Altın Test 11

1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde “gerek ... gerek ...” bağlacı nesneleri bağlamıştır?

• A) Bu sezon gerek güreşte gerek futbolda büyük başarılar kazandık.
• B) O, gerek şarkı söylemesiyle gerek şiir okumasıyla dikkatleri çekiyordu.
• C) Bu konuda gerek müdürü gerek müdür yardımcısını arayabilirsiniz. ✓
• D) Şehirde gerek gürültüden gerek hava kirliliğinden çok bunalmıştık.
• E) Çocuk, gerek okulundan gerek ailesinden öğrenir hayatı.

C seçeneğinde 'arayabilirsiniz' yüklemdir. Kimi arayabilirsiniz? 'gerek müdürü gerek müdür yardımcısını' ifadesi cümlenin belirtili nesnesidir. Dolayısıyla bağlaç nesneleri birbirine bağlamıştır. Doğru cevap C seçeneğidir.

2. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde türü bakımından diğerlerinden farklı bir zamir vardır?

• A) Bu daima böyledir, hadiseler durduk yere unutulmaz; onları unutturan, tesirlerini hafifleten, varsa kabahatlerini affettiren daima öbür hadiselerdir. ✓
• B) Hayat, size değer vermeyen ve sizi anlamayan bir kişiye bir saniye ayırmak için bile çok kısa.
• C) Bir insanı unutmak onu özlemekle başlardı. Onun da öyle yapması gerekiyordu; özleye özleye unutacaktı.
• D) Unutulmasın, biz her ne kadar şehirlerde yaşıyorsak da tabiatın nimetlerinden istifade etmek bakımından hâlâ göçebe genler taşıyoruz.
• E) Bir insana âşık olmak, onu kalabalığın içinden çekip çıkarmak, çokluğun içinde tek kılmaktır.

İlk cümlede geçen 'Bu' ve 'onları' sözcükleri insan dışı varlık/kavramların yerini tuttukları için işaret zamiridir. Diğer seçeneklerde yer alan 'onu', 'Onun', 'size', 'sizi' ve 'biz' sözcükleri ise kişi (şahıs) zamirleridir.

3. Bir yazar için sözcükler her şeydir. (I) Sözcükleri çok seveceksin. (II) Sana bir türlü yetmeyecek onlar. (III) Adım adım iz süreceksin peşlerinde. (IV) Yitip gitmemeleri için. (V) Onları yitirdiğinde kendinden de ne çok şey yitirdiğini göreceksin. Bu parçada numaralanmış cümlelerden hangisi kendinden önceki cümlenin bir ögesi durumundadır?

• A) I.
• B) II.
• C) III.
• D) IV. ✓
• E) V.

IV numaralı 'Yitip gitmemeleri için.' ifadesi, kendinden önceki III numaralı 'Adım adım iz süreceksin peşlerinde.' cümlesinin 'niçin' sorusuna yanıt veren bir zarf tümleci durumundadır. 'Yitip gitmemeleri için peşlerinde adım adım iz süreceksin' biçiminde birleştirilebilir. Bu nedenle IV. cümle kendinden önceki cümlenin bir ögesidir. Doğru cevap D seçeneğidir.

4. Gönlümle baş başa düşündüm demin; Artık bir sihirsiz nefes gibisin. Şimdi ta içinde bomboş kalbimin Akisleri sönen bir ses gibisin. Bu dizelerde aşağıdaki ses olaylarından hangileri vardır?

• A) Ünsüz benzeşmesi – ünsüz yumuşaması
• B) Ünlü düşmesi – ünsüz yumuşaması ✓
• C) Ünlü düşmesi – ünlü kalınlaşması
• D) Ünsüz düşmesi – ünlü daralması
• E) Ünsüz değişimi – ünsüz türemesi

Dizelerde “gönlümle” gibi örneklerde ünlü düşmesi, “kalbimin” gibi örneklerde ünsüz yumuşaması vardır. Bu nedenle aranan ses olayları ünlü düşmesi ve ünsüz yumuşamasıdır. Doğru cevap B seçeneğidir.

5. Birleşik veya sıralı cümlelerde, eylemsi ile yüklemin çatı yönünden (etkenlik-edilgenlik) uyumlu olması gerekir. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde çatı uyumsuzluğundan kaynaklanan bir anlatım bozukluğu vardır?

• A) Hazırlanan son raporda projenin eksik yönleri üzerinde ısrarla durmuştu. ✓
• B) Çok okunan romanların sinema uyarlamaları da genellikle beğenilir.
• C) Bahçıvanlar bahçedeki çiçekleri sabahın erken saatlerinde suladılar.
• D) Yazar, makalelerinde savunduğu görüşleri kanıtlarla açıklamış.
• E) Karar alındığında hemen uygulamaya geçileceği bildirildi.

A seçeneğinde 'Hazırlanan' eylemsisi edilgen çatılıyken, yüklem olan 'durmuştu' etken çatılıdır. Bir cümlede fiilimsi ile yüklemin çatı yönünden uyumlu olması gerekir. Cümlenin doğrusu 'Hazırlanan son raporda projenin eksik yönleri üzerinde ısrarla durulmuştu' (edilgen-edilgen) şeklinde olmalıdır. Doğru cevap A seçeneğidir.

6. Katman katman beton yığınlarının arasında arkadaşım Osman kaldı. Aynı odada gurbetlik kaderimizi paylaşıyorduk. Okulumuzu bitirecek meslek sahibi olacaktık. Annesi babası onu aramaya geldiklerinde yüzlerine nasıl bakacak, ne diyeceğim şimdi!.. Onu enkazın altından çıkarmalıyım, beton kütleleri almalıyım üzerinden… Ah be Osman, ah be kirvem, keşke ölen ben olsaydım da sen kalsaydın be!.. Yukarıdaki paragrafta kaç adıl vardır?

• A) 3
• B) 1
• C) 4
• D) 2
• E) 5 ✓

Paragraftaki adıllar (zamirler) şunlardır: 1) 'onu' (şahıs zamiri), 2) 'ne' (soru zamiri), 3) 'Onu' (şahıs zamiri), 4) 'ben' (şahıs zamiri), 5) 'sen' (şahıs zamiri). Toplam 5 zamir kullanımı vardır.

7. Ek eylem, fiilleri birleşik zamanlı yapar. Aşağıdaki dizelerin hangisinde buna örnek vardır?

• A) Aysel git başımdan ben sana göre değilim Ölümüm birden olacak seziyorum
• B) Seni bir yaşam boyu bitirmek değil de Sana hep, hep yeniden başlamak isterim
• C) Anımsamıyorum yarı dolu bir bardaktan su içtiğimi Ve içim götürmez kenarından kesilmiş ekmeği
• D) Yaşadıklarımdan öğrendiğim bir şey var Yaşadın mı, yoğunluğuna yaşayacaksın bir şeyi
• E) Düşlere bile kar yağmazdı hiçbir zaman Meydan savaşlarında korkular aşkı ağır yaralamasaydı eğer ✓

E seçeneğinde “yağmazdı” ve “yaralamasaydı” fiilleri ek eylem alarak birleşik zamanlı hâle gelmiştir. Bu nedenle aranan örnek E seçeneğindedir.

8. Aşağıdakilerin hangisinde hem tamlanan eki hem ismin -i durum ekini almış bir sözcük vardır?

• A) Akşamları hep erken yatardı.
• B) Nedense hava gittikçe kararıyor.
• C) Konuşmasını beğendiniz mi çocuklar? ✓
• D) Şimdi dağlarında mor sümbül vardır.
• E) Çocuğun mavi gözlerine hayran kaldı.

'Konuşmasını' sözcüğü 'konuşma-sı-n-ı' biçimindedir. Sözcükte hem tamlanan/iyelik eki (-sı) hem de belirtme durum eki (-ı) bulunmaktadır.

9. Okul, belediye ekipleri tarafından boyandı. Bu cümleyle özne-yüklem ilişkisi bakımından aynı özellikte olan cümle aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Gökyüzünü birbirinden renkli uçurtmalar kaplamış.
• B) Kuşlar neşeyle uçuşuyor sanki bugün.
• C) Şehir, koyu bir sis tabakasına bürünmüş.
• D) Rus heyet şirketin toplantı salonuna alındı. ✓
• E) Kendinizi kötü alışkanlıklardan korumalısınız.

Verilen cümlede “boyandı” edilgen çatılıdır; işi yapan “belediye ekipleri tarafından” sözüyle belirtilmiştir. D seçeneğinde de “alındı” edilgen çatılıdır. Doğru cevap D seçeneğidir.

10. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde isim-fiil kullanılmamıştır?

• A) Gelişmişliğin göstergelerinden biri de dildir. ✓
• B) Bugün öğrencilerle fidan dikmeye Beynam Ormanı’na gittik.
• C) Babamın konuşması hepimizin içini fazlasıyla rahatlatmıştı.
• D) Misafirlerin hepsi pasta ikram edilmesini bekliyordu.
• E) Şiir yazmanın büyüsü sardı mı bir kişiyi, kolay kolay bırakmaz.

A seçeneğinde “gelişmişliğin” sözcüğü isim-fiil değil, sıfat-fiilden türemiş kalıplaşmış bir addır. B’de “dikmeye”, C’de “konuşması”, D’de “edilmesini”, E’de “yazmanın” isim-fiildir. Doğru cevap A seçeneğidir.

11. Mutfaklardan kovulan bakır; ev, iş yeri, lokanta ve otellerin salonları ile duvarlarında süs eşyası olarak boy gösteriyor. Bu cümlenin ögeleri aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla verilmiştir?

• A) Özne - yüklem
• B) Özne - nesne - yüklem
• C) Nesne - dolaylı tümleç - yüklem
• D) Özne - zarf tümleci - nesne - yüklem
• E) Özne - dolaylı tümleç - zarf tümleci - yüklem ✓

Cümlede 'boy gösteriyor' (birleşik fiil/deyim) yüklemdir. Boy gösteren kim/ne? 'Mutfaklardan kovulan bakır' (Özne). Nerede? 'ev, iş yeri, lokanta ve otellerin salonları ile duvarlarında' (Dolaylı Tümleç / Yer Tamlayıcısı). Nasıl? 'süs eşyası olarak' (Zarf Tümleci). Bu sıralama E seçeneğinde verilmiştir. Doğru cevap E seçeneğidir.

12. Aşağıdaki sorulardan hangisi özneyi buldurmaya yöneliktir?

• A) Akif, hangi şehre gidecek?
• B) Yusuf Mert o çantayı nereden almış?
• C) Dün çarşıda kimi gördün?
• D) Bu tabloyu hangi ressam yapmış? ✓
• E) Dünkü konsere kiminle gittin?

D seçeneğindeki 'hangi ressam yapmış?' sorusunda yapan kişiyi bulmaya yönelik bir soru söz konusudur. Cevap verildiğinde (örneğin: 'Bu tabloyu şu ressam yapmış' veya 'Ahmet yapmış') cevap özne olur. A yer tamlayıcısını, B yer tamlayıcısını, C belirtili nesneyi, E ise edat tümlecini buldurmaya yöneliktir. Doğru cevap D seçeneğidir.

13. Uzay çalışmaları kapsamında Mars'a birçok araç gönderilmiş hatta yaşam izleri araştırılmıştır. Bu cümledeki anlatım bozukluğunun nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Dolaylı tümleç (yer tamlayıcısı) eksikliği ✓
• B) Özne eksikliği
• C) Özne-yüklem uyumsuzluğu
• D) Yüklem eksikliği
• E) Ek fiil eksikliği

Cümlede 'gönderilmiş' yükleminin yönelme durumu eki almış dolaylı tümleci 'Mars'a' olarak verilmiştir. Ancak ikinci yüklem olan 'araştırılmıştır' eylemi bu tümleçle uyum sağlayamaz. İkinci cümlenin başına 'Mars'ta' şeklinde bulunma durumu eki almış bir dolaylı tümleç getirilmelidir. Dolaylı tümleç eksikliği anlatım bozukluğuna yol açmıştır. Doğru cevap A seçeneğidir.

14. “_Sabah akşam_ gider geliriz / Denizlerimiz ile ağaçlarımız arasında” Bu dizelerde geçen altı çizili ikilemeyle kuruluşu (oluşturulma biçimi) yönünden özdeş bir ikileme aşağıdakilerin hangisinde vardır?

• A) Irmaklar _gürül gürül_, dereler _çağıl çağıl_ akar bu vadide.
• B) _Er geç_ bitecek bu zorlu günler / Yeni umutlar yeşerecek üstümüze. ✓
• C) Yanında _damla damla_ eridiğimi duyarım / Yokları, yerinde mi, yüzüm, alnım, saçlarım?
• D) Ateşten kızaran bir gül arar da / Gezer _bağdan bağa_ çoban çeşmesi
• E) Sen anlayan bir gözle süzersin _uzun uzun_ / Yabancı bir şehirde bir kadın heykelini

Dizelerdeki 'sabah akşam' ikilemesi, karşıt (zıt) anlamlı sözcüklerin bir araya gelmesiyle kurulmuştur. B seçeneğindeki 'er geç' ikilemesi de zıt anlamlı kelimelerin bir araya gelmesiyle oluştuğu için yapıca özdeştir. Doğru cevap B seçeneğidir.

15. M.Ö. (I) 5000-2000 yılları arasına tarihlenen buluntular üzerindeki incelemeler hız kazandı. Kalkolitik Dönem’e (II) ait arkeolojik (III) kazılarda elde edilen bu eserler, uygarlık tarihi açısından önemli birer belge kabul ediliyor. Anadolu Bölgesi’nin (IV) güneyinde yer alan Karain Mağarası’ndaki (V) yeni katmanların keşfiyle birlikte araştırmalar derinleşti. Bu parçada numaralanmış yerlerden hangisinde _yazım yanlışı vardır_?

• A) I ✓
• B) II
• C) III
• D) IV
• E) V

I numaralı 'M.Ö.' kısaltmasında aralarda ve sonda nokta kullanılmamalı, 'MÖ' şeklinde yazılmalıdır. TDK kurallarına göre büyük harflerle yapılan kısaltmalarda (TC ve Türkçe kısaltmaları hariç) nokta kullanılmaz. Doğru cevap A seçeneğidir.

16. Ön yargı, bir yere kadar insanın kendini koruma içgüdüsüyle hareket etmesini sağlayan bir bakış açısı. Ama bir yere kadar… Yargılamaya geçen o ince çizgi, alışkanlıklar devreye girdiğinde insanı toplum dışına itmeye ne kadar da hazırdır. Az konuşuyorsa içe kapanık değil, küstah olmalı elbette; çok konuşuyorsa dışa açık değil, gereksiz samimi olabilir. Sakin ve yavaş görünüyorsa tembel olmalı, başka ne olabilir ki? Bu, nasıl baktığımızla ve neyi görmek istediğimizle doğru orantılı değil midir? Bir de başka açıdan bakalım, karşımızdakini istediğimiz kalıba sokma sevdamızı hatırlayalım. Evet, insanlar böyledir! Dile getireni de getirmeyeni de. Toplulukları oluşturan damarlar bunlar değil mi? Benzerlikler, aynı düşünceler, aynı bakış açıları, benzer tarzlar… Bu parçanın anlatımında aşağıdakilerden hangisi ağır basmaktadır?

• A) Açıklama
• B) Öyküleme
• C) Tartışma ✓
• D) Betimleme
• E) Tanımlama

Parçada ön yargı eleştirilmekte, okura sorular yöneltilerek bir düşünce savunulmaktadır. Bu nedenle tartışmacı anlatım ağır basar. Doğru cevap C seçeneğidir.

17. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ünlü daralmasına örnek _yoktur_?

• A) Mezuniyet balosunda birbirinden leziz yiyecekler vardı.
• B) Murat Bey’e ulaşılmıyorsa Levent Bey’i arayıp durumu söyleyiniz.
• C) Geziye katılmak istemeyenler bir dilekçeyle idareye başvuruyormuş. ✓
• D) Yarın erken gelirim diye bize haber salmış arkadaşım.
• E) Benim size söyleyeceklerim bu kadar çocuklar, dedi ve sınıftan çıktı.

A, B, D ve E seçeneklerinde “diyecek”, “yiyecek”, “ulaşılmıyorsa”, “gelirim diye” gibi kullanımlarda ünlü daralması görülebilir. C seçeneğinde ünlü daralması yoktur. Doğru cevap C seçeneğidir.

18. Tıp dünyasında saplantı-zorlantı bozukluğu olarak tanımlanan obsesif kompulsif bozukluk (OKB); bireyin zihnine hücum eden istemsiz düşüncelerin (obsesyon) yol açtığı yoğun gerginliği yatıştırmak için tekrarlayan fiziksel veya zihinsel eylemler (kompulsiyon) yapması durumudur. Kişinin günlük işlevselliğini ciddi biçimde aksatan bu rahatsızlıkta, mantıksız olduğu bilinse de kaygıyı azaltmak adına belli ritüeller durmaksızın yinelenir. Söz gelimi, virüs ve mikrop bulaşma endişesi taşıyan bir hastanın bu korkusunu bastırmak için ellerini günde onlarca kez yıkaması veya muslukların, evdeki prizlerin kapatılıp kapatılmadığını defalarca kontrol etmesi en yaygın belirtilerdendir. Temelleri erken yaşlarda atılabilen bu patolojik tablo, psikiyatri kliniklerinde tedavi gerektiren oldukça dirençli bir bozukluktur. Bu parçaya göre; I. Toplu taşıma araçlarındaki tutamaklara temas etmekten kaçınmak II. Evden çıkarken ocağın vanasını tekrar tekrar kontrol etmek III. Diğer insanlarla doğrudan fiziksel temastan uzak durmak davranışlarından hangileri OKB hastalığının belirtisi olabilir?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız III
• C) I ve III
• D) II ve III
• E) I, II ve III ✓

Metinde OKB hastalarının kir/mikrop bulaşma korkusundan (obsesyon) dolayı ellerini yıkadıkları ve priz/musluk kapatıp kapatmadıklerini sürekli kontrol ettikleri (kompulsiyon) anlatılmıştır. Bu doğrultuda; tutamaklara dokunmamak (I) ve el sıkışmamak (III) mikrop bulaşma obsesyonunun, ocağı kontrol etmek (II) ise güvensizlik obsesyonunun tipik eylemsel belirtileridir. Dolayısıyla her üç davranış da OKB belirtisi olabilir. Doğru cevap E seçeneğidir.

19. Yukarıdaki paragrafta kaç tane yazım yanlışı vardır?

• A) 2
• B) 1
• C) 5
• D) 3 ✓
• E) 4

Paragraftaki yazım yanlışları şunlardır: 1) 'kıp kızıl' -> pekiştirilmiş sıfatlar birleşik yazılır ('kıpkızıl'). 2) 'gök yüzüyle' -> 'gökyüzü' birleşik yazılır. 3) 'herşeyden' -> 'şey' sözcüğü her zaman ayrı yazılır ('her şeyden'). Toplam 3 yazım yanlışı bulunmaktadır. Doğru cevap D seçeneğidir.

20. Aşağıdaki sorulardan hangisi nesneyi buldurmaya yöneliktir?

• A) Sen not defterlerini dün iş yerinde mi unuttun?
• B) Sen mi dün not defterlerini iş yerinde unuttun?
• C) Sen not defterlerini iş yerinde mi unuttun?
• D) Sen dün iş yerinde not defterlerini mi unuttun? ✓
• E) Sen dün iş yerinde not defterlerini unuttun mu?

Soru cümlelerinde 'mi' soru edatı hangi ögeden sonra gelirse soru o ögeyi buldurmaya yöneliktir. D seçeneğinde 'mi' edatı belirtili nesne görevinde olan 'not defterlerini' sözcüğünden sonra gelmiştir. Bu nedenle soru nesneyi buldurmaya yöneliktir. Doğru cevap D seçeneğidir.