İdare Hukuku 3

1. İlçe idaresinin mülki amiri olan kaymakamların statüsü ve yetkileri hakkında aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?

• A) Görevlerini yürütürken anayasal yetki genişliği ilkesinden yararlanır. ✓
• B) İlçe teşkilatının en büyük hiyerarşik amiridir.
• C) Güvenceli bir meslek memuru statüsündedir.
• D) İlçede hem Cumhurbaşkanının temsilcisi hem de yürütme aracıdır.
• E) Cumhurbaşkanının doğrudan onayıyla ataması yapılır.

Kaymakam güvenceli bir meslek memurudur, Cumhurbaşkanının onayıyla atanır ve ilçedeki merkezî idare teşkilatının başıdır. Anayasal yetki genişliği ilkesi ise il yönetimine ve valiye tanınmıştır; kaymakam yetki genişliğinden yararlanmaz. Yetki genişliğini kullanan taşra görevlisi validir.

2. Kamu hizmetlerinin sunumuna yön veren temel ilkeler değerlendirildiğinde, tüm kamu hizmetleri için geçerli ve zorunlu olmayan ilke hangisidir?

• A) Yararlananlar arasında tarafsızlık ve nesnellik sağlanması
• B) Değişen koşullara göre hizmetin uyarlanması (değişkenlik)
• C) Hizmetin kesintiye uğramadan sürekli olarak sunulması
• D) Belirlenen kurallar dahilinde düzenli yürütülmesi
• E) Hizmetlerin tamamen ücretsiz (bedelsiz) sunulması ilkesi ✓

Kamu hizmetleri süreklilik ve düzenlilik, değişkenlik veya uyarlama, nesnellik ve eşitlik ilkelerine uygun yürütülür. Bazı kamu hizmetleri ücretsiz sunulsa da bütün kamu hizmetlerinin bedelsiz olması zorunlu değildir; hizmetten yararlananlardan ücret alınabilir. Bedelsizlik tüm kamu hizmetleri için ortak ve zorunlu bir ilke değildir.

3. Nüfusu 750.000 eşiğini aşan bir il belediyesinin büyükşehir belediyesine dönüştürülmesi hangi işlemle gerçekleştirilir?

• A) Danıştay kararıyla
• B) İçişleri Bakanlığı teklifiyle
• C) Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle
• D) Çıkarılacak bir kanunla ✓
• E) Cumhurbaşkanı kararıyla

Nüfus ölçütünü sağlayan il belediyeleri, fiziki yerleşim durumu ve ekonomik gelişmişlik düzeyi de dikkate alınarak kanunla büyükşehir belediyesine dönüştürülebilir. İdari bir karar veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesi bu dönüşüm için yeterli değildir. Büyükşehir belediyesine dönüşümün hukuki aracı kanundur.

4. Köy Kanunu uyarınca, yeni bir köyün kurulması işlemi yasal olarak kimin kararı veya onayıyla gerçekleşir?

• A) İçişleri Bakanlığının onayıyla ✓
• B) Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle
• C) İlgili il genel meclisi kararıyla
• D) TBMM kararıyla
• E) Vali tarafından re'sen alacağı idari kararla

Yeni köy kurulması, gerekli inceleme ve görüşlerin tamamlanmasından sonra İçişleri Bakanlığının onayıyla gerçekleştirilir. Köyün kurulması için kanunda aranan nüfus ve yerleşim koşullarının sağlanması gerekir. Köy idari kararla kurulur ve nihai onay İçişleri Bakanlığına aittir.

5. İdari teşkilattaki dağınıklığı önleyip idarenin bütünlüğünü sağlamak amacıyla kullanılan temel hukuki denetim araçları hangileridir?

• A) Hiyerarşi, idari vesayet ve yetki genişliği
• B) İdari vesayet, yetki genişliği ve idarenin mali sorumluluğu
• C) Hiyerarşi ve idari vesayet denetimi ✓
• D) Hiyerarşi, idari vesayet, yetki genişliği ve mali sorumluluk
• E) Hiyerarşik denetim yetkisi

İdarenin bütünlüğü, merkezî idare ile yerinden yönetim kuruluşlarının farklı tüzel kişiliklere sahip olsalar bile uyumlu bir idari sistem oluşturmasını ifade eder. Bu bütünlük aynı tüzel kişilik içinde hiyerarşi, farklı kamu tüzel kişileri arasında ise idari vesayet yoluyla sağlanır. İdari bütünlüğün iki klasik hukuki aracı hiyerarşi ve idari vesayettir.

6. Merkezi idarenin yerinden yönetim birimleri üzerindeki idari vesayet yetkisinin sınırları dikkate alındığında, vesayet makamının sahip olmadığı yetki hangisidir?

• A) İşlemin iptali için idari yargıda dava açma
• B) İlgili yerel organın yerine doğrudan yeni işlem tesis etme ✓
• C) İşlemi aynen onama
• D) İşlemin uygulanmasını erteleme
• E) İşlemi onamama

İdari vesayet makamı kanunun açıkça verdiği yetki ölçüsünde yerinden yönetim kuruluşunun işlemini onaylayabilir, onaylamayabilir, uygulanmasını erteleyebilir veya işleme karşı idari yargıda dava açabilir. Kural olarak vesayet makamı yerinden yönetim kuruluşunun yerine geçerek işlem yapamaz. İdari vesayet sınırlı ve istisnai bir denetimdir; vesayet makamına genel bir ikame yetkisi vermez.

7. İl özel idaresinin en üst karar organı olan İl Genel Meclisi'nin başkanı hakkında aşağıdaki bilgilerden hangisi doğrudur?

• A) Vali tarafından meclis üyeleri arasından doğrudan atanır.
• B) İl özel idaresinin başı olan vali aynı zamanda meclisin de başkanıdır.
• C) İl genel meclisinin kendi üyeleri arasından gizli oyla seçtiği üye başkanlık eder. ✓
• D) İl genel meclisi üyeleri arasındaki en yaşlı üye başkan olur.
• E) İl özel idaresinin genel sekreteri bu görevi yürütür.

İl Genel Meclisi, il özel idaresinin seçilmiş karar organıdır. Meclis, kendi üyeleri arasından gizli oyla bir başkan seçer. Vali il özel idaresinin başı ve yürütme organıdır ancak İl Genel Meclisinin başkanı değildir. Meclis başkanı dışarıdan atanmaz; meclisin kendi üyeleri arasından seçimle belirlenir.

8. Kamu Görevlileri Etik Kurulu tarafından belirlenen memurların etik davranış ilkeleri arasında yer almayan durum hangisidir?

• A) Vatandaşlara bilgi verme ve katılımcılığı sağlama
• B) Hizmetlerin son derece hızlı biçimde yerine getirilmesi ✓
• C) Hukuka aykırı durumları yetkili makamlara bildirme
• D) Görev yaparken dürüstlük ve tarafsızlığı korumak
• E) Kurumun temel amaçlarına ve misyonuna sadakat

Dürüstlük ve tarafsızlık, bilgi verme ve katılımcılık, yetkili makamlara bildirim ile kurumun amaç ve misyonuna bağlılık kamu görevlilerinin etik davranış ilkelerindendir. Hizmetin hızlı yürütülmesi önemli bir performans beklentisi olsa da 'hız' adıyla ayrı bir etik ilke değildir. Hız hizmet kalitesiyle ilgilidir; etik davranış ilkeleri listesinde bu adla yer almaz.

9. 657 sayılı Kanun kapsamında, devlet memurluğuna kabul edilmek için adaylarda aranan genel şartlar arasında yer almayan hüküm hangisidir?

• A) En az ortaokul mezunu olmak
• B) Askerlikle ilgisi bulunmamak
• C) Türk vatandaşı olmak
• D) Kamu haklarından mahrum bulunmamak
• E) En az 20 yaş sınırını tamamlamış olmak ✓

Devlet memurluğuna girişte kural olarak on sekiz yaşını tamamlamak, Türk vatandaşı olmak, kamu haklarından mahrum bulunmamak, askerlik yönünden engeli olmamak ve gerekli öğrenim şartını taşımak aranır. Yirmi yaşını doldurmuş olma biçiminde genel bir şart yoktur. Memuriyete girişte genel yaş sınırı 20 değil 18'dir.

10. İdare hukukunun doğrudan bağlayıcı olan yazılı asli kaynakları arasında yer almayan yardımcı kaynak hangisidir?

• A) Anayasa
• B) Bakanlıkların çıkardığı yönetmelikler
• C) Yargısal içtihatlar (mahkeme kararları) ✓
• D) Cumhurbaşkanlığı kararnameleri
• E) Kanunlar

Anayasa, kanun, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi, milletlerarası antlaşma ve yönetmelik idare hukukunun yazılı asli kaynaklarıdır. Yargısal içtihatlar ile bilimsel görüşler ise yardımcı kaynaklardır. Mahkeme kararları idare hukukunu geliştirir ancak bağlayıcı asli kaynak değil, yardımcı kaynaktır.

11. Cumhurbaşkanlığı bünyesinde kurulan resmi politika kurulları dikkate alındığında, bu kurullar arasında yer almayan yapı hangisidir?

• A) Yükseköğretim Politikaları Kurulu ✓
• B) Eğitim ve Öğretim Politikaları Kurulu
• C) Ekonomi Politikaları Kurulu
• D) Bilim, Teknoloji ve Yenilik Politikaları Kurulu
• E) Güvenlik ve Dış Politika Kurulu

Cumhurbaşkanlığı politika kurulları arasında Bilim, Teknoloji ve Yenilik; Eğitim ve Öğretim; Ekonomi ile Güvenlik ve Dış Politika kurulları bulunur. Yükseköğretim Politikaları Kurulu adıyla ayrı bir Cumhurbaşkanlığı politika kurulu yoktur. Yükseköğretim alanında YÖK bulunur; 'Yükseköğretim Politikaları Kurulu' politika kurulları listesinde yer almaz.

12. Kamu görevlerine girişte, meslek içi terfilerde ve görevin sonlandırılmasında kayırmacılık yerine bilgi, yetenek ve ehliyetin esas alınmasını ifade eden memuriyet ilkesi hangisidir?

• A) Eşitlik ilkesi
• B) Sınıflandırma sistemi
• C) Serbestlik ilkesi
• D) Liyakat ilkesi ✓
• E) Kariyer sistemi

Liyakat ilkesi, kamu görevine girişin, hizmet içinde ilerleme ve yükselmenin ve görevin sona erdirilmesinin bilgi, yetenek ve başarı ölçütlerine dayanmasını ifade eder. Amaç, göreve en uygun kişinin nesnel ölçütlerle belirlenmesidir. Bilgi ve yeteneğe dayalı giriş ve yükselme liyakat ilkesidir.

13. Köy tüzel kişiliğinin başı ve devletin köydeki temsilcisi olan köy muhtarı kim tarafından seçilir?

• A) Belediye meclisi
• B) Köy ihtiyar heyeti
• C) İlçe idare kurulu
• D) İlçe Kaymakamı
• E) Köy derneği (köy seçmenleri) ✓

Köy muhtarı köydeki kadın ve erkek seçmenlerin tamamından oluşan köy derneği tarafından seçilir. Muhtar hem köy tüzel kişiliğinin başı hem de köyde devletin bazı görevlerini yerine getiren görevlidir. Köy muhtarını seçen organ köy seçmenlerinin bütünü olan köy derneğidir.

14. İdare hukukunda kabul edilen kamu düzeninin klasik dört unsuru (güvenlik, sağlık vb.) dikkate alındığında, bu unsurlar arasında yer almayan kavram hangisidir?

• A) Güvenlik
• B) Bireylerin inançları veya dini pratikleri ✓
• C) Ahlak
• D) Esenlik
• E) Sağlık

Kamu düzeninin klasik unsurları güvenlik, dirlik ve esenlik, genel sağlık ve genel ahlaktır. İnanç özgürlüğü temel bir hak olmakla birlikte belirli bir inancın varlığı veya bozulması kamu düzeninin unsuru olarak kabul edilmez. İnanç kamu düzeninin ögesi değildir; devlet inançlar karşısında tarafsızdır.

15. 657 sayılı Kanun'a göre, devlet memurluğuna atanan bir kişinin adaylık süresi yasal olarak en fazla ne kadar olabilir?

• A) 15 ay
• B) 1 yıl
• C) 18 ay
• D) 2 yıl ✓
• E) 4 yıl

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'na göre adaylık süresi bir yıldan az ve iki yıldan çok olamaz. Aday memur bu süre içinde başka kurumlara nakledilemez. Adaylık süresinin alt sınırı bir yıl, üst sınırı iki yıldır.