya sözde) yer almaz. Diğer tüm edilgen cümlelerde sözde özne bulunmaktadır ('kermes', 'süs eşyaları', 'sergi salonu', 'sergilenen ürünlerin hemen hepsi').

7. Ben her şeyden önce tüm insanların iyi niyet taşıdığına inanıyorum. Uluslararası düşmanlıkların halklar düzeyinde olmadığını, politik sürtüşmelerin halklara mal edilmemesi gerektiğini düşünüyorum. Unutmayın ki senede kişi başına 187 doların silah için harcandığı bir dünyada yaşamaktayız. Gezdikçe, gördükçe insanlar arasında dostluk köprüleri kuruluyor ve o zaman da insanları birbirine düşman eden ve silahlanmaya zorlayan politik zihniyetlerin anlamsızlığı ortaya çıkıyor. Bu parça aşağıdaki soruların hangisine cevap olarak söylenmiş olabilir?

• A) Değişik ülkeler gezmenin insanlar arası ilişkileri olumlu yönde değiştirdiğine inanıyor musunuz? ✓
• B) Silahsızlanmayı sağlamanın sizce en etkili yolu nedir?
• C) Uluslararası düşmanlıklar tarihsel nedenlere mi dayanıyor?
• D) Gezdiğiniz yerlerdeki insanlar size karşı hoşgörülü davranıyor mu?
• E) İnsanların büyük çoğunluğunun zor şartlar altında yaşaması daha çok politik mi?

Yazar, seyahat edip farklı coğrafyaları gördükçe insanlar arasında kardeşlik/dostluk köprülerinin kurulduğunu ve politik düşmanlıkların anlamsızlaştığını anlatmaktadır. Bu durum, seyahat etmenin insan ilişkilerini olumlu yönde etkileyeceğine dair bir soruya verilen cevaptır. Doğru cevap A seçeneğidir.

8. (I) Gizemli Maya istilasından önce Orta Amerika'nın en gelişmiş medeniyetlerinden biri olan Toltekler, 'gelişmiş mimarisi bulunmayan göçebe topluluk' algısını yıkacak gibi duruyor. (II) Zira Toltek tapınaklarındaki geometrik sembollerin sadece dekoratif amaçlı değil, aynı zamanda kozmolojik bir takvim sistemi olduğu yönündeki tezler gün geçtikçe güç kazanıyor. (III) Hatta bu sembolleri güneş sisteminin yörünge haritasını gösteren ilkel birer gök atlasına benzeten araştırmacılar da mevcut. (IV) Tapınak duvarındaki bu rölyefler, 1,2 metre yüksekliğinde olan ve üzerindeki 24 farklı motifin her birinin bir takımyıldızı, bir mevsim geçişini gösterdiği büyük taş bloklardan oluşuyor. (V) Bir arkeolog, kireç taşından yontulan bu kabartmaların oldukça karmaşık oyulma ve işlenme teknikleri barındırdığını, taşların her birinin farklı astronomik veriler taşıyor olabileceğini belirtiyor. Bu parçada numaralanmış cümlelerin hangisinde anlamca kesinlik söz konusudur?

• A) I
• B) II
• C) III
• D) IV ✓
• E) V

IV numaralı cümlede herhangi bir olasılık, tahmin veya 'gözüküyor', 'tahminler güçleniyor', 'olabilir' gibi şüphe uyandıran ifade yer almamakta; tapınak duvarındaki rölyeflerin fiziksel boyutları ve motif işlevleri tamamen kesin ve nesnel verilere dayalı olarak aktarılmaktadır. Doğru cevap D seçeneğidir.

9. Kazanılmış yenilgi hissi, bireyin geçmişteki başarısız denemeleri yüzünden gelecekteki olumsuz durumları değiştiremeyeceğine inanması ve aslında engeli aşma şansı olsa bile hiçbir çaba göstermemesidir. Bir araştırmada çekirgeler cam bir fanusun içine konularak üzeri kapatılır. Çekirgeler sıçrayıp kaçmaya çalışırlar fakat her defasında tavana çarpıp yere düşerler. Bir süre sonra fanusun kapağı açılsa da çekirgelerin sıçramalarına rağmen dışarı çıkmadıkları gözlenir. Çünkü onlar artık sadece eski kapak sınırına kadar sıçramaktadır. Yol açık olsa da o sınırı aşmayı denemezler bile. Cemil Meriç’in 'Ulu çınarlar fırtınalı diyarlarda yetişir.' vecizesi bu hususta bize kıymetli bir gerçeği fısıldar. Bir yaşamın içinde mücadele, zorluk, kayıp ve yenilgi yoksa o hayat potansiyeline ulaşamamış, zayıf kalmış bir hayattır. Bu parçada Cemil Meriç’in sözüne yer verilmesinin temel gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Saygın bir şahsiyetin sözünü tanık göstererek savunulan düşüncenin inandırıcılığını güçlendirmek ✓
• B) Anlatımı zenginleştirerek okurun zihnini belirli bir ana fikir üzerinde yoğunlaştırmak
• C) Ortaya konan kuramsal yaklaşımı farklı felsefi bakış açılarıyla derinleştirmek
• D) İnceleme konusu olan psikolojik durumu somut örnekler üzerinden açıklamak
• E) Aynı konuyla ilgili zıt fikirler sunarak okuyucuya bir mukayese alanı açmak

Yazar, öğrenilmiş çaresizlik ve zorlukların hayatın gelişimindeki katkısını anlatırken Cemil Meriç'in zor koşulların insanı geliştirdiğini belirten sözüne başvurmuştur. Bu durum, edebi alanda yaygın bir düşünceyi kanıtlama ve savunulan fikrin inandırıcılığını artırma yöntemi olan 'tanık gösterme' sanatıdır. Dolayısıyla doğru cevap A seçeneğidir.

10. Aşağıdaki cümlelerin hangisinin yüklemi geçişli olduğu hâlde cümlede nesne _kullanılmamıştır_?

• A) Dün gece bir kitapçının vitrininde gördüm. ✓
• B) Geçen ay üç hikâye kitabı yayımlandı.
• C) Hikâyeciliği gerçekten iyi biliyordu o.
• D) Bu yılın yayın hayatı verimli olacağa benziyor.
• E) Anlatılan olayların doğruluğuna inanıyor okuyucu.

'Dün gece bir kitapçının vitrininde gördüm' cümlesinin yüklemi 'gördüm' (görmek) geçişli bir fiildir ('onu gördüm' denebilir). Ancak cümlede belirtili veya belirtisiz nesneye yer verilmemiştir. Diğer seçeneklerden 'biliyor' geçişlidir ve nesne almıştır ('hikâyeciliği').

11. Aşağıdaki dizelerin hangisinde cümlenin herhangi bir ögesi olmayan bir söz kullanılmıştır?

• A) Şuraya ufak bir minder bırak yavaşça
• B) Uzun yoldan geldim, yorgunum yol arkadaşım ✓
• C) Gerçeği ne sen anlat ne ben dinleyeyim
• D) Yeşil perdeleri kapat sessizce
• E) Otur yanıma konuş sakince

B seçeneğindeki dizenin ikinci cümlesi olan 'yorgunum yol arkadaşım' yapısında 'yol arkadaşım' ifadesi bir seslenme/hitap sözüdür. Hitap ve ünlemler cümle dışı unsur (Cümle Dışı Eleman - CDE) olarak kabul edilir ve cümlenin herhangi bir ögesi sayılmaz. Doğru cevap B seçeneğidir.

12. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde sırasıyla "ne zaman", "nerede" ve "neyi" sorularının cevabı yer almaktadır?

• A) Akşamleyin sahilde eski dostlarımı andım. ✓
• B) Güveni ve sevgiyi bu zorlu günlerde yitirmeyelim.
• C) Bahar aylarında buralarda muhteşem bir manzara oluşur.
• D) Şimdi onun hayallerini kimse tam olarak bilmiyor.
• E) Kitap okumak insan zihnini her zaman canlı tutar.

A seçeneğindeki 'andım' yüklemdir. Ne zaman andım? -> 'Akşamleyin' (Zarf Tümleci). Nerede andım? -> 'sahilde' (Yer Tamlayıcısı). Neyi andım? -> 'eski dostlarımı' (Belirtili Nesne). Soruların tamamının cevabı sırasıyla cümlede yer almaktadır. Doğru cevap A seçeneğidir.

13. Monet; Venedik’in kan kırmızıya, siyaha boyalı evlerini, dereler gibi kıvrıla kıvrıla denize inen sokaklarını, su üstünde yüzen kuşları andıran kayıklarını günler boyunca izledi. Her günün sonunda bir kenara çekilip bu sihirli tabiatın resmini yapmak istedi. Gökyüzünün, insanın ve doğanın birleşip bu kadar zarif ve göz okşayıcı görünümler oluşturabileceklerini nasıl tahayyül edebilirdi ki… Gördükleri her bakışta değişiyor, doyumsuz güzelliklere bürünüyordu. Bu parçanın anlatımıyla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi _söylenemez_?

• A) Benzetmeden yararlanılmıştır.
• B) Betimleyici ögelere yer verilmiştir.
• C) Öznellik ağır basmaktadır.
• D) Yinelemelere yer verilmiştir.
• E) Devrik cümleler kullanılmıştır. ✓

Parçadaki cümlelerin yüklemleri ('izledi', 'istedi', 'düşünebilirdi ki', 'bünüyordu') sonda bulunmaktadır. Cümlelerin tamamı kurallı yapıda olup devrik cümle kullanımına yer verilmemiştir. Benzetme ('kuşları andıran'), betimleme, öznellik ve yinelemeler ('kıvrıla kıvrıla') metinde mevcuttur. Doğru cevap E seçeneğidir.

14. “Yolculuk boyunca Nazım oldukça _durgundu_.” cümlesindeki altı çizili kelimenin anlamca yakın karşılığı (eş anlamlısı) aşağıdaki cümlelerin hangisinde kullanılmıştır?

• A) Sıcak çayı yudumlayınca yorgun bedenine bir canlılık geldi.
• B) Romanın başkahramanı son derece sakin bir tavır sergiliyordu. ✓
• C) Akvaryumdaki balıklar her zaman canlı ve hareketlidir.
• D) Şehir merkezinde oldukça hareketli ve canlı bir yaşam var.
• E) Şair eserlerinde oldukça hareketli bir dünya çizer.

Cümledeki 'durgun' kelimesi, neşesiz, sessiz, hareketsiz ve kendi halinde anlamlarındadır. B seçeneğinde geçen 'sakin' kelimesi bu anlamı tam olarak karşılamaktadır. Doğru cevap B seçeneğidir.

15. Aşağıdaki cümlelerin hangisinin sonuna diğerlerinden farklı bir noktalama işareti getirilmelidir?

• A) Silgi kullanmadan resim çizme sanatına hayat denir
• B) Başkalarının deneyimlerinden ders alacak kadar bilge biri var mıdır ✓
• C) Ruhun elle birlikte çalışmadığı yerde sanat olmaz
• D) Dünyada yaşamayı bilmeyen cennette yaşamayı da bilmez
• E) Herkesin bir güzelliği vardır, herkes görmese de

İlk dört cümle yargı bildirir ve sonuna nokta gelir. E seçeneği soru anlamı taşıdığı için sonuna soru işareti getirilmelidir. Yeni sıralamada doğru cevap B seçeneğidir.

16. (I) Eski kabile insanlarının duyu organlarının modern insana kıyasla çok daha keskin ve duyarlı olduğu varsayılır. (II) Ancak onların yön tayini, görme ve işitme yetenekleri biyolojik bir üstünlükten ziyade gündelik uğraşlarının bir sonucudur. (III) Çoğu yerlerin kendi doğal çevresini en ince ayrıntısına kadar ezbere bilmesi, uzun yılların getirdiği tecrübe ve pratiklikle açıklanabilir. (IV) Zira balta girmemiş sık ormanlarda yollarını kaybetmemek, onlar için hayatta kalmanın en temel gereğidir. (V) Öte yandan, kabile insanının günümüz insanından tamamen farklı bir etik anlayışa ve değerler sistemine sahip olduğu bilinmektedir. (VI) Bir kabile liderine 'Doğru ile yanlış arasındaki temel fark nedir?' diye sorulduğunda şu yanıtı vermiştir: 'Komşu kabilenin hayvanlarını ele geçirirsem bu doğrudur, onlar benimkileri alırsa bu yanlıştır.' Bu parça iki paragrafa ayrılmak istense ikinci paragraf numaralanmış cümlelerin hangisiyle başlar?

• A) II
• B) III
• C) IV
• D) V ✓
• E) VI

I, II, III ve IV. cümlelerde ilkel/kabile insanlarının duyu organlarının gelişmişliği, yön bulma becerileri ve çevrelerini tanıma pratikleri ele alınmıştır. V. cümleden itibaren ise konu tamamen yön değiştirmekte ve bu insanların ahlaki/etik algılarına, değerler sistemine geçilmektedir. Bu nedenle ikinci paragraf V. cümle ile başlamalıdır. Doğru cevap D seçeneğidir.

17. Aşağıdaki dizelerin hangisinde ünlem kullanılmamıştır?

• A) Hâlâ doludur bahçeler en tatlı sesinle Bir gün, bir uzak hatıra özlersen o yazdan ✓
• B) Yürü behey Bulgar Dağı Senden yüce dağ olma mı?
• C) Dönülmez akşamın ufkundayız, vakit çok geç Bu son fasıldır ey ömrüm nasıl geçersen geç
• D) Şu kopan fırtına Türk ordusudur ya Rabbi Senin uğrunda ölen ordu budur ya Rabbi
• E) Gönlümle oturdum da hüzünlendim o yerde Sen nerdesin, ey sevgili, yaz günleri nerde

A seçeneğinde ünlem ya da seslenme bildiren bir sözcük yoktur. Diğer seçeneklerde “behey, ey, ya Rabbi” gibi ünlem/seslenme kullanımları vardır. Doğru cevap A seçeneğidir.

18. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı _yapılmamıştır_?

• A) Raylar sakin, çelik şeritlerini uzatmış, yağmurdan cilalı pırıl pırıldılar. ✓
• B) Bu narin ağaçların hiç biri bahar aylarında çiçek açmazmış.
• C) Kendisinden başka kimseye kötülüğü dokunmayan, oldukça yardım sever biridir.
• D) Resim galerisindeki tabloları çok beğendik, beğendiğimiz bir tanesini satın alabilirmiyiz?
• E) İncir Ağacının Ölümü, akıcı diliyle bir solukta okuyacağınız ama etkisinden kurtulamıyacağınız öyküler içeriyor.

TDK kurallarına göre 'kurtulamayacağınız' kelimesinde ünlü daralması yapılmaz ('kurtulamıyacağınız' yanlıştır). 'yardımsever' ve 'hiçbiri' kelimeleri bitişik yazılır. Soru eki olan 'mi/mı' her zaman ayrı yazılır ('alabilir miyiz'). Bu yazım hatalarının bulunmadığı 'Raylar sakin, çelik şeritlerini uzatmış...' cümlesi tamamen doğrudur.

19. Ses mi net olarak alabiliyor musunuz, sunumu takip etmeye başladınız mı? Bu cümlede dil hangi işlevde kullanılmıştır?

• A) Sanatsal işlevde
• B) Göndergesel işlevde
• C) Kanalı kontrol işlevinde ✓
• D) Heyecana bağlı işlevde
• E) Alıcıyı harekete geçirme işlevinde

Cümledeki sorular ('Sesimi alabiliyor musunuz?', 'başladınız mı?'), iletiyi alan tarafın kanalla olan bağlantısını, yani sesin ve görüntünün ulaşıp ulaşmadığını denetlemek amacıyla kurulmuştur. Bu nedenle dil, 'kanalı kontrol işlevinde' kullanılmıştır. Doğru cevap C seçeneğidir.

20. Aşağıdakilerin hangisinde ilgi zamiri alan sözcük tamlayan görevindedir?

• A) Dünkünün yerini hiçbir yemeğin tutmayacağını söyleyebilirim.
• B) Bu numaralar sokağınki mi, caddeninki mi derken yolumuzu kaybettik en sonunda.
• C) Adamlar, bizimkinin sözlerini duyunca çok sinirlendi. ✓
• D) Şu çocukların oyunu, öbürlerininki kadar ilgi çekici değil.
• E) Düdükler ötüyordu denizde, gemininki hepsini bastırıyordu ama.

C seçeneğinde “bizimkinin sözleri” sözünde ilgi zamiri alan “bizimki” sözcüğü tamlayan görevindedir. Diğer seçeneklerde ilgi zamiri farklı görevlerde kullanılmıştır. Doğru cevap C seçeneğidir.