Karma Test 3

1. Türkiye'nin en önemli 'Lületaşı' yatakları hangi ilimizde bulunmaktadır?

• A) Kütahya
• B) Erzurum
• C) Eskişehir ✓
• D) Afyonkarahisar

Lületaşı, süs eşyası (pipo vb.) yapımında kullanılan, dünyada ticari olarak sadece Eskişehir'den çıkarılan değerli bir madendir.

2. Aşağıda verilen yer şekillerinden hangisinin İç Anadolu'da bulunması, bölgenin geniş tarım topraklarına sahip olmasını açıklar?

• A) Set gölleri
• B) Tektonik göller
• C) Platolar ✓
• D) Volkan konileri

Platolar, akarsularla yarılmış yüksek düzlüklerdir. İç Anadolu Bölgesi'nin geniş bir bölümü platolardan (Cihanbeyli, Haymana, Obruk vb.) oluşur ve buralar önemli tarım alanlarıdır.

3. Akdeniz Bölgesi'ne ait aşağıda verilen bilgilerden hangisi doğru verilmiştir?

• A) Adana bölümünde tarım toprakları Antalya bölümüne göre daha azdır.
• B) Antalya bölümünde en önemli ekonomik faaliyet turizmdir. ✓
• C) Karstik arazinin yaygın olduğu Taşeli Platosu önemli bir tarım alanıdır.
• D) Göller yöresinde nüfus yoğunluğu fazladır.

Antalya bölümü için en belirleyici ekonomik faaliyet turizmdir. Adana bölümünde geniş tarım alanları (Çukurova) bulunur ve Antalya'ya göre tarım arazisi çok daha fazladır. Taşeli Platosu karstik yapısından dolayı tarıma elverişsizdir. Göller Yöresi'nde ise engebeli yapıdan ötürü nüfus yoğunluğu azdır. Sadece B seçeneğindeki bilgi doğrudur.

4. Aşağıdaki verilen turistik alanlardan hangisinin, Akdeniz Bölgesi'nde yer aldığı söylenemez?

• A) Manavgat ve Düden Çağlayanları
• B) Cennet ve Cehennem Obrukları
• C) Dilek Yarımadası Milli Parkı ✓
• D) Misis Mozaik Müzesi

Dilek Yarımadası Milli Parkı, Ege Bölgesi'nde (Aydın ilinde) yer alır.

5. Karadeniz üzerinden geçerek bünyesine nem alan hava kütleleri Karadeniz'de her mevsim yağışların görülmesine neden olur. Bu durum öncelikle aşağıdakilerden hangisi ile açıklanabilir?

• A) Dağların doğrultusu ✓
• B) Sıcaklık ortalamaları
• C) Akarsu ağının sık olması
• D) Bitki örtüsü

Dağların kıyıya paralel uzanması, denizden gelen nemli havanın dağ yamacı boyunca yükselip soğumasını ve bol yağış bırakmasını (yamaç yağışı) sağlar.

6. Türkiye'nin ikinci büyük gölü olan Tuz Gölü hangi bölgede yer alır ve ekonomik önemi nedir?

• A) Ege Bölgesi – Zeytinyağı üretimi
• B) İç Anadolu Bölgesi – Tuz üretimi ✓
• C) Akdeniz Bölgesi – Turizm geliri
• D) Doğu Anadolu Bölgesi – Balıkçılık

Tuz Gölü, İç Anadolu Bölgesi'nde Ankara, Konya ve Aksaray illeri sınırları içinde yer alır. Sığ ve tuzluluk oranı çok yüksek olan bu göl, Türkiye'nin yıllık tuz üretiminin yaklaşık %70'ini karşılar.

7. Akdeniz İkliminin ağaç türleri arasındadır. İzmir Kozak Yaylası çevresinde saf ormanlar oluşturur. Aydın-Muğla arasında granit kayalar (tor topografyası) üzerinde gelişmiştir. Yukarıda özellikleri verilen ağaç türü hangisidir?

• A) Sedir
• B) Sığla
• C) Fıstık Çamı ✓
• D) Kızılçam

Fıstık çamı, özellikle Kozak Yaylası ve Aydın-Muğla arasındaki granit sahalarda yaygın olarak görülen karakteristik bir türdür.

8. Sularını denize ulaştıramayan akarsuların oluşturduğu bölgeye kapalı havza denir. Buna göre, aşağıda verilen akarsulardan hangisi bir kapalı havza içinde yer almaktadır?

• A) Eşen Çayı
• B) Karamenderes Çayı
• C) Bartın Çayı
• D) Çarşamba Çayı ✓

Çarşamba Çayı, Beyşehir Gölü'nün fazla sularını boşaltan (gideğeni olan) ve Konya Kapalı Havzası'na dökülen önemli bir akarsuyumuzdur. Sularını denize ulaştıramadığı için kapalı havza özelliği taşır. Çeldiricilerde yer alan Eşen Çayı Akdeniz'e, Karamenderes Çayı Çanakkale Boğazı'na (Ege Denizi), Bartın Çayı ise Karadeniz'e döküldüğü için açık havza özelliğine sahiptir.

9. Güneydoğu Anadolu Bölgesi ile ilgili aşağıdaki özelliklerden hangisi yanlıştır?

• A) Ortalama yükseltisi 1000 metrenin üzerindedir. ✓
• B) Tarımsal potansiyeli fazladır.
• C) Kerpiç evler yaygındır.
• D) Nüfus miktarı azdır.

Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nin ortalama yükseltisi genellikle 750 metre civarındadır ve bu değer 500-1000 metre arasındadır. Bu nedenle ortalama yükseltinin 1000 metrenin üzerinde olduğu bilgisi yanlıştır (doğru cevaptır).

10. Türkiye'nin en büyük barajı hangisidir?

• A) Atatürk Barajı ✓
• B) Keban Barajı
• C) Karakaya Barajı
• D) Hirfanlı Barajı

Atatürk Barajı, Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP) kapsamında inşa edilmiş ve enerji üretimi ile sulama alanlarında önemli bir rol oynamaktadır.

11. Akdeniz Bölgesi'nde göller yöresinde yer alan Eğirdir, Beyşehir ve Salda göllerinin suları tatlıdır. Burdur, Yarışlı göllerinin suları ise acıdır. Buna göre göllerin sularının farklı nitelikte olması aşağıdakilerden hangisi ile açıklanabilir?

• A) Yağış miktarı
• B) Göl çanaklarını oluşturan kayaçların yapısı
• C) Buharlaşma miktarı
• D) Gideğenlerinin olup olmaması ✓

Gölün fazla suyunu dışarı akıtan bir çıkışı (gideğen) varsa suyu devamlı yenilenir ve tatlı olur. Gideğeni yoksa sular kapalı havzada birikir, tuzlanır veya acılaşır.

12. Adana Bölümünün Antalya bölümüne göre daha fazla nüfuslanmış olmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Endüstrinin daha fazla gelişmiş olması ✓
• B) Doğum oranının daha fazla olması
• C) Sulama olanaklarının daha fazla olması
• D) Ulaşımın daha kolay olması

Adana Bölümü'nde geniş tarım alanlarının yanı sıra buna bağlı sanayi ve ticaretin gelişmiş olması nüfusun daha fazla olmasını sağlamıştır. Ulaşım da bir etken olsa da temel çekici güç sanayi/tarımdır.

13. Türkiye'deki göller oluşumları bakımından karstik, volkanik, buzul, tektonik ve setleşmeye bağlı olmak üzere beşe ayrılır. Aşağıdaki göllerden hangisinin oluşumunda setleşme olayları etkili olmamıştır?

• A) Sera
• B) Van
• C) Elmalı ✓
• D) Köyceğiz

Elmalı Gölü Antalya'da bulunan, setleşme değil karstlaşma (erime) sonucunda oluşan bir göldür.

14. Yaz aylarında Güneydoğu Anadolu Bölgesi'ni etkileyen, çölden gelen sıcak ve kuru rüzgara ne ad verilir?

• A) Lodos
• B) Poyraz
• C) Samyeli ✓
• D) Etezyen

Samyeli (Keşişleme), Suriye ve Irak çöllerinden esen, Güneydoğu Anadolu'da yaz kuraklığını ve buharlaşmayı şiddetlendiren sıcak bir rüzgardır.

15. Türkiye'nin (sınırları içinde) en uzun akarsuyu aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Fırat Nehri
• B) Kızılırmak ✓
• C) Dicle Nehri
• D) Sakarya Nehri

Kızılırmak, 1.355 kilometre uzunluğuyla tamamı Türkiye sınırları içinde olan en uzun akarsuyudur.

16. Hangi ilimiz, 'Güller Diyarı' olarak bilinir ve gül yağı üretiminin merkezidir?

• A) Burdur
• B) Isparta ✓
• C) Antalya
• D) Denizli

Isparta, Göller Yöresi'nde yer alır ve Türkiye'nin gül ve gül yağı üretiminin %90'ından fazlasını karşılar.

17. Türkiye'de en fazla fındık üretimi hangi bölgede yapılır?

• A) Ege Bölgesi
• B) Karadeniz Bölgesi ✓
• C) Marmara Bölgesi
• D) Akdeniz Bölgesi

Fındık üretimi, özel iklim isteği nedeniyle (bol yağış) Karadeniz kıyı kuşağında yoğunlaşmıştır. TÜİK 2025 yılı güncel verilerine göre en fazla fındık üretimi yapılan ilimiz Samsun olmuştur; onu sırasıyla Ordu ve Giresun illeri takip etmektedir.

18. Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde mercimek, buğday, pirinç, pamuk, zeytin gibi farklı tarım ürünleri yetiştirilebilmektedir. Bu durum bölgeyle ilgili aşağıda verilenlerden hangisini destekleyen bir özellik olamaz?

• A) Yazların sıcak ve kurak geçtiğini
• B) Kış mevsimi ılıman geçen yerlerin olduğunu
• C) Sulamalı tarım yöntemi uygulanan yerlerin olduğunu
• D) Tarım ürünlerinin çoğunun ihraç edildiğini ✓

Ürün çeşitliliği iklim ve sulama koşullarını gösterir ancak bu ürünlerin 'çoğunun ihraç edildiği' sonucuna doğrudan varılamaz (iç tüketim de olabilir).

19. Bir bölgenin nüfuslanmasında iklim ve yer şekillerinin elverişliliği, ulaşım olanaklarının yeterliliği, tarım alanlarının verimliliği, endüstrinin gelişmişliği gibi etmenler rol oynamaktadır. Buna göre, aşağıdaki bölümlerin hangisinin nüfuslanmasında bu etmenlerin tümü etkili olmuştur?

• A) Doğu Karadeniz
• B) Yukarı Murat - Van
• C) Ergene Bölümü
• D) Çatalca ve Kocaeli ✓

Çatalca-Kocaeli bölümü (İstanbul-Kocaeli), iklim, yer şekilleri (sade), ulaşım, sanayi ve tarım gibi tüm faktörlerin olumlu olduğu ve nüfusun en yoğun olduğu bölümdür.

20. Aşağıdakilerden hangisi hızlı kentleşmenin yaşandığı bölgelerimizde görülen sorunlar arasında yer almaz?

• A) Konut sıkıntısı
• B) Gecekondu sayısında artış
• C) Çevre kirliliği
• D) Tarım alanlarının miras yoluyla bölünmesi ✓

Tarım alanlarının miras yoluyla bölünmesi kırsal kesimin bir sorunudur, kentleşme sorunu değildir.

21. Türkiye'de en fazla pamuk üretimi hangi bölgede yapılmaktadır?

• A) Ege Bölgesi
• B) Akdeniz Bölgesi
• C) İç Anadolu Bölgesi
• D) Güneydoğu Anadolu Bölgesi ✓

Güneydoğu Anadolu Bölgesi, özellikle Şanlıurfa ve Harran Ovası'nda (GAP sonrası) yoğun pamuk üretimi yapılmaktadır.

22. Akdeniz Bölgesi'nde denizden karaya doğru esen rüzgârlar kıyıya bol yağış bırakırken, Ege Bölgesi'nde denizden esen rüzgârlar pek yağış bırakmaz. Aşağıdakilerden hangisi bu durumu en iyi açıklar?

• A) Denizlerin tuzluluk oranları
• B) Bitki örtüleri
• C) Dağların denize göre konumu ✓
• D) Akarsu ağı

Ege'de dağlar denize dik uzandığı için nemli hava iç kesimlere rahatça sokulur ve hemen yükselip (yamaç yağışı) yağış bırakmaz. Akdeniz'de dağlar paralel olduğu için nemli hava dağa çarpıp yükselir ve bol yağış bırakır.

23. Türkiye'nin en fazla doğal gaz çıkarılan (kara) ili hangisidir?

• A) Ankara
• B) Düzce
• C) Kırklareli
• D) Tekirdağ ✓

Tekirdağ (Trakya Havzası), Marmara Bölgesi'nde yer alır ve Türkiye'nin en fazla doğal gaz çıkarılan (kara sahaları) illerinden biridir.

24. İç Anadolu Bölgesi ile Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nin ortak özellikleri arasında aşağıdakilerden hangisi bulunmamaktadır?

• A) Şeker pancarı tarımının yapılması ✓
• B) Petrol rafinerisinin bulunması
• C) Unlu mamuller sanayisinin gelişmiş olması
• D) Tiftik keçisi yetiştiriciliğinin yapılması

Şeker pancarı tarımı İç Anadolu'da çok yaygınken, Güneydoğu Anadolu'da şiddetli yaz kuraklığı, aşırı buharlaşma ve sulanan alanlarda pamuk gibi ekonomik getirisi daha yüksek ürünlerin tercih edilmesi nedeniyle yapılmaz. Diğer seçenekler ise iki bölgenin ortak özellikleridir: Petrol rafinerisi İç Anadolu'da Kırıkkale'de, Güneydoğu'da Batman'da bulunur. Tiftik keçisinde Ankara 1. sıradayken, Güneydoğu Anadolu ilimiz Siirt 2. sıradadır. Unlu mamuller ise her iki bölgede yaygın olan buğday tarımına dayanır.

25. Adana, İzmir, Bursa ve İstanbul gibi kentlerde nüfusun hızla artış göstermesinde aşağıdakilerden hangisinin daha az etkili olduğu söylenebilir?

• A) Sanayinin gelişmiş olması
• B) Tarım arazilerinin geniş ve verimli olması ✓
• C) Daima dışarıdan göç alması
• D) Yaşam standartlarının yüksek olması

Bu büyükşehirlerin hızlı nüfus artışı (göç alması) temel olarak Sanayi, Ticaret ve Hizmet sektöründeki iş imkanlarına dayanır. Tarım arazileri var olsa bile, metropolleşme sürecinde nüfus artışının ana motoru tarım değildir.