Hukukun Temel Kavramları 5

1. Hâkim, önüne gelen bir uyuşmazlığı çözerken kaynakları hangi sırayla incelemek ve uygulamak durumundadır? I. Yazılı kaynaklar II. Yazısız kaynaklar III. Yardımcı kaynaklar

• A) I - II - III ✓
• B) II - III - I
• C) III - I - II
• D) II - I - III
• E) I - III - II

Uyuşmazlığın çözümünde önce yazılı kaynaklara, hüküm bulunmazsa yazısız kaynaklara başvurulur. Yardımcı kaynaklardan ise karar oluşturulurken yararlanılır. Doğru sıralama I - II - III'tür.

2. Bireyleri hukuk kurallarına uymaya zorlayan en temel ayırt edici özellik aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Yasaklar içermesi
• B) Yaptırımının maddi olması ✓
• C) Emirler içermesi
• D) Sosyal yaşamı düzenlemesi
• E) Subjektif nitelikte olması

Hukuk kurallarının yaptırımları maddidir ve devlet gücüyle desteklenir. Emir ve yasaklar başka sosyal düzen kurallarında da bulunabilir; kişileri hukuka uymaya zorlayan asıl özellik maddi yaptırımdır.

3. Kişilerin gelir durumuna göre farklı oranlarda vergi ödemesi, aşağıdaki adalet türlerinden hangisine örnektir?

• A) Bozucu adalet
• B) Denkleştirici adalet
• C) Değiştirici adalet
• D) Paylaştırıcı adalet ✓
• E) Düzeltici adalet

Paylaştırıcı adalet, kişilerin durumları ve konumları gibi farklılıkları dikkate alarak nispi eşitliği sağlamayı amaçlar. Vergi oranlarının gelire göre belirlenmesi de bu kapsamdadır.

4. Ayırt etme gücü bulunmasına rağmen, akıl zayıflığı, savurganlık veya alkol bağımlılığı nedeniyle mahkemece kısıtlanmış bir kişi hangi ehliyet grubunda yer alır?

• A) Sınırsız ehliyetli
• B) Sınırlı ehliyetsiz ✓
• C) Tam ehliyetli
• D) Sınırlı ehliyetli
• E) Tam ehliyetsiz

Ayırt etme gücü bulunan ancak kısıtlanan kişi sınırlı ehliyetsizdir ve hukuki işlemlerinde kural olarak yasal temsilcisinin onayına ihtiyaç duyar.

5. Aşağıda belirtilen durumlarda uygulanacak hukuki yaptırımlar sırasıyla hangisinde doğru verilmiştir? I. Kusurlu davranışla başkasına zarar verilmesi II. Kanunun suç saydığı bir eylemin gerçekleştirilmesi III. Vadesi gelen borcun rızayla ödenmemesi

• A) Ceza - Cebri icra - Tazminat
• B) Tazminat - Cebri icra - Ceza
• C) Tazminat - Ceza - Cebri icra ✓
• D) Ceza - Tazminat - Cebri icra
• E) Cebri icra - Ceza - Tazminat

Haksız fiille verilen zararlar için tazminat, suç karşılığında ceza, borcun zorla tahsili için cebri icra uygulanır.

6. Türk Ceza Kanunu sisteminde, bir çocuğun işlediği haksız fiilden dolayı ceza sorumluluğunun başlayabilmesi için doldurmuş olması gereken asgari yaş sınırı kaçtır?

• A) 21
• B) 18
• C) 15
• D) 24
• E) 12 ✓

Fiili işlediği sırada on iki yaşını doldurmamış çocukların ceza sorumluluğu yoktur. On iki yaşın doldurulmasından sonra kanundaki yaş gruplarına ve algılama yeteneğine göre değerlendirme yapılır.

7. Hukuki olarak bilinen bir durumdan yola çıkıp aksi kanıtlanana kadar geçerli olan bilinmeyen bir hukuki sonuca varılması durumuna ne ad verilir?

• A) Karine ✓
• B) Muvazaa
• C) İçtihat
• D) Kıyas
• E) Defi

Bilinen bir olay veya olgudan bilinmeyen başka bir olgu hakkında sonuç çıkarılmasına karine denir.

8. Satın aldığı malı teslim almasına rağmen bedelini zamanında ödemeyen borçluya karşı alacaklının başvuracağı yaptırım hangisidir?

• A) Hapis cezası
• B) İdari para cezası
• C) Adli para cezası
• D) Cebri icra ✓
• E) El koyma

Borcun rızayla yerine getirilmemesi halinde alacaklı, borcun devlet gücüyle tahsili için cebri icra yoluna başvurur.

9. Bir kişinin ölüm tehlikesi içinde kaybolması sebebiyle mahkemece gaipliğine karar verilirse, mirasçılarının mirası alabilmek için göstermesi gereken teminat süresi kaç yıldır?

• A) 5 yıl ✓
• B) 1 yıl
• C) 10 yıl
• D) 2 yıl
• E) 15 yıl

Ölüm tehlikesi içinde kaybolma nedeniyle gaiplik kararı verilmişse miras beş yıl süreyle güvence karşılığında teslim edilir.

10. Hukuk türlerine ait bazı tanımlar verilmiştir: I. Bir ülkede yürürlükte olan yazılı ve yazısız kuralların bütünüdir. II. Ulaşılması istenen, olması gereken ideal hukuktur. III. Yetkili makamlarca konulan sadece yazılı hukuk kurallarıdır. Bu tanımlar sırasıyla hangi kavramları ifade eder?

• A) Pozitif hukuk - Mevzu hukuk - Doğal hukuk
• B) Mevzu hukuk - Doğal hukuk - Pozitif hukuk
• C) Pozitif hukuk - Doğal hukuk - Mevzu hukuk ✓
• D) Doğal hukuk - Mevzu hukuk - Pozitif hukuk
• E) Doğal hukuk - Pozitif hukuk - Mevzu hukuk

Yazılı ve yazısız kuralların bütünü pozitif hukuktur. İdeal ve olması gereken hukuk doğal hukuktur. Yetkili makamlarca çıkarılan sadece yazılı kurallar ise mevzu hukuktur.

11. Kamu hukuku ilişkileri ve bu alana tabi kurallarla ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır?

• A) Devletler arasındaki ilişkileri düzenleyen kuralları kapsar.
• B) Anayasa hukuku ve idare hukuku kamu hukukunun dallarındandır.
• C) Devletin yetkilerini düzenler ve sınırlar.
• D) Devletin ve kamu kuruluşlarının örgüt, işleyiş ve hizmetlerine ilişkin kuralları içerir.
• E) Devletle kişi arasındaki ilişkide devlet kişinin emrine uyar. ✓

Kamu hukuku ilişkilerinde devlet kamu gücü kullanır ve üstün konumdadır; devlet kişinin emrine uymaz. Diğer ifadeler kamu hukukunun özelliklerini doğru açıklar.

12. Ayırt etme gücüne sahip olan, kısıtlı bulunmayan ve mahkeme kararıyla (kazai rüşt yoluyla) ergin kılınan bir kişi hukuki ehliyet sınıflandırmasında hangi grupta yer alır?

• A) Sınırsız ehliyetli
• B) Tam ehliyetli ✓
• C) Tam ehliyetsiz
• D) Sınırlı ehliyetsiz
• E) Sınırlı ehliyetli

Ayırt etme gücüne sahip, ergin ve kısıtlı olmayan kişi tam ehliyetlidir. Mahkeme kararıyla ergin kılınan Aysel de bu koşulları taşıdığı için tam ehliyetlidir.

13. Günümüzde yürürlükte bulunmayan 1876 Kanun-ı Esasi, niteliği yönünden aşağıdaki hukuk türlerinden hangisine örnektir?

• A) Tabii hukuk
• B) Mevzu hukuk
• C) Doğal hukuk
• D) Tarihî hukuk ✓
• E) Müspet hukuk

Tarihî hukuk, geçmişte yürürlükte bulunmuş ancak artık uygulanmayan hukuk kurallarından oluşur. 1876 Anayasası yürürlükten kalktığı için tarihî hukuka örnektir.

14. Ceza hukuku doktrininde ve uygulamada, kişinin kendisinin veya bir yakınının canına yönelik ağır ve muhakkak bir tehlikeyi savuşturmak amacıyla üçüncü bir şahsın hukuki korunan değerine zarar vermesi durumu hangisidir?

• A) Meşru müdafaa
• B) Kısas
• C) Zaruret hâli ✓
• D) Kuvvet kullanma
• E) Cebri icra

olay, kişinin kendisini yakın ve ağır bir tehlikeden kurtarmak amacıyla başkasının varlığına zarar vermesi nedeniyle zaruret hâli kapsamında değerlendirilmiştir.

15. Ayırt etme gücüne sahip küçükler veya kısıtlılar (sınırlı ehliyetsizler), yasal temsilcilerinin onayı olmaksızın aşağıdaki işlemlerden hangisini bizzat yapabilirler?

• A) Alım satım sözleşmesi yapmak
• B) Bağış yapmak
• C) Kefil olmak
• D) Vakıf kurmak
• E) Vasiyetname düzenlemek ✓

Vasiyetname düzenlemek şahsa sıkı sıkıya bağlı bir haktır ve gerekli ayırt etme gücüyle yaş koşulunu taşıyan sınırlı ehliyetsiz tarafından temsilci izni olmadan yapılabilir. Vakıf kurma, önemli bağışta bulunma ve kefalet ise yasak işlemlerdendir.