İdare Hukuku 6

1. Anayasal çerçevede, özel uzmanlık gerektiren belirli projelerde geçici olarak sözleşmeyle istihdam edilen ve işçi statüsünde olmayan kamu görevlileri hangileridir?

• A) Geçici personel
• B) Devlet memuru
• C) İşçi statüsündekiler
• D) Sözleşmeli personel ✓
• E) Uzman personel

Sözleşmeli personel, zorunlu ve istisnai hâllerde özel meslek bilgisi ve uzmanlık gerektiren proje ve programlarda geçici olarak sözleşmeyle çalıştırılan, işçi statüsünde olmayan kamu görevlisidir. Uzmanlık gerektiren geçici iş ve sözleşmeli çalışma, sözleşmeli personeli tanımlar.

2. Devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğünün korunması ve dış tehditlerin önlenmesine yönelik yürüttüğü idari faaliyet hangisidir?

• A) Kurum içi düzenleme faaliyetleri
• B) Sektörel destekleme faaliyetleri
• C) Genel kamu hizmetleri
• D) İç güvenlik kolluk faaliyetleri
• E) Milli güvenlik faaliyetleri ✓

Millî güvenlik faaliyetleri devletin millî birliğini, ülke bütünlüğünü ve vatanın korunmasını sağlamaya yönelik temel faaliyetlerdir. Kolluk faaliyeti ise daha çok iç güvenlik, kamu düzeni, emniyet ve asayişin korunmasına yöneliktir. Vatanın ve ülke bütünlüğünün korunması millî güvenlik; günlük kamu düzeninin korunması kolluk faaliyetidir.

3. Memura, görevlerinde ve sergilediği davranışlarında kusurlu olduğunun yazılı olarak bildirilmesi hangi disiplin cezasıdır?

• A) Görevden uzaklaştırma tedbiri
• B) Kademe ilerlemesinin durdurulması
• C) Kınama cezası ✓
• D) Uyarma cezası
• E) Aylıktan kesme cezası

Kınama, memura görevinde ve davranışlarında kusurlu olduğunun yazıyla bildirilmesidir. Uyarma ise daha dikkatli olması gerektiğinin yazıyla bildirilmesidir. Görevden uzaklaştırma bir disiplin cezası değil, ihtiyati tedbirdir. 'Kusurlu olduğunun bildirilmesi' kınama; 'daha dikkatli olması gerektiği' uyarma cezasıdır.

4. Belirli kamusal hizmetlerin, devlet tüzel kişiliği dışındaki özerk ve ayrı kamu tüzel kişilerince sunulması ve yönetilmesi yöntemi hangisidir?

• A) Yerinden yönetim (adem-i merkeziyet) ✓
• B) Taşra yönetimi sistemi
• C) İdari vesayet denetimi
• D) İdarenin bütünlüğü ilkesi
• E) Yetki genişliği yetkisi

Yerinden yönetim, belirli kamu hizmetlerinin devlet tüzel kişiliği dışında örgütlenen ayrı ve özerk kamu tüzel kişilerince yürütülmesidir. Yer yönünden ve hizmet yönünden yerinden yönetim olmak üzere iki temel biçimi vardır. Hizmetin devlet dışındaki ayrı kamu tüzel kişisine bırakılması yerinden yönetimdir.

5. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nda düzenlenen resmi hizmet sınıfları göz önüne alındığında, aşağıdakilerden hangisi bu hizmet sınıflarından biri değildir?

• A) Eğitim ve öğretim hizmetleri sınıfı
• B) Din hizmetleri sınıfı
• C) Emniyet hizmetleri sınıfı
• D) Sağlık ve yardımcı sağlık hizmetleri sınıfı
• E) Adalet hizmetleri sınıfı ✓

657 sayılı Kanun; genel idare, teknik, sağlık ve yardımcı sağlık, eğitim ve öğretim, avukatlık, din, emniyet ve diğer bazı hizmet sınıflarını düzenler. Kanunda bağımsız bir 'adalet hizmetleri sınıfı' bulunmaz. Adalet teşkilatında memurlar çalışsa da hizmet sınıfları arasında adalet hizmetleri adıyla ayrı bir sınıf yoktur.

6. İl özel idaresi, belediye ve köy gibi mahalli idarelerin (yerel yönetimlerin) anayasal özellikleri hakkında hangisi yanlıştır?

• A) Mahallî idareler kamu tüzel kişiliğine sahiptir.
• B) Yasal olarak kendilerine özgü bütçe ve gelir kaynakları bulunmaz. ✓
• C) Mahallî müşterek ihtiyaçları karşılamak için kurulurlar.
• D) İdarenin bütünlüğü ilkesine uygun olarak faaliyette bulunurlar.
• E) Karar organları seçmenler tarafından seçilerek oluşturulur.

Mahallî idareler ayrı kamu tüzel kişiliğine sahip, yerel ortak ihtiyaçları karşılayan ve karar organları seçimle oluşan özerk kuruluşlardır. Merkezî idarenin idari vesayet denetimine tabidirler ve görevleriyle orantılı gelir kaynaklarına sahip olmaları Anayasa'da güvence altına alınmıştır. Mahallî idarelerin kendilerine özgü gelir kaynakları vardır; aksi yöndeki ifade yanlıştır.

7. Yasal şartlar ve nüfus ölçütleri göz önüne alındığında, ülkemizde belediye veya büyükşehir belediyesi kurulabilecek yerleşim birimleri hangileridir?

• A) Büyükşehirler, nüfusu 5.000 üzeri yerler ve il merkezleri
• B) Büyükşehirler ile ilçe merkezleri
• C) Büyükşehirler, nüfusu 5.000 üzeri yerler, il ve ilçe merkezlerinin tamamı ✓
• D) Nüfusu 5.000 üzeri yerler ile il merkezleri
• E) Büyükşehirler ve nüfusu 5.000 üzeri olan yerler

İl ve ilçe merkezlerinde nüfusa bakılmaksızın belediye kurulması zorunludur. Nüfusu 5.000 ve üzerinde olan yerleşim yerlerinde kanundaki koşullarla belediye, 750.000 nüfus ölçütünü sağlayan il belediyelerinde ise kanunla büyükşehir belediyesi kurulabilir. Verilen dört yerleşim türünün tamamında ilgili şart ve usullerle belediye örgütlenmesi mümkündür.

8. Merkezi yönetimin, kamu hizmetlerini ülke genelinde yürütebilmek amacıyla başkent sınırları dışında kurduğu örgütsel yapı hangisidir?

• A) Belediye teşkilatı
• B) Taşra teşkilatı ✓
• C) Hizmet yerinden yönetim kuruluşları
• D) Yerel yönetim (mahalli idare) teşkilatı
• E) İl özel idaresi birimleri

Merkezî idarenin hizmetleri ülke genelinde yürütebilmek için başkent dışında il, ilçe ve gerektiğinde bölge düzeyinde örgütlenen bölümüne taşra teşkilatı denir. Taşra birimleri merkezî idarenin uzantısıdır ve onun hiyerarşisi içinde yer alır. Başkent dışındaki merkezî idare örgütlenmesi taşra teşkilatıdır.

9. Savaş veya seferberlik gibi olağanüstü durumlarda, idarenin acil ihtiyaçları karşılamak amacıyla kullandığı özel mal edinme ve el koyma yetkisi hangisidir?

• A) İdari yaptırım uygulama yetkisi
• B) Genel düzenleyici işlemler yapma yetkisi
• C) İstimval yetkisi ✓
• D) Re'sen icra ve zorla yerine getirme yetkisi
• E) Kamulaştırma yetkisi

İstimval, savaş, seferberlik, afet veya olağanüstü hâl gibi durumlarda ihtiyaç duyulan taşınırların mülkiyetinin ya da kullanım hakkının ve bazı taşınmazların kullanım hakkının karşılığı ödenerek idareye geçirilmesidir. Diğer yetkiler olağan dönemlerde de kullanılabilir. Olağanüstü dönemlere özgü mal edinme ve kullanma yöntemi istimvaldir.

10. İdare hukukuna ilişkin yasal kuralların dağınık mevzuatta yer alması ve tek bir temel kanun kitabında toplanmamış olması hangi özelliği gösterir?

• A) Kamu yararı ilkesini esas alması
• B) Tedvin edilmemiş bir hukuk dalı olması ✓
• C) İçtihadi nitelikte gelişmesi
• D) Özel hukuktan bağımsız olması
• E) Statüsel niteliğe sahip olması

Tedvin, bir hukuk dalına ait kuralların sistemli biçimde tek bir kanun veya temel metin içinde toplanmasıdır. İdare hukukuna ilişkin kurallar çok sayıda kanun ve düzenleyici işlemde dağınık hâlde bulunduğundan bu alan tedvin edilmemiştir. Kuralların tek kitapta veya kanunda toplanmamış olması doğrudan tedvin edilmemiş olmayı ifade eder.

11. Farklı kamu tüzel kişileri ve organlardan oluşan idari teşkilatın birbiriyle uyum içinde çalışmasını ifade eden anayasal ilke hangisidir?

• A) Hiyerarşik denetim
• B) Yetki genişliği yetkisi
• C) Kanuni idare ilkesi
• D) İdarenin bütünlüğü ilkesi ✓
• E) İdari vesayet denetimi

İdarenin bütünlüğü, merkezî idare ile yerinden yönetim kuruluşlarının farklı tüzel kişiliklere sahip olsalar bile uyumlu bir idari sistem oluşturmasını ifade eder. Bu bütünlük aynı tüzel kişilik içinde hiyerarşi, farklı kamu tüzel kişileri arasında ise idari vesayet yoluyla sağlanır. Sorundaki ifade kavramın doğrudan tanımıdır; araçları hiyerarşi ve idari vesayettir.

12. Belediye meclisinin nitelikli çoğunlukla aldığı karar sonrasında, bir beldenin adının resmi olarak değiştirilmesi kimin onayıyla gerçekleşir?

• A) Vali
• B) Belediye başkanı
• C) Belediye meclisi kararı
• D) Kaymakam
• E) İçişleri Bakanlığı ✓

Beldenin adı, belediye meclisi üye tam sayısının en az dörtte üç çoğunluğunun kararı ve valinin görüşü üzerine İçişleri Bakanlığının onayıyla değiştirilir. Karar Resmî Gazete'de yayımlanır ve beldenin adıyla birlikte belediyenin adı da değişmiş sayılır. Meclis karar verir, vali görüş bildirir, nihai onay İçişleri Bakanlığınca verilir.

13. Belirli bir coğrafyadaki halkın yerel ve ortak ihtiyaçlarını karşılamak üzere karar organları seçimle oluşturulan kamu tüzel kişilerine ne ad verilir?

• A) Mahalli idareler (yerel yönetimler) ✓
• B) Valilik ve kaymakamlık taşra teşkilatı
• C) Merkezden yönetim birimleri
• D) Devletin başkent teşkilatı
• E) Hizmet yerinden yönetim kuruluşları

Mahallî idareler; il, belediye veya köy halkının yerel ortak ihtiyaçlarını karşılamak için oluşturulan kamu tüzel kişileridir. Kuruluş esasları kanunla düzenlenir ve karar organları seçmenler tarafından seçilir. İl, belediye ve köy halkının mahallî müşterek ihtiyaçları ile seçimle oluşan karar organları birlikte mahallî idareyi gösterir.

14. Devlet bünyesinde genel idare ilkelerine göre yürütülen asli ve sürekli görevleri yerine getirmekle yükümlü olan kamu personeli hangisidir?

• A) Sözleşmeli personel
• B) Sözleşmeli danışman
• C) Kamu işçisi
• D) Devlet memuru ✓
• E) Geçici aylıklı personel

Memurlar, devlet ve diğer kamu tüzel kişilerince genel idare esaslarına göre yürütülen asli ve sürekli kamu hizmetlerini yerine getiren kamu görevlileridir. İşçiler özel hukuk hükümlerine tabi iş sözleşmesiyle, sözleşmeli personel ise belirli uzmanlık gerektiren görevlerde sözleşmeyle çalışır. Genel idare esasları ile asli ve sürekli görev ifadeleri memuru tanımlar.

15. İstisnai devlet memurluğu kadrolarına atanan personel hakkında, 657 sayılı Kanun'un hangi hükümleri uygulanmaz?

• A) Sınavlar, atanma ile kademe-derece ilerlemesi kuralları ✓
• B) Emeklilik hükümleri
• C) Emeklilik, atanma ve disiplin hükümleri
• D) Emeklilik ve atanma usulleri
• E) Sınavlar ve disiplin hükümleri

İstisnai memuriyetlere atananlar hakkında 657 sayılı Kanun'un atanma, sınavlar, kademe ilerlemesi ve derece yükselmesine ilişkin genel hükümleri uygulanmaz. Emeklilik ve disiplin hükümleri ise kural olarak uygulanmaya devam eder. Atanma, sınavlar ve kademe/derece ilerlemesi hükümleri uygulanmayan kurallardır.