İdare Hukuku 1

1. İdari teşkilattaki tüzel kişiliğin temsili ve en üst hiyerarşik amirlik yetkisi hakkında hangisi yanlıştır?

• A) Köy idaresinin hiyerarşik amiri, yürütme organı ve tüzel kişiliğinin temsilcisi muhtardır.
• B) Belediye idaresinin hiyerarşik amiri, yürütme organı ve tüzel kişiliğinin temsilcisi belediye başkanıdır.
• C) Üniversite idaresinin hiyerarşik amiri, yürütme organı ve tüzel kişiliğinin temsilcisi rektördür.
• D) İl özel idaresinin hiyerarşik amiri, yürütme organı ve tüzel kişiliğinin temsilcisi validir.
• E) Devlet idaresinin en üst hiyerarşik amiri ve yürütme organının yasal temsilcisi bakandır. ✓

Cumhurbaşkanlığı Hükûmet Sistemi'nde devlet idaresinin en üst hiyerarşik amiri ve devlet tüzel kişiliğinin yürütme alanındaki temsilcisi Cumhurbaşkanıdır. Bakanlar kendi bakanlık teşkilatlarının en üst hiyerarşik amiridir ancak devlet idaresinin tamamının temsilcisi değildir. Devlet tüzel kişiliğinin en üst hiyerarşik makamı bakan değil Cumhurbaşkanıdır.

2. Devlet memurlarına işledikleri fiillere göre verilen resmi disiplin cezaları kapsamında yer almayan yaptırım hangisidir?

• A) Devlet memurluğundan çıkarma
• B) Kademe ilerlemesinin durdurulması
• C) Daha alt düzeydeki bir göreve atama ✓
• D) Aylıktan kesme
• E) Kınama

657 sayılı Kanun'daki disiplin cezaları uyarma, kınama, aylıktan kesme, kademe ilerlemesinin durdurulması ve devlet memurluğundan çıkarmadır. Alt düzey göreve atama disiplin cezası olarak sayılmamıştır. Kanundaki beşli disiplin cezası listesinde alt göreve atama yoktur.

3. Kanunda belirtilen usullere göre idari işlemle kurulmayıp, doğrudan kanunla kurulması gereken idari birim hangisidir?

• A) İller ✓
• B) Belediyeler
• C) Köyler
• D) Mahalleler
• E) Kamu iktisadi teşebbüsleri

Köy, mahalle, belediye ve kamu iktisadi teşekkülleri ilgili mevzuatta öngörülen idari kararlarla kurulabilir. İllerin kurulması, kaldırılması veya adlarının değiştirilmesi ise kanunla gerçekleştirilir. Seçenekler arasında doğrudan kanunla kurulan idari birim ildir.

4. Toplumsal ihtiyaçları gidermek amacıyla idarece doğrudan veya onun gözetiminde özel kesimce sunulan kamusal faaliyetlere ne ad verilir?

• A) Kamu yararı amacı
• B) Kamu hizmeti ✓
• C) Kolluk faaliyetleri
• D) Kamu gücü yetkisi
• E) İdari vesayet denetimi

Kamu hizmeti, toplumsal bir ihtiyacı karşılamak ve kamu yararını gerçekleştirmek için idare tarafından veya idarenin yakın gözetim ve denetimi altında özel kişilerce yürütülen faaliyettir. Hizmetin özel kesimce görülmesi, idarenin denetimini ve faaliyetin kamusal niteliğini ortadan kaldırmaz. İdarenin kendisi ya da denetimi altındaki özel kesim tarafından yürütülen toplumsal faaliyet kamu hizmetidir.

5. Hayati değer taşıyan idari faaliyetlerin, bireysel kazanç amacı güdülmeden toplumsal fayda için yürütülmesini esas alan amaç hangisidir?

• A) Kamu gücü
• B) Kamu tüzel kişiliği
• C) İdari işlem
• D) Kamu yararı ✓
• E) İdari fonksiyon

Kamu yararı, idari faaliyetlerin bireysel kazanç yerine toplumun ortak çıkarını gerçekleştirmeye yönelmesini ifade eder. Yol, okul ve hastane yapılması gibi yaşamsal hizmetlerin kâr amacı olmaksızın yürütülmesi kamu yararı amacına dayanır. Kâr amacı taşımayan ve toplumsal faydayı hedefleyen faaliyet kamu yararını gerçekleştirir.

6. Resmi bir görevde çalışan devlet memuru en son 2021 yılında mal bildiriminde bulunmuştur. Memurun mal bildirimini yasal olarak yenilemesi gereken en geç tarih hangisidir?

• A) 2025 yılının Ocak ayı sonu
• B) 2025 yılının Eylül ayı sonu
• C) 2024 yılının Aralık ayı sonu
• D) 2025 yılının Aralık ayı sonu
• E) 2025 yılının Şubat ayı sonu ✓

Görevine devam eden kamu görevlileri sonu 0 ve 5 ile biten yıllarda mal bildirimlerini en geç Şubat ayı sonuna kadar yeniler. Bu nedenle 2021'de bildirimde bulunan Metin'in ilk genel yenileme dönemi 2025 yılıdır ve son tarih Şubat ayının sonudur. Genel yenileme sonu 0 ve 5 olan yılların Şubat ayı sonuna kadardır.

7. Kamu hizmetlerinin yerinden yönetim (adem-i merkeziyet) esasına göre yürütülmesinin olumsuz yönleri (sakıncaları) arasında yer almayan durum hangisidir?

• A) Yerel karar organlarında partizan veya kayırmacı uygulamalara yol açabilmesi
• B) Hizmetlerin ülke genelinde tamamen tek tip (yeknesak) olarak sunulması ✓
• C) Uzun vadeli planlamalardan ziyade anlık yerel taleplere göre hareket edilmesi
• D) Aşırıya kaçtığında üniter devlet yapısını ve bütünlüğü riske atabilmesi
• E) Merkezi mali denetimin yapılmasında çeşitli zorluklar doğurabilmesi

Yerinden yönetimde farklı kuruluşların yerel koşullara göre hizmet sunması nedeniyle hizmetlerde ülke çapında yeknesaklık sağlanamayabilir. Mali denetim güçlüğü, partizanca uygulamalar ve ülke bütünlüğü bakımından risk doğması da sakıncalar arasında sayılır. Hizmetlerin yeknesak yürütülmesi ise merkezden yönetimin yararlarındandır. Yerinden yönetimde sakınca hizmetlerin yeknesak olması değil, yeknesak olmamasıdır.

8. Disiplin cezası olarak kademe ilerlemesinin durdurulması cezası alan bir memurun, bu cezanın özlük dosyasından silinmesini talep edebilmesi için geçmesi gereken yasal süre kaç yıldır?

• A) 5 yıl
• B) 1 yıl
• C) 10 yıl ✓
• D) 3 yıl
• E) 2 yıl

Uyarma ve kınama cezaları için beş yıl, bunların dışındaki silinebilir disiplin cezaları için on yıl geçtikten sonra memur atamaya yetkili amire başvurarak cezanın özlük dosyasından silinmesini isteyebilir. Kademe ilerlemesinin durdurulması bu ikinci gruptadır. Kademe ilerlemesinin durdurulması cezasında bekleme süresi 10 yıldır.

9. Ülkemizde yeni bir köy kurulması, sınırlarının belirlenmesi veya adının değiştirilmesi işlemi kimin kararıyla gerçekleşir?

• A) İçişleri Bakanının kararıyla ✓
• B) Valinin çıkaracağı genel emirle
• C) Yayımlanacak bir Cumhurbaşkanı kararıyla
• D) Türkiye Büyük Millet Meclisi kanunuyla
• E) Cumhurbaşkanı onaylı müşterek kararnameyle

Bir yerleşim yerinde köy kurulması, köyün kaldırılması, birleştirilmesi, ayrılması veya adının değiştirilmesi ilgili mevzuat çerçevesinde İçişleri Bakanının kararıyla gerçekleştirilir. İl ve ilçe kuruluşundaki kanun usulü köy için uygulanmaz. Köy bakımından yetkili makam İçişleri Bakanıdır.

10. Genel asayiş ve kamu düzenini korumakla görevli merkezi genel idari kolluk personeli arasında yer almayan görevli hangisidir?

• A) Çarşı ve mahalle bekçileri
• B) Jandarma personeli
• C) Sahil güvenlik personeli
• D) Belediye zabıtası ✓
• E) Polis memurları

Genel idari kolluk personeli polis, jandarma, sahil güvenlik personeli ile çarşı ve mahalle bekçilerinden oluşur. Belediye zabıtası ise belediye sınırları içinde mahallî düzeni koruyan yerel yönetim kolluğudur. Belediye zabıtası merkezî genel kolluk değil, mahallî idare kolluğudur.

11. Toplum hayatında huzur ve düzenin korunmasını hedefleyen kamu düzeni kavramının temel unsurları hangileridir?

• A) Güvenlik, esenlik ve dirlik durumları
• B) Genel sağlık ve esenlik durumunun korunması
• C) Güvenlik, genel sağlık, esenlik ve dirlik unsurlarının tamamı ✓
• D) Güvenlik, genel sağlık ve toplumsal esenlik
• E) Güvenlik ve toplumsal asayişin sağlanması

Kamu düzeninin klasik unsurları güvenlik, dirlik ve esenlik ile genel sağlıktır. Öğretide genel ahlak da kamu düzeninin unsurları arasında değerlendirilebilir. Verilen dört unsurun tamamı kamu düzeninin korunmasına yöneliktir. Güvenlik, genel sağlık, esenlik ve dirlik birlikte kamu düzeninin unsurları oluşturur.

12. İdare hukuku kurallarının, idari yargı organlarının uyuşmazlıklara verdikleri kararlar yoluyla şekillenmesi bu hukuk dalının hangi özelliğini yansıtır?

• A) Özel hukuktan tamamen bağımsız olması
• B) Tedvin edilmemiş (derlenmemiş) olması
• C) Statüsel nitelikte olması
• D) Dinamik ve esnek yapıda olması
• E) İçtihadi nitelikte (mahkeme kararlarına dayalı) olması ✓

İdare hukukunun birçok ilke ve kuralı idari yargı mercilerinin somut uyuşmazlıklarda verdiği kararlarla gelişmiştir. Bu durum idare hukukunun içtihadi, yani mahkeme içtihatlarına dayanan bir hukuk dalı olduğunu gösterir. Mahkeme kararlarıyla kural ve ilke geliştirilmesi içtihadi olma özelliğidir.

13. 1982 Anayasası uyarınca, yeni bir kamu tüzel kişiliğinin (KTK) kurulabilmesi için kullanılması gereken hukuki araçlar hangileridir?

• A) Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin çıkaracağı kanunla
• B) Kanunla veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle ✓
• C) Yayımlanacak bir Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle
• D) İlgili bakanlığın çıkaracağı bir idari yönetmelikle
• E) Kanun, kararname ya da idari yönetmeliklerin herhangi biriyle

Anayasa'nın 123. maddesine göre kamu tüzel kişiliği ancak kanunla veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle kurulur. Yönetmelik, mevcut üst normların uygulanmasını sağlamak için çıkarılır ve tek başına kamu tüzel kişiliği kuramaz. Kamu tüzel kişiliğinin iki kuruluş aracı kanun ve Cumhurbaşkanlığı kararnamesidir.

14. İdari makamların kamu gücüne dayanarak tek taraflı beyanla hukuki sonuç doğurmak üzere yaptığı irade beyanına ne ad verilir?

• A) İdari işlem ✓
• B) Hiyerarşik emir
• C) Kamu alımı/satın alma
• D) İdari fiil
• E) İdari yönetmelik

İdari işlem, idarenin kamu gücüne dayanarak hukuki sonuç doğurmak amacıyla yaptığı tek yanlı irade açıklamasıdır. Atama, ruhsat verme, disiplin cezası uygulama ve kamulaştırma kararları idari işleme örnek oluşturur. İdarenin hukuki sonuç hedefleyen irade açıklamasının genel adı idari işlemdir.

15. Merkezi yönetimin Ankara'da yer alan başkent teşkilatı yapıları ve makamları dışında kalan idari yapılanma hangisidir?

• A) Cumhurbaşkanlığı politika kurulları
• B) Bakanlık teşkilatları
• C) Cumhurbaşkanlığı
• D) Taşra teşkilatı bünyesindeki il genel idaresi ✓
• E) İdari görevleri yönüyle Danıştay

Cumhurbaşkanı, bakanlıklar, politika kurulları ve idari görevleri yönüyle Danıştay merkezî idarenin başkentteki teşkilatı içinde değerlendirilir. İl genel idaresi ise merkezî idarenin başkent dışında örgütlenen taşra teşkilatının bir bölümüdür.