Hukukun Temel Kavramları 2

1. Türk hukukuna göre; I. Alıcının hileyle aldatılarak aldığı ürünün sahte çıkması II. Satışı kanunen yasak olan bir kamu malının satılması işlemlerinin tabi olacağı yaptırımlar sırasıyla hangisinde doğru verilmiştir?

• A) Tek taraflı bağlamazlık - Yokluk
• B) Mutlak butlan - Tek taraflı bağlamazlık
• C) Mutlak butlan - Nispi butlan
• D) Nispi butlan - Yokluk
• E) Nispi butlan - Mutlak butlan ✓

Hile ile mal satılması irade sakatlığı oluşturduğundan nispi butlana tabidir. Kanunen satılamayacak bir malın satışı ise başlangıçtaki imkansızlık/emredici kurala aykırılık nedeniyle mutlak butlandır.

2. Karşı tarafın zor durumda olmasından veya tecrübesizliğinden faydalanarak edimler arasında açık bir oransızlık yaratılmasını ifade eden kavram hangisidir?

• A) Defi
• B) Muvazaa
• C) Gabin ✓
• D) İbra
• E) Emprevizyon

Karşı tarafın zor durumundan, düşüncesizliğinden veya deneyimsizliğinden yararlanılarak edimler arasında açık oransızlık yaratılması gabin, diğer adıyla aşırı yararlanmadır.

3. Ekonomik faaliyeti bedeni çalışmaya dayanan ve geliri sınırlı olup sadece geçimini sağlama amacı taşıyan küçük ticari girişimlerin işletildiği işletme türü hangisidir?

• A) Tacir
• B) Ticarethane
• C) Fabrika
• D) Ticari işletme
• E) Esnaf işletmesi ✓

Ekonomik faaliyeti sermayeden çok bedensel çalışmaya dayanan ve geliri geçimini sağlamaya yetecek düzeyde olan kişinin faaliyeti esnaf işletmesi sayılır.

4. Aşağıdaki yargısal kararlardan veya bilimsel çalışmalardan hangisi hukukun yardımcı kaynakları arasında yer almaz?

• A) Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kurulu tarafından alınan içtihadı birleştirme kararı ✓
• B) Bir asliye hukuk mahkemesi hakiminin benzer bir uyuşmazlıkta verdiği karar
• C) Bir doktora öğrencisinin yazdığı idare hukukuna ilişkin doktora tezi
• D) Bölge adliye mahkemesinin (istinaf) verdiği bir emsal karar
• E) Bir akademisyen tarafından kaleme alınmış olan Ceza Hukuku ders kitabı

Hukukun kaynaklarında bağlayıcılık esastır: • Yardımcı Kaynaklar (Bağlayıcı Değildir): Akademik tezler, ders kitapları (doktrin) ile mahkemelerin emsal kararları (içtihatlar) hâkimi bağlamaz, sadece yol gösterir. • Asli Kaynaklar (Bağlayıcıdır): Yargıtay ve Danıştay İçtihadı Birleştirme Kararları Resmî Gazete'de yayımlanır ve kanun gibi tüm yargı organlarını ve hâkimleri bağlar. Bu nedenle yardımcı kaynak değil, bağlayıcı asli kaynaktır.

5. Medeni Kanun'daki hak ehliyetinin usul hukukundaki karşılığı olan ve mahkemede davacı veya davalı olabilmeyi ifade eden kavram hangisidir?

• A) Fiil ehliyeti
• B) Dava ehliyeti
• C) Ceza ehliyeti
• D) Taraf ehliyeti ✓
• E) Hak ehliyeti

Davada davacı veya davalı olabilme yeteneği taraf ehliyetiidir. Taraf ehliyeti, medeni hukuktaki hak ehliyetinin usul hukukundaki görünümüdür.

6. Kişinin bizzat kullanması gereken, başkasına devredilemeyen ve miras yoluyla da geçmeyen (şahsa sıkı sıkıya bağlı) haklar hangileridir? I. Alacak hakkı II. Telif hakkı (mali haklar) III. Ölüme bağlı tasarrufta bulunma (vasiyet yapma) hakkı IV. Nafaka talep etme hakkı

• A) III ve IV ✓
• B) II ve III
• C) II ve IV
• D) Yalnız III
• E) I ve II

Ölüme bağlı tasarrufta bulunma ve nafaka hakları kişiye sıkı sıkıya bağlıdır. Alacak ve mali nitelikteki telif hakları ise kural olarak devredilebilir.

7. Kanun koyucunun, somut olayın niteliğine göre hâkime takdir yetkisi sunmak amacıyla bilerek bıraktığı boşluk türü hangisidir?

• A) Gerçek olmayan kanun boşluğu
• B) Kural içi boşluk ✓
• C) Gerçek kanun boşluğu
• D) Hukuk boşluğu
• E) Kural dışı boşluk

Kanun koyucunun somut olayın özelliklerine göre hâkime değerlendirme alanı bırakmak amacıyla bilinçli olarak oluşturduğu boşluk kural içi boşluktur. Hâkim burada takdir yetkisini kullanır.

8. Bir örf ve âdet kuralının hukuki değer kazanıp asli bir kaynak haline gelmesi için gereken kurucu unsurlar hangileridir? I. Süreklilik (Maddi unsur) II. Genel inanış (Manevi unsur) III. Devlet yaptırımı (Hukuki unsur) IV. Kanunilik (Yazılılık) unsuru

• A) Yalnız III
• B) II, III ve IV
• C) I, II, III ve IV
• D) I, II ve IV
• E) I, II ve III ✓

Örf ve âdet hukukunun oluşması için davranışın uzun süredir tekrarlanması, toplumda uyulmasının zorunlu olduğuna dair genel inanış bulunması ve kuralın devlet gücüyle desteklenmesi gerekir.

9. Yalnızca sözleşme yapılan belirli kişilere karşı ileri sürülebilen haklara ---- haklar; evlat edinen ile evlatlık arasındaki hukuki bağa ise ---- hısımlığı denir. Boşluklara sırasıyla hangileri getirilmelidir?

• A) Alelade - Kayın
• B) Devredilemeyen - Kan
• C) Nispi - Evlatlık ✓
• D) Ayni - Kan
• E) Mutlak - Evlatlık

Yalnızca belirli kişilere karşı ileri sürülebilen alacak gibi haklar nispi haklardır. Evlat edinenle evlatlık arasındaki bağ ise evlatlık hısımlığıdır.

10. Miras bırakanın ölümünden sonra yasal mirasçıların miras paylarını gösteren veraset ilamını (mirasçılık belgesini) vermeye yetkili görevli mahkeme hangisidir?

• A) Asliye hukuk mahkemesi
• B) İş mahkemesi
• C) Kadastro mahkemesi
• D) Sulh hukuk mahkemesi ✓
• E) Ticaret mahkemesi

Mirasçılık belgesi, diğer adıyla veraset ilamı, başvuru üzerine sulh hukuk mahkemesince verilebilir.

11. Türk hukukunda karşılaşılan bazı işlemler şunlardır: I. Yetkili nikah memuru olmadan yapılan evlilik II. 15 yaşındaki birinin velisinin izni olmadan pahalı bir mal alması III. Hileyle aldatılarak yapılan bir satış sözleşmesi Bu işlemlere uygulanacak geçersizlik yaptırımları sırasıyla hangisinde doğru verilmiştir?

• A) Yokluk - Nispi butlan - Tek taraflı bağlamazlık
• B) Yokluk - Tek taraflı bağlamazlık - Nispi butlan ✓
• C) Mutlak butlan - Nispi butlan - Tek taraflı bağlamazlık
• D) Mutlak butlan - Tek taraflı bağlamazlık - Nispi butlan
• E) Yokluk - Mutlak butlan - Nispi butlan

Resmî memur önünde yapılmayan evlilik yokluk ile sakattır. Sınırlı ehliyetsizin tek başına yaptığı işlem tek taraflı bağlamazlığa tabidir. Hileli işlem ise nispi butlan doğurur.

12. Kullanılmasıyla mevcut bir hukuki ilişkiyi sona erdiren (bozucu yenilik doğuran) haklar arasında yer alıp, tek taraflı irade beyanıyla değil ancak bir mahkeme kararıyla sonuç doğuran durum hangisidir?

• A) Azil
• B) Fesih
• C) İstifa
• D) Boşanma ✓
• E) Takas

Azil, takas, fesih ve istifa tek taraflı irade açıklamasıyla mevcut hukuki ilişkiyi sona erdirebilir. Boşanma ise mahkeme kararı gerektirdiğinden bu grupta değerlendirilmez.

13. Yabancı bir ülke vatandaşı ile Türk vatandaşı arasındaki evlilik veya miras gibi özel hukuk uyuşmazlıkları hangi hukuk dalının konusudur?

• A) Aile hukuku
• B) Ticaret hukuku
• C) Devletler özel hukuku ✓
• D) Devletler genel hukuku
• E) Uluslararası hukuk

Yabancılık unsuru taşıyan kişiler arası özel hukuk ilişkilerinde hangi ülke hukukunun uygulanacağını devletler özel hukuku belirler.

14. Aşağıdakilerden hangisi Borçlar Kanunu kapsamında düzenlenen sözleşme türleri arasında yer almayıp Medeni Kanun'un aile hukuku kısmında düzenlenmiştir?

• A) Nişanlanma ✓
• B) Kira sözleşmesi
• C) Satım sözleşmesi
• D) Hizmet sözleşmesi
• E) Bağışlama sözleşmesi

Satım, kira, bağışlama ve hizmet sözleşmeleri borçlar hukukunda düzenlenir. Nişanlanma ise Türk Medeni Kanunu'nun aile hukuku hükümleri kapsamındadır.

15. Türk vergi sisteminde, aşağıdakilerden hangisi dolaysız (gelir veya servet üzerinden doğrudan alınan) vergilerden biri değildir?

• A) Gelir vergisi
• B) Katma değer vergisi ✓
• C) Kurumlar vergisi
• D) Veraset ve intikal vergisi
• E) Emlak vergisi

Gelir ve servet üzerinden alınan vergiler dolaysızdır. Katma değer vergisi ise harcamalar üzerinden alınan dolaylı bir vergidir.