Yasama 15

1. 2017 anayasa değişiklikleri sonrasında, meclis denetim mekanizmaları arasından tamamen çıkarılan yöntem hangisidir?

• A) Mecliste genel görüşme açılması
• B) Meclis soruşturması komisyonu açılması
• C) Sözlü soru önergesi verilmesi ✓
• D) Meclis araştırması komisyonu kurulması
• E) Yazılı soru önergesi verilmesi

2017 Anayasa değişikliğiyle sözlü soru kaldırılmıştır. Yazılı soru, genel görüşme, Meclis araştırması ve Meclis soruşturması TBMM'nin bilgi edinme ve denetim yollarıdır.

2. Anayasa değişikliği yapılması usulü ve bu süreçte uyulması gereken kurallarla ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?

• A) Teklifin kabul edilebilmesi için üye tam sayısının en az beşte üçünün gizli oyu aranır.
• B) Değişiklik maddelerinin halk oylamasında birlikte mi yoksa ayrı ayrı mı oylanacağına TBMM karar verir.
• C) Üye tam sayısının üçte iki çoğunluğuyla kabul edilen değişiklikler Cumhurbaşkanı tarafından halkoyuna sunulabilir.
• D) Acil veya ivedi durumlarda anayasa değişikliği teklifinin Genel Kurulda tek bir oylama ile kabul edilmesine karar verilebilir. ✓
• E) Anayasa değişikliği teklifi, Meclis üye tam sayısının en az üçte biri tarafından yazılı olarak sunulmalıdır.

Anayasa değişikliği teklifleri Meclis Genel Kurulunda iki defa görüşülür. Hızlı geçiş amacıyla bu sürecin tek oylamaya düşürülmesi hukuken imkansızdır.

3. TBMM Genel Kurulu tarafından reddedilen bir kanun teklifinin, aynı yasama dönemi içerisinde tekrar meclis gündemine getirilebilmesi için ret tarihinden itibaren ne kadar süre geçmelidir?

• A) 9 ay
• B) 1 yıl ✓
• C) 2 yıl
• D) 3 ay
• E) 6 ay

Reddedilen kanun teklifi ret tarihinden itibaren bir yıl geçmeden aynı yasama döneminde yeniden verilemez.

4. 1982 Anayasası'na göre, bir Türk vatandaşının milletvekili adayı olabilmesi için doldurması gereken asgari yaş sınırı kaçtır?

• A) 25
• B) 21
• C) 18 ✓
• D) 20
• E) 30

On sekiz yaşını dolduran her Türk, Anayasa'daki diğer şartları da taşıması hâlinde milletvekili seçilebilir.

5. Kanunların Anayasa'ya uygunluğunun denetim yolları dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi bir 'yargısal denetim' niteliğindedir?

• A) Meclis Başkanlık Divanı'nın teklifleri şeklen kontrol etmesi
• B) Kanun teklifinin komisyonda anayasaya uygunluğunun incelenmesi
• C) Cumhurbaşkanının kanunun yayımlanması sürecini ertelemesi
• D) Cumhurbaşkanının kanunu yeniden görüşülmek üzere meclise iade etmesi
• E) Yetkililer tarafından Anayasa Mahkemesi'nde iptal davası açılması ✓

Anayasa Mahkemesinde iptal davası açılması siyasal değil, yargısal denetimdir. Diğer iki işlem siyasal denetim kapsamındadır.

6. Seçimlerin ardından milletvekili seçilen kişilere, milletvekili sıfatını kazandıklarını gösteren resmi belge niteliğindeki mazbata hangi makam tarafından düzenlenip verilir?

• A) Cumhurbaşkanlığı
• B) Yüksek Seçim Kurulu
• C) Danıştay Başkanlığı
• D) İl Seçim Kurulu ✓
• E) TBMM Başkanlığı

Milletvekili seçilen kişilerin mazbataları, seçildikleri ilin İl Seçim Kurulu tarafından hazırlanıp kendilerine teslim edilir.

7. 1982 Anayasası'na göre, aşağıda sayılan anayasal yetkilerden hangisi doğrudan doğruya TBMM Başkanı'na verilmiştir?

• A) Yasama organı olan Türkiye Büyük Millet Meclisi'ni dışarıda temsil etmek ✓
• B) Anayasa Mahkemesi'nde iptal davası açma sürecini yönetmek
• C) Milletlerarası antlaşmaları tek başına onaylayıp yayımlatmak
• D) Milli güvenliğe yönelik iç ve dış politikaları belirlemek
• E) Gerektiğinde Cumhurbaşkanlığı makamına geçici olarak vekalet etmek

TBMM Başkanı, Meclisi Meclis dışında temsil eder. Diğer seçeneklerdeki görevler TBMM Başkanına ait değildir.

8. Anayasa hukukunda, iki milletvekili genel seçimi arasında geçen ve kural olarak beş yıl olan zaman dilimine ne ad verilir?

• A) Yasama yılı
• B) Yasama bağışıklığı
• C) Oturum
• D) Birleşim
• E) Yasama dönemi ✓

İki genel seçim arasında geçen beş yıllık süreye 'yasama dönemı' adı verilir. 1 Ekim'de başlayıp 30 Eylül'de biten yıllık çalışma dilimi ise yasama yılıdır.

9. Milletvekilliği göreviyle bağdaşmayan (yani aynı anda yürütülmesi yasak olan) işler ve üyelikler dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi bu yasak kapsamında değildir ve bir milletvekili tarafından yapılabilir?

• A) Kamuya yararlı bir derneğin denetim kurulunda bulunmak
• B) Bir limited şirkette sadece hisse sahibi (ortak) olmak ✓
• C) İşçi veya işveren sendikalarında yöneticilik görevini yürütmek
• D) Vergi muafiyeti tanınan bir vakfın yönetim organlarında görev almak
• E) Profesyonel veya amatör spor müsabakalarında hakemlik yapmak

Limited şirkette yalnızca hisse sahibi olmak yasaklanan görevlerden değildir. Diğer seçeneklerdeki görevler milletvekilliğiyle bağdaşmaz.

10. TBMM Genel Kurulu kararıyla milletvekilliğinin düşürüldüğü aşağıdaki durumların hangilerinde, düşme kararına karşı milletvekili veya bir başka milletvekili 7 gün içinde Anayasa Mahkemesi'ne iptal başvurusunda bulunabilir?

• A) İstifa, devamsızlık ve bağdaşmayan görevi sürdürmede ısrar durumlarında ✓
• B) İstifa etme, bağdaşmayan görevi sürdürme ve Cumhurbaşkanı seçilme durumlarında
• C) Kesin hüküm giyme ve meclis devamsızlığı durumlarında
• D) Kısıtlanma veya kesin hüküm giyme durumlarında
• E) Kısıtlanma, kesin hüküm giyme ve meclisten istifa durumlarında

İstifa, devamsızlık ve bağdaşmayan görevi sürdürme nedeniyle TBMM'nin üyeliği düşürme kararına karşı Anayasa Mahkemesine başvurulabilir.

11. TBMM'nin yıllık olağan yasama çalışması dönemini (yasama yılını) oluşturan tarihler aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

• A) 1 Mart ile izleyen yılın 28 Şubat tarihi arası
• B) 1 Ocak ile 31 Aralık arası
• C) 20 Temmuz ile 1 Eylül arası
• D) 1 Temmuz ile 30 Haziran arası
• E) 1 Ekim ile izleyen yılın 30 Eylül tarihi arası ✓

TBMM'nin yasama yılı 1 Ekim'de başlar ve izleyen yılın 30 Eylül'ünde sona erer.

12. Özel bir anayasal kural bulunmadığı hallerde, TBMM Genel Kurulu'nun toplanma ve karar alma çoğunluğu oranları hangisinde birlikte doğru verilmiştir?

• A) Üye tam sayısının üçte biri ile toplanıp katılanların üçte ikisiyle karar verir.
• B) Üye tam sayısının beşte biri ile toplanıp katılanların üçte biriyle karar verir.
• C) Üye tam sayısının beşte biri ile toplanıp katılanların salt çoğunluğuyla karar verir.
• D) Üye tam sayısının üçte biri ile toplanıp katılanların salt çoğunluğuyla karar verir. ✓
• E) Üye tam sayısının üçte biri ile toplanıp katılanların beşte üçüyle karar verir.

TBMM üye tam sayısının en az üçte biriyle toplanır ve kural olarak toplantıya katılanların salt çoğunluğuyla karar verir.

13. 1982 Anayasası ve ilgili kanunlara göre, aşağıdaki kurumlardan hangisinin üyeleri TBMM tarafından seçilmemekte, Yargıtay ve Danıştay Genel Kurullarınca belirlenmektedir?

• A) Radyo ve Televizyon Üst Kurulu (RTÜK) üyeleri
• B) Sayıştay üyeleri ve Kamu Başdenetçisi
• C) Yüksek Seçim Kurulu üyeleri ✓
• D) Anayasa Mahkemesi üyeleri
• E) Hâkimler ve Savcılar Kurulu (HSK) üyeleri

Yüksek Seçim Kurulu (YSK) üyeleri, yüksek yargı organları olan Yargıtay ve Danıştay genel kurullarınca kendi üyeleri arasından seçilir. Diğer kurumların üyeleri ise TBMM tarafından seçilir.

14. TBMM'de teşkil edilen siyasi parti gruplarının, anayasa ve meclis içtüzüğü çerçevesinde sahip olduğu yetkiler arasında yer alan ikili hangisidir?

• A) Mecliste kapalı oturum yapılmasını istemek ve Cumhurbaşkanlığı seçimi için aday göstermek ✓
• B) Meclis soruşturması açılması önergesi vermek ve kapalı oturum istemek
• C) Cumhurbaşkanlığı seçimi süreci için sadece aday göstermek
• D) Meclis soruşturması hakkında grup görüşmesi yapmak ve kapalı oturum istemek
• E) TBMM Başkanlığı için aday göstermek ve Cumhurbaşkanı adayı göstermek

Siyasi parti grupları kapalı oturum talep edebilir ve Cumhurbaşkanı adayı gösterebilir. Ancak Meclis Başkanlığı için aday gösteremezler ve Meclis soruşturmalarıyla ilgili grup kararı alıp görüşme yapamazlar.

15. Bir af kanununun kabul edilebilmesi için meclise katılan vekil sayısı kaç olursa olsun anayasal olarak en az kaç milletvekilinin kabul oyu aranmaktadır?

• A) 151
• B) 360 ✓
• C) 201
• D) 251
• E) 400

Genel veya özel af ilanı için TBMM üye tam sayısının beşte üç çoğunluğu gerekir. Altı yüz milletvekilinin beşte üçü 360'tır.