XX. Yüzyıl Osmanlı (Dağılma Dönemi) 3

1. Osmanlı Devleti'nin fiilen sona ermesine zemin hazırlayan ve I. Dünya Savaşı'ndan çekilmesini sağlayan 30 Ekim 1918 tarihli ateşkes antlaşması aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Mondros Ateşkes Antlaşması ✓
• B) Sevr Antlaşması
• C) Mudanya Ateşkes Antlaşması
• D) Bükreş Antlaşması

Mondros Ateşkes Antlaşması, Osmanlı Devleti'nin I. Dünya Savaşı'nı bitiren ve özellikle 7. ile 24. maddeleriyle devletin fiilen sona ermesine zemin hazırlayan belgedir.

2. 15 Mayıs 1919'da İzmir'i işgal eden Yunan askerlerine karşı ilk kurşunu sıkarak Batı Anadolu'daki silahlı direnişi başlatan sembol gazeteci kimdir?

• A) Şahin Bey
• B) Hasan Tahsin ✓
• C) Sütçü İmam
• D) Yörük Ali Efe

Hasan Tahsin (asıl adı Osman Nevres), Hukuk-u Beşer gazetesinin yazarıydı. İzmir Kordonboyu'na çıkan Yunan birliğine ilk kurşunu sıkarak Kuvâ-yi Milliye ruhunu başlatan sembol isim olmuş ve şehit edilmiştir.

3. I. Dünya Savaşı'nda Kafkas Cephesi'ne atanan Mustafa Kemal Paşa'nın bu cephedeki en önemli askeri başarısı nedir?

• A) Ermeni Tehciri'ni durdurması
• B) Enver Paşa'yı desteklemesi
• C) Rus ilerleyişini durdurarak Muş ve Bitlis'i geri alması ✓
• D) Sarıkamış Harekatı'nı yönetmesi

Mustafa Kemal Paşa, Çanakkale'den sonra 16. Kolordu Komutanı olarak atandığı Kafkas Cephesi'nde dağınık orduyu toparlamış, Muş ve Bitlis'i Ruslardan geri almıştır.

4. 1 Kasım 1922'de saltanatın kaldırılmasının ardından TBMM tarafından 'Halife' olarak seçilen ve siyasi yetkisi bulunmayan son Osmanlı hanedan üyesi kimdir?

• A) VI. Mehmed (Vahdettin)
• B) Abdülmecid Efendi ✓
• C) Sultan Abdülaziz
• D) V. Mehmed Reşad

TBMM saltanatı kaldırmış ancak halifeliği hemen kaldırmamıştır. Vahdettin'in ülkeyi terk etmesi üzerine hanedan üyelerinden Abdülmecid Efendi 'Halife' seçilmiştir. Halifelik daha sonra 3 Mart 1924'te kaldırılmıştır.

5. 1917'de Rusya'da yaşanan Bolşevik İhtilali, Osmanlı Devleti'nin savaştığı hangi cephenin kapanmasını ve askeri olarak rahatlamasını sağlamıştır?

• A) Irak Cephesi
• B) Kafkas Cephesi ✓
• C) Suriye-Filistin Cephesi
• D) Çanakkale Cephesi

Bolşevik İhtilali ile Çarlık rejimi yıkılmış ve yeni Sovyet yönetimi savaştan çekilmiştir. Bu durum Kafkas Cephesi'nin kapanmasını sağlamış, Osmanlı kaybettiği Kars, Ardahan ve Batum'u geri almıştır.

6. 1908 yılında II. Meşrutiyet'in ilan edilmesinde; I. İttihat ve Terakki'nin faaliyetleri, II. Genç Osmanlıların çabaları, III. Reval Görüşmeleri durumlarından hangileri doğrudan etkili olmuştur?

• A) Yalnız II
• B) Yalnız III
• C) Yalnız I
• D) I ve III ✓

Genç Osmanlılar I. Meşrutiyet'te rol oynamıştır. II. Meşrutiyet'in ilanında ise İngiltere ve Rusya arasındaki Reval Görüşmeleri ile İttihat ve Terakki'nin artan baskısı etkili olmuştur.

7. XX. yüzyılın başlarında İttihat ve Terakki Cemiyeti'nin temel politika haline getirdiği Türkçülük (Turancılık) akımının asıl hedefi nedir?

• A) Batı'yı taklit etmek
• B) Osmanlı hanedanını değiştirmek
• C) Anadolu'daki Türkleri güçlendirmek ve Orta Asya Türkleri ile birleşmek ✓
• D) Tüm Müslümanları birleştirmek

Türkçülük akımının amacı, önce Anadolu Türklerini milli bir bilinçle güçlendirmek, uzun vadede ise Rusya egemenliğindeki Orta Asya Türkleri ile birleşerek büyük bir Türk dünyası kurmaktı.

8. Osmanlı Devleti'nin I. Dünya Savaşı'na girerken tek taraflı bir kararla kaldırdığını duyurduğu ve ekonomik bağımsızlığı zedeleyen uygulama aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Kapitülasyonlar ✓
• B) Düyun-u Umumiye
• C) Cizye Vergisi
• D) Millet Sistemi

Osmanlı Devleti savaşa girdiği anda, İttihat ve Terakki hükümetinin kararıyla devletin ekonomik bağımsızlığını yok eden Kapitülasyonları tek taraflı olarak kaldırdığını ilan etmiştir.

9. Aşağıdaki bölgelerden hangisi, Osmanlı Devleti'nin I. Balkan Savaşı sonucunda kaybettiği topraklardan biri değildir?

• A) Batı Trakya
• B) Arnavutluk
• C) Makedonya
• D) Bosna ✓

Bosna-Hersek 1908 yılında Avusturya-Macaristan İmparatorluğu tarafından ilhak edilmiştir, I. Balkan Savaşı ile kaybedilmemiştir.

10. Balkan Savaşları'nın patlak vermesinden önce Balkan devletlerinin Osmanlı'ya karşı ittifak kurmasında; I. Kiliseler Kanunu'nun çıkarılması, II. Rusya'nın dış politikasını Balkanlar'a çevirmesi, III. Rusya'nın Panslavizm politikası durumlarından hangileri ortam hazırlamıştır?

• A) Yalnız II
• B) Yalnız III
• C) I ve II
• D) I, II ve III ✓

Kiliseler sorununun çözümüyle Balkan devletleri arasındaki pürüzler giderilmiş, Rusya'nın bölgeye yönelmesi ve Panslavizm kışkırtmaları Balkan uluslarını Osmanlı'ya karşı birleştirmiştir.

11. İtilaf Devletleri'nin kendi aralarında anlaşmazlığa düştüğü, yenilen devletlere ağır şartlar dayattığı ve bu nedenle II. Dünya Savaşı'na zemin hazırlayarak "Barışa son veren barış" olarak adlandırılan diplomatik konferans hangisidir?

• A) Londra
• B) Paris ✓
• C) Lozan
• D) Mudanya

Paris Barış Konferansı, I. Dünya Savaşı sonrası kalıcı bir barış düzeni kuramamış ve aldığı taraflı kararlarla II. Dünya Savaşı'nın çıkmasına ortam hazırlamıştır.

12. 1912-1913 yılları arasındaki I. Balkan Savaşı'nın sonuçlarıyla ilgili olarak aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

• A) Londra Antlaşması imzalanmıştır.
• B) Osmanlıcılık fikri önemini yitirmiştir.
• C) Batı Trakya Türkleri sorunu ortaya çıkmıştır.
• D) Osmanlı Devleti ile Bulgaristan arasındaki sınır Meriç Nehri olmuştur. ✓

I. Balkan Savaşı sonunda Osmanlı-Bulgar sınırı Midye-Enez hattı olmuştur. Sınırın Meriç Nehri olarak belirlenmesi II. Balkan Savaşı'nın (İstanbul Antlaşması) bir sonucudur.

13. 1912 yılında başlayan I. Balkan Savaşı'nda Osmanlı İmparatorluğu'na karşı birleşerek savaş açan devletler hangi seçenekte doğru verilmiştir?

• A) Sadece Yunanistan ve Bulgaristan
• B) Sırbistan, Yunanistan, Bulgaristan ve Karadağ ✓
• C) Sırbistan, Yunanistan, Bulgaristan ve Romanya
• D) Arnavutluk, Sırbistan ve Yunanistan

I. Balkan Savaşı, Rusya'nın kışkırttığı Sırbistan, Yunanistan, Bulgaristan ve Karadağ'ın Osmanlı'ya saldırmasıyla başlamıştır. Romanya, ilk savaşa katılmayıp II. Balkan Savaşı'nda yer almıştır.

14. I. Dünya Savaşı'nın başlamasıyla birlikte Osmanlı Padişahı V. Mehmed Reşad, 'Halife' unvanını kullanarak hangi önemli ilanda bulunmuştur?

• A) Barış çağrısı
• B) Kapitülasyonların kaldırılması
• C) Cihad-ı Ekber ilanı ✓
• D) Tarafsızlık ilanı

Almanya'nın da isteğiyle Halifelik gücü kullanılarak İngiltere ve Fransa sömürgelerindeki Müslümanları ayaklandırmak amacıyla 'Cihad-ı Ekber' ilan edilmiştir, ancak beklenen etkiyi yaratmamıştır.

15. Irak Cephesi'nde 5 general, 481 subay ve 12 bini aşkın İngiliz erinin esir alındığını duyurarak Kut'ül Amare Zaferi'ni kutlayan ünlü Osmanlı komutanı kimdir?

• A) Fahrettin Paşa
• B) Ali Fuat Cebesoy
• C) Rauf Orbay
• D) Halil Paşa ✓

Irak Cephesi'nde İngiliz ordusuna karşı kazanılan büyük Kut'ül Amare zaferinin baş mimarı ve bu sözlerin sahibi Halil (Kut) Paşa'dır.

16. Mustafa Kemal'in, cephanesi biten askerlerine "Süngü tak, yere yat!" emrini vererek düşman ilerleyişini durdurduğu tarihi Conkbayırı müdafaası hangi cephede yaşanmıştır?

• A) Kanal
• B) Kafkas
• C) Çanakkale ✓
• D) Hicaz

Mustafa Kemal Paşa'nın 261 rakımlı tepede inisiyatif alarak kritik bir savunma yaptığı ve savaşın seyrini değiştirdiği yer Çanakkale Cephesi'dir.

17. XIX. yüzyılın sonlarına doğru İngiltere'nin Osmanlı Devleti'nin toprak bütünlüğünü savunma politikasını terk etmesi, Osmanlı'yı hangi ülkeyle ittifak kurmaya itmiştir?

• A) İtalya
• B) Fransa
• C) Almanya ✓
• D) ABD

İngiltere'nin siyasi ve askeri desteğini çekmesi üzerine, dış politikada yalnız kalan Osmanlı Devleti denge politikası gereği Almanya ile hızla yakınlaşmıştır.

18. I. Dünya Savaşı'nın başlarında tarafsızlığını koruyan ABD'nin, savaşa İtilaf Devletleri safında katılmasına neden olan ana gelişme aşağıdakilerden hangisidir?

• A) İtalya'nın taraf değiştirerek İtilaf Devletleri safına geçmesi
• B) Alman denizaltılarının ABD'ye ait sivil ticaret gemilerine saldırması ✓
• C) Rusya'nın Bolşevik İhtilali sonucu savaştan çekilmesi
• D) Goben ve Breslav gemilerinin Osmanlıya sığınması

Almanya'nın denizaltı savaşını sınırsız hale getirerek sivil ve ticari Amerikan gemilerini de hedef alıp batırması, ABD'nin savaşa girmesindeki en büyük etkendir.

19. 15 Mayıs 1919'da İzmir'in Yunanlılar tarafından işgal edilmesinin, Türk Milli Mücadelesi üzerindeki en kritik ve belirleyici etkisi ne olmuştur?

• A) İstanbul Hükümeti'ni güçlendirmiştir
• B) İşgallerin geçici olmadığını göstererek Kuvâ-yi Milliye direnişini başlatmıştır ✓
• C) Amerikan mandasını zorunlu kılmıştır
• D) Padişaha olan bağlılığı artırmıştır

İzmir'deki işgal ve mezalim, Anadolu halkına işgallerin kalıcı ve ilhak amaçlı olduğunu kanıtlamış, bu da sivil silahlı direniş örgütleri olan Kuvâ-yi Milliye'nin doğmasını sağlamıştır.

20. Balkan ülkelerinin kendi aralarında savaştığı II. Balkan Savaşı'ndaki kargaşadan yararlanan Osmanlı ordusu, hangi şehri Bulgaristan'dan geri almayı başarmıştır?

• A) Manastır
• B) Üsküp
• C) Selanik
• D) Edirne ✓

Bulgaristan'ın zayıf anından faydalanan İttihat ve Terakki Hükümeti, Enver Paşa komutasındaki orduyla Midye-Enez hattını aşarak Edirne ve Kırklareli'ni geri kazanmıştır.

21. Osmanlı Hükümeti'nin imzaladığı son uluslararası antlaşma olan ancak meclis onayı almadığı ve TBMM tarafından reddedildiği için hukuken geçersiz (ölü doğmuş) sayılan belge hangisidir?

• A) Ankara Antlaşması
• B) Sevr Antlaşması ✓
• C) Lozan Antlaşması
• D) Mondros Mütarekesi

10 Ağustos 1920 tarihli Sevr Antlaşması Saltanat Şurası tarafından imzalansa da Mebusan Meclisi kapalı olduğu için onaylanmamış ve TBMM tarafından kesin olarak reddedilmiştir.

22. Mustafa Kemal Paşa'nın, I. Dünya Savaşı sona erip Mondros Mütarekesi imzalandığı esnada yürütmekte olduğu son askeri görev hangisidir?

• A) Çanakkale'de Anafartalar Grup Komutanlığı
• B) Kafkas Cephesi'nde 16. Kolordu Komutanlığı
• C) Suriye-Filistin Cephesi'nde Yıldırım Orduları Grubu Komutanlığı ✓
• D) Trablusgarp'ta Derne Komutanlığı

Mustafa Kemal, savaşın son günlerinde Liman von Sanders'ten Yıldırım Orduları Grubu Komutanlığı'nı devralmış ve Halep önlerinde düşman ilerleyişini başarıyla durdurmuştur.

23. Osmanlı Devleti'nin I. Balkan Savaşı'nda ağır bir yenilgi almasında; I. Orduda siyasi çekişmelerin artması, II. Savaş öncesi askerlerin terhis edilmesi, III. Birden fazla cephede aynı anda savaşılması faktörlerinden hangileri etkili olmuştur?

• A) Yalnız II
• B) Yalnız III
• C) I ve III
• D) I, II ve III ✓

Ordunun siyasete bulaşması, gençleştirme bahanesiyle deneyimli askerlerin terhis edilmesi ve lojistik sorunlarla birden fazla devletle eş zamanlı savaşılması felaketi getirmiştir.

24. Sovyet Rusya'nın I. Dünya Savaşı'ndan çekilmesini resmileştiren ve Kars, Ardahan ile Batum'un (Elviye-i Selase) Osmanlı'ya geri verilmesini sağlayan antlaşma hangisidir?

• A) Mondros
• B) Londra
• C) İstanbul
• D) Brest Litowsk ✓

Bolşevik İhtilali sonrası Sovyet Rusya yönetimi, 1918 yılında Brest-Litovsk Antlaşması'nı imzalayarak savaştan çekilmiş ve Doğu Cephesi resmen kapanmıştır.

25. I. Dünya Savaşı'nda Hicaz Cephesi'nde, Medine şehrini İngiliz destekli isyancılara karşı imkansızlıklar içinde kahramanca savunan ve tarihe "Çöl Kaplanı" olarak geçen komutan kimdir?

• A) Enver Paşa
• B) Cemal Paşa
• C) Mustafa Kemal Paşa
• D) Fahrettin Paşa ✓

Fahrettin Paşa (Türkkan), ateşkes imzalanmasına rağmen uzun süre daha Medine'yi teslim etmemiş ve askerleriyle çekirge yiyerek direnerek 'Medine Müdafii' unvanını almıştır.