Karma Test 16

1. Türkiye kıyılarında (Matematiksel konum ve iklim özellikleri nedeniyle) fiyort tipi kıyıların görülmemesinin temel nedeni nedir?

• A) İç deniz özelliğinden dolayı gel-git etkisinin az olması
• B) Kıyılarda taraçalanmaların bulunması
• C) Türkiye kıyılarında buzulların deniz seviyesine kadar inmemesi ✓
• D) Dağların genel olarak kıyıya paralel uzanması

Fiyortlu kıyılar buzulların deniz seviyesine inebildiği yüksek enlemlerde görülür. Türkiye'de buzullar hiçbir zaman kıyı seviyesine inmediği için fiyort ve skayer tipi kıyılar görülmez.

2. Aşağıda verilen şehirlerden hangisinde nüfusun tenha olmasının sebebi yanlış verilmiştir?

• A) Artvin Yöresi – Yer şekilleri
• B) Biga Yarımadası – İşlek yollara sapa kalması
• C) Yıldız Dağları Bölümü – Yer şekilleri
• D) Tuz Gölü Çevresi – Tuz Sanayisi ✓

Tuz Gölü çevresinde nüfusun seyrek olmasının temel sebebi kuraklık (su azlığı) ve yağış yetersizliğidir, sanayi değildir.

3. Aşağıdakilerden hangisi Türkiye'nin dağlık bölgelerinde ulaşımı kolaylaştıran tünellerden biri değildir veya bulunduğu şehir yanlış eşleşmiştir?

• A) Ovit Tüneli - Rize
• B) Salmankaş Tüneli - Erzincan ✓
• C) Ilgaz Tüneli - Kastamonu
• D) Cankurtaran Tüneli - Artvin

Salmankaş Tüneli Trabzon ile Bayburt arasındadır; Erzincan ile bir ilgisi bulunmamaktadır.

4. I. Kızılçam, II. Ladin, III. Funda. Karakteristik özellikleri dikkate alındığında, yukarıdaki bitki türlerinden hangisinin Akdeniz iklim bölgesine uyum sağladığı söylenemez?

• A) I ve II
• B) Yalnız II ✓
• C) Yalnız I
• D) II ve III

Kızılçam ve Funda (maki elemanı) Akdeniz ikliminin karakteristik bitkileriyken, Ladin nemli ve serin Karadeniz iklimine özgü bir ağaç türüdür.

5. Aşağıda verilen özelliklerden hangisi Türkiye’nin mutlak (matematiksel) konumu ile açıklanamaz?

• A) Doğuya doğru gidildikçe sıcaklığın düşmesi ✓
• B) Batı rüzgarları etkisinin görülmesi
• C) Doğudaki şehirlerde yerel saatin ileri olması
• D) Akdeniz iklim kuşağında bulunması

Doğuya doğru sıcaklığın düşmesi yükselti (özel konum) ile ilgilidir. Diğer şıklar enlem ve boylam (mutlak konum) etkisidir.

6. Aşağıda verilen toprak türlerinden hangisi ülkemizde görülmez?

• A) Terra Rosa
• B) Laterit ✓
• C) Podzol
• D) Çernozyom

Laterit topraklar tropikal iklim kuşağının (Ekvator çevresi) toprağıdır. Türkiye'de Doğu Karadeniz'de lateritleşmiş topraklar görülse de tam anlamıyla laterit toprak bulunmaz.

7. Türkiye’nin mutlak konumu (koordinatları) ifadelendirilirken aşağıdaki şehirlerden hangisinden geçen meridyen veya paralel uç nokta olarak kullanılmaz?

• A) Sinop
• B) Edirne ✓
• C) Iğdır
• D) Hatay

Türkiye'nin uç noktaları; kuzeyde Sinop (42° K), güneyde Hatay (36° K), doğuda Iğdır (45° D) ve batıda Çanakkale-Gökçeada'dır (26° D). Edirne en batıdaki ilimiz olsa da en batı boylamı Çanakkale'den geçer.

8. Aşağıda verilen kırsal yerleşmelerden hangisi hayvancılık faaliyetleri için kullanılan geçici yerleşmeler arasında yer alır?

• A) Divan
• B) Mezra
• C) Kom ✓
• D) Mahalle

Kom yerleşmeleri, genellikle Doğu Anadolu'da hayvancılık amacıyla kullanılan geçici (mevsimlik) köy altı yerleşmeleridir.

9. Aşağıda verilen bitki topluluklarından hangisi Akdeniz iklim bölgesine uyum sağlamış karakteristik türüdür?

• A) Sarıçam Ağaçları
• B) Göknar Türleri
• C) Ladin Türleri
• D) Kızılçam Ormanları ✓

Kızılçamlar, dünyada en geniş yayılış alanını Türkiye'de (özellikle Akdeniz ve Ege'de) bulan, Akdeniz ikliminin karakteristik ağaç türüdür.

10. - Paslanmaz çelik üretiminde kullanılır. - Elazığ (Guleman) ve Muğla (Fethiye) en önemli yataklarıdır. - II. Dünya Savaşı sırasında stratejik değeri çok artmıştır. Özellikleri verilen maden hangisidir?

• A) Krom ✓
• B) Bakır
• C) Kükürt
• D) Bor

Krom madeni sanayide çeliğin sertleştirilmesi ve korozyona karşı korunması (paslanmazlık) amacıyla kullanılan stratejik bir madendir.

11. Türkiye'nin yer altı kaynakları ve jeolojik zamanlarla ilgili verilen; I. Taşkömürü 1. Jeolojik zamanda oluşmuştur. II. Linyit ve tuz yatakları 3. Jeolojik zamana aittir. III. Günümüz doğa olayları 4. Jeolojik zaman içindedir. bilgilerinden hangileri doğrudur?

• A) II ve III
• B) I ve II
• C) I ve III
• D) I, II ve III ✓

Taşkömürü 1. (Paleozoik), linyit/tuz/petrol 3. (Tersiyer) zamanlarda oluşmuştur. Ege Denizi'nin oluşumu ve insanoğlunun ortaya çıkışı 4. (Kuvaterner) zamandadır.

12. Nükleer santrallerin kurulması için Sinop ve Mersin illerinin tercih edilmesinin en temel coğrafi nedeni hangisidir?

• A) Dağlık ve Korunaklı Arazi Yapısı
• B) Toprakların Verimsiz Olması
• C) Gür Bitki Örtüsü Bulunması
• D) Deprem Riskini Az Olması ✓

Nükleer santral yer seçiminde güvenlik en önemli kriterdir. Sinop ve Mersin-Akkuyu, Türkiye'de deprem riskinin en düşük olduğu masif araziler/bölgelerdir.

13. Türkiye'deki dağlar genel olarak doğu-batı yönlü uzanırken, aşağıdaki dağlardan hangisinin uzanış yönü bu genellemeye ters düşer (kuzey-güney veya farklı yönlüdür)?

• A) Menteşe Dağları ✓
• B) Kaçkar Dağları
• C) Yıldız Dağları
• D) Ilgaz Dağları

Menteşe Dağları, Muğla çevresinde kıyıya paralel uzansa da genel uzanış doğrultusu batı-doğu hattından farklılık gösterir ve kıyı çizgisiyle uyumludur.

14. Kırsal kesimlerdeki konut yapımında kullanılan malzemeler çevre şartlarına bağlıdır. Buna göre, orman örtüsünün zenginliği nedeniyle ahşap meskenlerin yaygın olduğu aşağıdaki hangi ilde taş meskenlere rastlanma ihtimali daha düşüktür?

• A) Nevşehir
• B) Mersin
• C) Bartın ✓
• D) Mardin

Bartın, Batı Karadeniz'de yer alan ve gür ormanlara sahip bir ilimizdir. Burada evler geleneksel olarak ahşaptan yapılır. Mersin, Nevşehir ve Mardin'de ise taş malzeme hakimdir.

15. - Türkiye ile en eski sınırını oluşturur. - Su bölümü çizgisi sınır kabul edilir. - Türkiye ile çizilmiş olan bu sınır doğaldır. Yukarıda özellikleri verilen sınır aşağıdaki ülkelerden hangisidir?

• A) Suriye
• B) Irak
• C) Yunanistan
• D) İran ✓

İran sınırı, 1639 Kasr-ı Şirin Antlaşması ile belirlenmiş olup en eski sınırımızdır. Zağros Dağları'nın su bölümü çizgisi sınır olarak kabul edilmiştir.

16. Ülkemizde elma üretiminde miktar olarak birinci sırada olan şehrimiz aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Isparta ✓
• B) Amasya
• C) Artvin
• D) Muğla

Amasya elmasıyla meşhur olsa da, Türkiye'de elma üretiminde miktar olarak birinci sırada Isparta yer almaktadır.

17. Aşağıda verilen mağara ile bulunduğu şehir eşleştirmelerinden hangisi yanlış olarak verilmiştir?

• A) Dupnisa - Kırklareli
• B) Pınargözü - Isparta
• C) Ayvaini - Ankara ✓
• D) Karain - Antalya

Ayvaini Mağarası Ankara'da değil, Bursa il sınırları içerisinde yer almaktadır.

18. Türkiye'nin fay hatları ve deprem risk bölgeleri incelendiğinde, hangisinde büyük bir deprem olma ihtimali (diğerlerine göre) çok daha yüksektir?

• A) Rize
• B) Konya
• C) Erzincan ✓
• D) Mardin

Kuzey Anadolu Fay Hattı (KAF) üzerinde bulunan Erzincan, Türkiye'de deprem riskinin en yüksek olduğu illerin başında gelir. Mardin ve Konya ise daha güvenli bölgelerdir.

19. Sulak alanların korunmasını amaçlayan 'Ramsar Sözleşmesi' kapsamında Türkiye'deki birçok sulak alan koruma altındadır. Buna göre aşağıdakilerden hangisi bir Ramsar alanı değildir?

• A) Manyas (Kuş Gölü)
• B) Karagöl ✓
• C) Sultan Sazlığı
• D) Seyfe Gölü

Sultan Sazlığı, Manyas, Seyfe, Göksu Deltası gibi alanlar Ramsar listesindedir. Karagöl ise bir heyelan set gölü olup Ramsar listesinde yer almaz.

20. Aşağıdakilerden hangisi bir bölgedeki tarımsal faaliyetlerin türünü ve verimliliğini 'doğrudan' etkileyen iklim elemanları arasında yer almaz?

• A) Havadaki nem
• B) Dağların uzanış yönü ✓
• C) Yağış miktarı
• D) Sıcaklık değeri

Sıcaklık, yağış ve nem tarımı doğrudan etkileyen faktörlerdir. Dağların uzanış yönü ise dolaylı bir faktördür; iklimin iç kesimlere girip giremeyeceğini belirleyerek tarımı etkiler.

21. Aşağıdaki yerleşme türlerinden hangisi, pazar olanaklarına yakınlık ve ticari avantajlar nedeniyle genellikle büyükşehirlerin çevresinde yoğunlaşmıştır?

• A) Çiftlik ✓
• B) Mezra
• C) Dam
• D) Mahalle

Çiftlikler, modern tarım ve hayvancılığın yapıldığı, şehirlerin gıda ihtiyacını karşılamak için genellikle ulaşımı kolay ve pazara yakın yerlerde kurulan yerleşmelerdir.

22. Volkanik dağlar oluşumlarına göre konik veya kalkan yapılı olabilirler. Aşağıda verilen volkanik dağlardan hangisi, lavların çok akışkan olması nedeniyle yayılarak oluşmuş 'kalkan yapılı' bir volkandır?

• A) Nemrut
• B) Tendürek
• C) Süphan
• D) Karacadağ ✓

Güneydoğu Anadolu'daki Karacadağ, bazaltik lavların çok akışkan olması ve geniş bir alana yayılması sebebiyle Türkiye'nin tipik kalkan yapılı volkanıdır.

23. Aşağıda verilen akarsulardan hangisi döküldüğü deniz bakımından diğerlerinden farklıdır?

• A) Bakırçay
• B) Meriç
• C) Susurluk ✓
• D) Gediz

Meriç, Gediz ve Bakırçay Ege Denizi'ne dökülürken; Susurluk Nehri sularını Marmara Denizi'ne boşaltır.

24. Sakarya-Çamdağı, Balıkesir-Eymir, Sivas-Divriği ve Malatya-Hekimhan gibi yerlerde en çok hangi maden çıkarılır?

• A) Demir ✓
• B) Bor
• C) Krom
• D) Altın

Sivas (Divriği) ve Malatya (Hekimhan) başta olmak üzere sayılan bu merkezler Türkiye'nin en önemli demir cevheri yataklarıdır.

25. Türkiye’nin en uzun ve en kısa kara sınırını oluşturduğumuz ülkeler aşağıdakilerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?

• A) Suriye - Nahçıvan ✓
• B) Bulgaristan - Irak
• C) Suriye - Azerbaycan
• D) Suriye - Yunanistan

Türkiye'nin en uzun kara sınırı Suriye (911 km), en kısa kara sınırı ise Azerbaycan'a bağlı Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti (18 km) iledir.