Hukukun Temel Kavramları 3

1. Hukukta, varlığı bilinen bir olgudan yola çıkılarak bilinmeyen başka bir olgu hakkında sonuç çıkarılması durumuna ne ad verilir?

• A) Kıyas
• B) Karine ✓
• C) Alıntı
• D) Faraziye
• E) Tespit

Bilinen bir olgudan bilinmeyen başka bir olgu hakkında sonuç çıkarılmasına karine denir. Kıyas ise benzer bir hukuki ilişki için konulmuş hükmün hakkında kural bulunmayan başka bir ilişkiye uygulanmasıdır.

2. Aşağıdakilerden hangisi tanımlayıcı hukuk kurallarının özelliğini belirtmektedir?

• A) Bir hukuki kavramın veya kurumun ne anlama geldiğini açıklayan kurallardır. ✓
• B) Tarafların sözleşmede düzenlemediği ikinci derecedeki noktaları tamamlayan kurallardır.
• C) Mevcut bir hukuk kuralını yürürlükten kaldıran kurallardır.
• D) Tarafların kullandığı fakat anlamını açıklamadığı ifadeleri yorumlayan kurallardır.
• E) Tarafların kendi iradeleriyle değiştiremediği kurallardır.

Bir hukuki kavramın veya kurumun anlamını ve kapsamını açıklayan hükümlere tanımlayıcı hukuk kuralları denir.

3. Borçlar hukukunda, bir borcun alacaklı tarafından talep edilebilir ve borçlu tarafından ödenmesi zorunlu hale geldiği zaman dilimini ifade eden kavram hangisidir?

• A) Rehin
• B) İfa
• C) Muacceliyet ✓
• D) İbra
• E) Temerrüt

Borcun ifa zamanının gelerek alacaklı tarafından talep edilebilir hâle gelmesine muacceliyet denir. Temerrüt ise muaccel borcun zamanında yerine getirilmemesidir.

4. Vesayet altına alınan (kısıtlanan) ergin bir kişinin veya velayeti bulunmayan küçüklerin temsilini üstlenmek üzere mahkemece atanan kişiye ne ad verilir?

• A) Kayyım
• B) Mümessil
• C) Veli
• D) Danışman
• E) Vasi ✓

Vasi, vesayet altına alınan kişinin kişiliği ve mal varlığıyla ilgili menfaatlerini korumak ve hukuki işlemlerinde onu temsil etmek üzere mahkemece atanır.

5. Sosyal hayatı düzenleyen bazı kurallar ve bunlara ait yaptırımlar verilmiştir: I. Ahlak kuralları - Tazminat II. Din kuralları - Günahkâr sayılma III. Hukuk kuralları - Ceza IV. Görgü kuralları - Ayıplama Buna göre, hangi kuralın yaptırımı yanlış eşleştirilmiştir?

• A) II ve III
• B) I ve IV
• C) Yalnız III
• D) Yalnız I ✓
• E) Yalnız II

Ahlak kurallarının yaptırımı tazminat değil; vicdani rahatsızlık veya kınama gibi manevi sonuçlardır. Tazminat, hukuk kurallarının ihlalinde uygulanan maddi bir yaptırımdır.

6. Medeni Kanun'un 'Bir hakkın açıkça kötüye kullanılmasını hukuk düzeni korumaz.' şeklindeki hükmü, niteliği yönünden hangi hukuk kuralı türüne örnektir?

• A) Yorumlayıcı
• B) İlga edici
• C) Tamamlayıcı
• D) Tanımlayıcı
• E) Emredici ✓

Hakkın kötüye kullanılması yasağı tarafların aksini kararlaştıramayacağı, doğrudan uygulanması gereken bir hükümdür. Bu nedenle emredici hukuk kuralı niteliğindedir.

7. Kambiyo senetlerinde (çek, poliçe) senedi düzenleyip imzalayarak tedavüle çıkaran kişiye ne ad verilir?

• A) Lehtar
• B) Muhatap
• C) Ciranta
• D) Keşideci ✓
• E) Hamil

Çeki düzenleyen ve imzalayan kişi keşidecidir. Muhatap çeki ödeyecek bankayı, hamil ise çeki elinde bulunduran kişiyi ifade eder.

8. Aşağıdakilerden hangisi bir hukuki yaptırım türü değildir?

• A) Kıyas ✓
• B) Geçersizlik
• C) Tazminat
• D) Hapis cezası
• E) İptal

Tazminat, iptal, ceza ve geçersizlik yaptırım türleridir. Kıyas ise kanunda boşluk olduğunda uygulanan bir yorum ve boşluk doldurma yöntemidir; yaptırım değildir.

9. Anayasal bir güvence olan 'kanuni hâkim (tabii hâkim) ilkesi' aşağıdakilerden hangisiyle doğru olarak açıklanmıştır?

• A) Suçluluğu hükmen sabit olana kadar kimse suçlu sayılamaz.
• B) Hiç kimse kanunen tabi olduğu mahkemeden başka bir merci önüne çıkarılamaz. ✓
• C) Lehe ve aleyhe kanunların hiçbiri geçmişe yürütülemez.
• D) Hâkim, suçun işlendiği tarihte kanunda öngörülenden daha ağır ceza veremez.
• E) Hâkim yalnızca kanunda öngörülen güvenlik tedbirlerini uygulayabilir.

Kanuni hâkim güvencesi, hiç kimsenin kanunen tabi olduğu mahkemeden başka bir merci önüne çıkarılamamasını ifade eder.

10. Ceza hukukunda, suç işleyen bireye verilecek cezanın eziyet veya öç alma amacıyla değil, onu ıslah edip yeniden topluma kazandırma amacıyla uygulanmasını öngören ilke hangisidir?

• A) Kusursuz imkânsızlık ilkesi
• B) Masumiyet karinesi
• C) Kanunilik ilkesi
• D) Hümanizm ilkesi ✓
• E) Mülkilik ilkesi

Hümanizm ilkesi cezanın öç alma aracı değil, kişiyi ıslah ederek topluma yeniden kazandırma aracı olmasını esas alır.

11. Bir ülkede belli bir dönemde yürürlükte olan yazılı ve yazısız hukuk kurallarının tümünü ifade eden kavram hangisidir?

• A) Doğal hukuk
• B) Pozitif hukuk ✓
• C) Mevzu hukuk
• D) Tarihî hukuk
• E) Tabii hukuk

Pozitif hukuk, belirli bir ülkede ve zamanda yürürlükte bulunan yazılı ve yazısız hukuk kurallarının bütünüdür. Mevzu hukuk ise yalnızca yetkili makamlarca konulan yazılı kuralları kapsar.

12. Evlendirmenin yetkili resmî memur önünde yapılmaması durumunda evlilik işleminin karşılaşacağı yaptırım hangisidir?

• A) Nispi butlan
• B) Mutlak butlan
• C) Yokluk ✓
• D) Ceza
• E) İptal

Resmî evlendirme memuru önünde yapılma, evliliğin kurucu unsurlarındandır. Bu unsur bulunmadığında hukuki işlem hiç doğmamış sayılır ve yokluk yaptırımı uygulanır.

13. Hukuka uygunluk sebeplerinden meşru müdafaanın (haklı savunmanın) geçerlilik koşulları arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

• A) Savunmanın saldırgan dışında üçüncü bir kişiye yönelmesi ✓
• B) Savunmanın zorunlu olması
• C) Saldırının haksız olması
• D) Savunmanın saldırıyla orantılı olması
• E) Saldırının bir hakka yönelmiş olması

Meşru savunma haksız ve mevcut saldırıyı defetmek amacıyla saldırgana karşı, zorunlu ve orantılı biçimde yapılmalıdır. Savunmanın ilgisiz üçüncü kişiye yönelmesi meşru savunma şartı değildir.

14. Türk vergi sisteminde, aşağıda verilen vergi türlerinden hangileri harcamalar üzerinden alınan dolaylı vergilerdir? I. Özel tüketim vergisi II. Katma değer vergisi III. Veraset ve intikal vergisi IV. Kurumlar vergisi

• A) Yalnız I
• B) II ve III
• C) III ve IV
• D) I, II, III ve IV
• E) I ve II ✓

Özel tüketim vergisi ile katma değer vergisi harcamalar üzerinden alınır. Veraset ve intikal vergisi servet, kurumlar vergisi ise gelir üzerinden alınan vergilerdendir.

15. Kendisininden uzun zamandan beri haber alınamayan (yitiklik) bir kimse hakkında gaiplik kararı talep edilebilmesi için, son haber tarihinden itibaren geçmesi gereken asgari süre ne kadardır?

• A) 10 yıl
• B) 15 yıl
• C) 5 yıl ✓
• D) 6 ay
• E) 1 yıl

Uzun süreden beri haber alınamama hâlinde gaiplik kararı istenebilmesi için son haber tarihinden itibaren en az beş yıl geçmesi gerekir.