Osmanlı Kuruluş ve Yükselme Dönemi 2

1. Osmanlı'da fethedilen toprakların kaydını (tahrir) tutan ve padişahın imzası olan '_Tuğra_'yı çeken Divan üyesi kimdir?

• A) Reis'ül Küttab
• B) Kazasker
• C) Nişancı ✓
• D) Kaptan-ı Derya

Nişancı, devletin tüm yazışmalarından, fermanlara ve antlaşmalara padişahın tuğrasını çekmekten sorumluydu. Ayrıca Tımar sisteminin temelini oluşturan arazi kayıtlarının (Tahrir Defterleri) tutulmasını sağlardı.

2. Osmanlı tarihinde _Kaptan-ı Derya_ (Deniz Kuvvetleri Komutanı) olarak Divan-ı Hümayun'a katılan ilk kişi kimdir?

• A) Piri Reis
• B) Turgut Reis
• C) Barbaros Hayreddin Paşa ✓
• D) Kemal Reis

Barbaros Hayreddin Paşa (Hızır Reis), Kanuni döneminde Osmanlı hizmetine girmiş ve Kaptan-ı Derya olarak Divan-ı Hümayun üyesi yapılmıştır. Bu, donanmaya ve denizciliğe verilen önemin arttığını gösteren çok önemli bir kurumsal gelişmedir.

3. Yavuz Sultan Selim'in 1516 yılında Memlük Devleti ile yaptığı ve Suriye ile Filistin'in Osmanlı topraklarına katılmasını sağlayan savaş aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Çaldıran Savaşı
• B) Ridaniye Savaşı
• C) Turnadağ Savaşı
• D) Mercidabık Savaşı ✓

Suriye ve Filistin'in kapılarını Osmanlı'ya açan savaş 1516 yılındaki Mercidabık Savaşı'dır. Adaylar genellikle bu savaşı 1517 yılındaki Ridaniye Savaşı ile karıştırırlar. Mercidabık ile Suriye ve Filistin alınırken; bir yıl sonra yapılan Ridaniye Savaşı ile Mısır fethedilmiş, Memlük Devleti tamamen yıkılmış ve Halifelik makamı Osmanlı'ya geçmiştir. (Not: MEB tarih kitaplarında da net olarak belirtildiği üzere; 1516 Mercidabık Savaşı ile Suriye ve Filistin Osmanlı topraklarına katılmış, 1517 Ridaniye Savaşı ile ise Mısır fethedilmiştir.)

4. Osmanlı Devleti'nin Anadolu Türk siyasi birliğinin sağlanması yolunda attığı ilk adım aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Bursa'nın fethedilerek merkez yapılması
• B) Kapıkulu Ocağının kurulması
• C) Karesioğulları Beyliği'ne son verilmesi ✓
• D) Haçlı ordularıyla mücadele edilmesi

Orhan Bey; 1345 yılında iç karışıklıklar yaşayan Karesioğulları Beyliği'nin üzerine yürüyerek bu beyliği topraklarına katmıştır. Böylece Osmanlı Devleti'ne katılan ilk beylik (devlet) Karesioğulları olmuştur. Bu da Anadolu Türk siyasi birliğinin sağlanması yolunda atılmış ilk adım olarak tarihe geçmiştir.

5. Osmanlı Yükselme Dönemi'nde (Kanuni), '_Kitab-ı Bahriye_' adlı eseri ve çizdiği dünya haritasıyla ünlü olan Türk denizcisi kimdir?

• A) Turgut Reis
• B) Seydi Ali Reis
• C) Piri Reis ✓
• D) Barbaros Hayreddin Paşa

Piri Reis, Kanuni Sultan Süleyman döneminin en önemli denizcilerinden ve haritacılarından biridir. 1513'te çizdiği (Yavuz'a sunduğu) ilk dünya haritası ve 1526'da yazdığı 'Kitab-ı Bahriye' (Denizcilik Kitabı) ile tüm dünyada tanınmaktadır.

6. Kanuni Sultan Süleyman'ın 1521'de fethettiği ve Orta Avrupa'ya açılan kapı olarak bilinen kale neresidir?

• A) Budin (Budapeşte)
• B) Belgrad ✓
• C) Zigetvar
• D) Estergon Kalesi

Kanuni'nin padişah olarak çıktığı ilk sefer Belgrad Seferi'dir (1521). Macaristan Krallığı'nın kilit kalesi olan Belgrad'ın fethi, Osmanlı'nın Orta Avrupa ve Macaristan ovalarına açılan kapısı olmuştur.

7. Osmanlı Devleti'nin _ilk Halifesi_ ve _Hadimü'l Harameyn_ (Mekke ve Medine'nin Hizmetkârı) unvanını alan padişah kimdir?

• A) Fatih Sultan Mehmet
• B) Kanuni Sultan Süleyman
• C) Yavuz Sultan Selim ✓
• D) II. Bayezid

Yavuz Sultan Selim, 1517'de Mısır'ı fethederek Memlük Devleti'ne son vermiştir. Bu sefer sonucunda Halifelik ve Kutsal Emanetler Osmanlı'ya geçmiş, Yavuz da 'Hadimü'l Harameyn' unvanını alarak İslam dünyasının lideri olmuştur.

8. Osmanlı'da adalet ve eğitim sisteminden sorumlu olan, _kadı ve müderrislerin_ atamasını yapan Divan üyesi kimdir?

• A) Nişancı
• B) Veziriazam
• C) Şeyhülislam
• D) Kazasker ✓

Kazasker (Kadı-asker), Divan'daki büyük davalara bakar ve aynı zamanda tüm adli (Kadı) ve eğitim (Müderris) teşkilatının başı olarak atamaları yapardı. Anadolu ve Rumeli Kazaskeri olarak ikiye ayrılırdı.

9. Tarihçi Gibbons "Padişahlığı boyunca Hristiyanlara papalıktan daha iyi muamele etmiştir." sözleri ile 1362-1384 yılları arasında hükümdarlık yapan hangi Osmanlı padişahının hoşgörüsüne vurgu yapmıştır?

• A) I.Mehmet
• B) Osman Bey
• C) I.Murat ✓
• D) Orhan Bey

I.Murat padişahlığı boyunca dinî hoşgörüsü sayesinde Katolik ve Ortodoks Hristiyanların takdirini kazanmıştır. Gayrimüslimleri ibadetlerinde serbest bırakan I.Murat'tan, tarihçi Gibbons övgü dolu sözlerle bahsetmiştir.

10. Osmanlı Devleti'nde, Hristiyan ve Yahudi gibi gayrimüslim toplulukların kendi dinlerine ve hukuklarına göre yönetildiği sisteme ne ad verilir?

• A) Tımar Sistemi
• B) İltizam Sistemi
• C) Millet Sistemi ✓
• D) Devşirme Sistemi

Millet Sistemi, Fatih Sultan Mehmet döneminde kurumsallaşmıştır. Bu sistemde gayrimüslimler (Rum Ortodoks Milleti, Ermeni Milleti, Yahudi Milleti vb.) 'din' esasına göre örgütlenmiş, kendi iç işlerinde serbest bırakılmış ve kendi dini liderleri (Patrik, Hahambaşı) tarafından yönetilmiştir.

11. Osmanlı padişahlarının hangisinin zamanında Bizans'la yapılan antlaşmayla; İstanbul'da bir Türk mahallesinin kurulması, Türklerin davalarına bakmak için bir kadı tayin edilmesi ve Bizans'ın Osmanlı Devleti'ne her yıl vergi vermesi kararlaştırılmıştır?

• A) I.Murat
• B) Orhan Bey
• C) Osman Bey
• D) I.Bayezit ✓

Yıldırım Bayezit, İstanbul'u dört defa kuşatmıştır. Yıldırım Bayezit Doğu'da Timur tehlikesinin görülmesi üzerine Bizans ile bir antlaşma yaparak kuşatmayı kaldırmıştır. Bu antlaşmaya göre; İstanbul'da bir Türk mahallesi kurulacak, İstanbul'daki Türklerin davalarına bakmak için bir kadı tayin edilecek ve Bizans, Osmanlı Devleti'ne her yıl vergi verecek gibi kararlar alınmıştır.

12. Osmanlı Devleti'nde donanma komutanına (Amiral) verilen isim nedir?

• A) Yeniçeri Ağası
• B) Veziriazam
• C) Kazasker
• D) Kaptan-ı Derya ✓

Kaptan-ı Derya, Osmanlı donanmasının en üst rütbeli komutanıydı. Barbaros Hayreddin Paşa'dan itibaren Divan-ı Hümayun üyesi olmuşlar ve denizcilik işlerinin yanı sıra Cezayir-i Bahr-i Sefid (Ege Adaları) eyaletinin de beylerbeyi olmuşlardır.

13. Kanuni Sultan Süleyman'ın, Kutsal Roma-Cermen İmparatoru Şarlken'e karşı 1532'de düzenlediği, ancak Şarlken'in karşısına çıkmaya cesaret edemediği sefer hangisidir?

• A) Zigetvar Seferi
• B) Alman Seferi ✓
• C) İtalya Seferi
• D) I. Viyana Kuşatması

Alman Seferi (1532), Kanuni'nin Şarlken'i bir meydan savaşına çekmek için düzenlediği bir gövde gösterisidir. Osmanlı ordusu Viyana kapılarına kadar ilerlemiş ancak ne Şarlken ne de Ferdinand (Avusturya Arşidükü) karşılarına çıkamamıştır. Bu sefer, Osmanlı'nın askeri gücünün zirvede olduğunu göstermiştir.

14. Balkanların _kesin olarak_ Türk yurdu haline geldiğini ve Haçlıların Türkleri Balkanlardan atma ümidini sona erdiren savaş hangisidir?

• A) I. Kosova Savaşı (1389)
• B) Niğbolu Savaşı (1396)
• C) Varna Savaşı (1444)
• D) II. Kosova Savaşı (1448) ✓

II. Kosova Savaşı (1448), II. Murad döneminde Haçlılarla (János Hunyadi) yapılmıştır. Bu zafer, Haçlıların Balkanlardaki son büyük direnişini kırmış ve Türklerin Balkanlardaki hakimiyetini kesinleştirmiştir. (Malazgirt'in Anadolu için anlamı neyse, II. Kosova'nın Balkanlar için anlamı odur.)

15. Osmanlı Devleti'nin 1298 yılında hangi şehri fethetmesi, sonraki dönemlerde buradaki demir madenini işleyerek ordunun silah ihtiyacını karşılamasına yardımcı olmuştur?

• A) İznik
• B) Bursa
• C) Bilecik ✓
• D) İzmit

Osman Bey; 1292'de Yarhisar ve Bilecik'i Bizans'ın elinden almış ve devletin merkezini de Bilecik'e taşımıştır. Bilecik'in fethedilmesi ile buradaki demir madeni işlenerek ordunun silah ihtiyacı karşılanmaya çalışılmıştır.

16. Osmanlı'da 'Koca Sinan' olarak bilinen, _Süleymaniye Camii_, _Selimiye Camii_ ve _Şehzade Camii_ gibi başyapıtların mimarı kimdir?

• A) Sedefkar Mehmed Ağa
• B) Mimar Sinan ✓
• C) Mimar Hayreddin
• D) Mimar Kemalettin

Mimar Sinan, Kanuni, II. Selim ve III. Murad dönemlerinde 'Mimarbaşı' olarak görev yapmıştır. 'Çıraklık eseri' dediği Şehzade Camii, 'Kalfalık eseri' dediği Süleymaniye Camii ve 'Ustalık eseri' dediği Selimiye Camii (Edirne) ile Osmanlı mimarisinin zirvesidir.

17. 1391 yılında İstanbul'u kuşatan ilk Osmanlı padişahı aşağıdakilerden hangisidir?

• A) I. Bayezit ✓
• B) II.Murat
• C) I.Mehmet
• D) Orhan Bey

Yıldırım Bayezit; Bizans'ın Osmanlı Devleti'ne karşı Avrupa devletlerini kışkırtması ve Karamanoğulları Beyliği ile ittifak hâlinde olması üzerine İstanbul'u kuşatmıştır. Böylece İstanbul'u kuşatan ilk Osmanlı padişahı da Yıldırım Bayezit (I.Bayezit) olmuştur.

18. Fatih Sultan Mehmet'ten sonra tahta çıkan II. Bayezid döneminin sönük geçmesinin ve fetihlerin yavaşlamasının temel nedeni nedir?

• A) Şahkulu İsyanı'nın çıkması
• B) Kardeşi Cem Sultan'ın isyan etmesi ve Avrupa'ya sığınması ✓
• C) Ordunun zayıflamış olması
• D) Timur tehlikesinin yeniden başlaması

II. Bayezid'in kardeşi Cem Sultan'ın taht iddiasıyla isyan etmesi, yenilince Memlüklere ve ardından Papalığa sığınması, bu olayı bir iç sorun iken uluslararası bir sorun haline getirmiştir. Avrupalıların Cem'i bir koz olarak kullanması, II. Bayezid'in saltanatını (ve fetihleri) olumsuz etkilemiştir.

19. Osmanlı Devleti'nde 1416 yılında çıkan dinî nitelikli ilk toplumsal ayaklanma aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Baba İshak İsyanı
• B) Mustafa Çelebi İsyanı
• C) Şeyh Bedrettin İsyanı ✓
• D) Baba Zünnun İsyanı

I.Mehmet Dönemi'nde, Osmanlı tarihinin dinî nitelikli ilk toplumsal ayaklanması "Şeyh Bedrettin İsyanı" ortaya çıkmıştır. Çıkan bu ayaklanma bastırılmış ve Şeyh Bedrettin yakalanarak idam edilmiştir.

20. Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı Devleti ile Haçlılar arasında 1364 yılında yapılan Sırpsındığı Savaşı'nın sonuçlarından biri değildir?

• A) Balkanlar üzerine yapılan fetih hareketleri hızlanmıştır.
• B) Meriç Irmağı tamamen Osmanlının kontrolüne girmiştir.
• C) Macarların Balkanlar üzerinde etkisi azalmıştır.
• D) Osmanlı Devleti'nin Balkanlar'daki hâkimiyeti kesinleşmiştir. ✓

1364 yılında Edirne ve Filibe'nin alınmasına tepki duyan Papa V.Urban'ın teşvikiyle Avrupa'da bir Haçlı ordusu oluşturuldu. Yapılan savaşı (Sırpsındığı Savaşı) Osmanlı Devleti kazandı. Balkanlar ise II.Kosova Savaşı'nın ardından kesin olarak Türk yurdu hâline gelmiştir.

21. Haçlıların II.Mehmet'in küçük yaşta tahta geçmesinden faydalanmak istemeleri, 1444 yılında Osmanlı - Haçlı savaşlarından hangisine neden olmuştur?

• A) II.Kosova Savaşı
• B) Varna Savaşı ✓
• C) I.Kosova Savaşı
• D) Ankara Savaşı

II.Murat, Edirne-Segedin Antlaşması'ndan sonra tahtını kendi isteğiyle oğlu II.Mehmet'e bıraktı. II.Mehmet'in küçük yaşta tahta geçmesinden yararlanmak isteyen Avrupa devletleri, Edirne-Segedin Antlaşması'nı bozarak Osmanlı Devletine karşı bir Haçlı birliği oluşturmuşlardır. Bunun üzerine devlet adamları II.Murat'ın tekrar başa geçmesini sağlamıştır. 1444 yılında Haçlılarla yapılan Varna Savaşı'nı ise Osmanlı Devleti kazanmıştır.

22. Fatih Sultan Mehmet'in son seferi olan ve ölümüyle yarıda kalan, İtalya'ya yönelik sefer hangisidir?

• A) Malta Seferi
• B) Rodos Seferi
• C) Otranto Seferi ✓
• D) Belgrad Seferi

Fatih, 'Kızıl Elma' olarak gördüğü Roma'yı fethetme hedefi doğrultusunda 1480'de İtalya'nın Otranto limanını fethetmiştir. Fatih'in 1481'de aniden ölümü üzerine bu sefer yarım kalmış ve askerler geri çekilmiştir.

23. Osmanlı Devleti'ni kuran ve sağlam, güçlü ve kuvvetli anlamına gelen boy aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Kayı ✓
• B) Bayat
• C) Yazır
• D) Afşar

Osmanlı Devleti'ni kuran Kayı boyu, Oğuzların Bozok kolundandır. Kayı; 'sağlam, güçlü ve kuvvetli' anlamlarına gelmektedir.

24. Bulgar Krallığı'na tamamen son verilmiştir. Eflåk ve Boğdan Osmanlı üstünlüğünü tanımıştır. Macarlar etkisiz hâle getirilmiştir. Yukarıda verilenler Osmanlı Devleti ile Haçlılar arasında 1396 yılında yapılan hangi savaşın sonuçlarıdır?

• A) Niğbolu Savaşı ✓
• B) I.Kosova Savaşı
• C) II.Kosova Savaşı
• D) Varna Savaşı

Osmanlı Devleti'nin Balkanlar'da ilerlemesi ve İstanbul'u kuşatması üzerine Papa IX. Benifas'ın girişimleriyle Macar Kralı Sigismund önderliğinde yeni bir Haçlı ordusu oluşturulmuştur. 1396 yılında yapılan Niğbolu Savaşı'nı Osmanlılar kazanmıştır. Bu savaş sonrası Bulgar Krallığı'na tamamen son verilirken Macarlar etkisiz duruma getirilmiştir.

25. Osmanlı Devleti padişahı Yıldırım Bayezit, İstanbul Kuşatması sırasında Bizans'a gelebilecek yardımları engellemek amacıyla; I. Selimiye Kışlası, II. Anadolu Hisarı, III. Rumeli Hisarı yapılarından hangilerini inşa ettirmiştir?

• A) I ve III
• B) Yalnız II ✓
• C) I ve II
• D) Yalnız I

Bizans'a gelebilecek yardımları engellemeye amaçlayan Yıldırım Bayezit, Anadolu Hisarı'nı (Güzelcehisar) yaptırmıştır. Rumeli Hisarı'nı ise Fatih Sultan Mehmet yaptırmıştır.