Kurtuluş Savaşı Hazırlık Dönemi 4

1. Ermenilerin Doğu Anadolu'daki iddialarının gerçeği yansıtmadığını ve bölge nüfusunun çoğunluğunun Türklerden oluştuğunu ortaya koyan rapor aşağıdakilerden hangisidir?

• A) General Harbord Raporu ✓
• B) Samsun Raporu
• C) King-Crane Raporu
• D) Amiral Bristol Raporu

General Harbord Raporu, Sivas Kongresi'nden sonra Anadolu'ya gelerek Doğu illerinde inceleme yapmıştır. Harbord, raporunda Doğu'da bir Ermeni devletinin kurulamayacağını, bölgenin Türk çoğunlukta olduğunu ve Amerikan mandasının ABD için çok masraflı olacağını belirtmiştir.

2. 16 Mart 1920'de İstanbul'un işgal edilerek Osmanlı Mebusan Meclisi'nin kapatılması, aşağıdaki gelişmelerden hangisine ortam sağlamıştır?

• A) Amasya Görüşmeleri'nin yapılmasına
• B) Sivas Kongresi'nin toplanmasına
• C) Ankara'da olağanüstü yetkilere sahip yeni bir meclisin açılmasına ✓
• D) Sevr Antlaşması'nın imzalanmasına

İstanbul'un işgali, 'Milli İrade'nin tecelli ettiği Mebusan Meclisi'ni yok etmiştir. Mustafa Kemal, bu durumu fırsata çevirerek 'Milli İrade'nin artık sadece Ankara'da toplanabileceğini ilan etmiş ve 23 Nisan 1920'de Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin (TBMM) açılmasına zemin hazırlamıştır.

3. 16 Mart 1920 sabahı İstanbul'un işgal edildiğini telgraf aracılığıyla Mustafa Kemal'e ulaştıran ve bu olayla 'Tarihe geçen telgrafçı' unvanını alan kahraman kimdir?

• A) Celalettin Arif Bey
• B) Manastırlı Hamdi Bey ✓
• C) Yusuf Kemal Tengirşenk
• D) Rauf Orbay

Manastırlı Hamdi Bey, İstanbul'daki Postane'de görevli bir telgraf memuruydu. İngilizlerin 16 Mart 1920 sabahı işgale başladığını (Şehzadebaşı Karakolu'nu bastıklarını) hayati tehlikeye rağmen Mustafa Kemal'e (Ankara'ya) bildirmiştir. (Soyadı Kanunu'ndan sonra 'Martonaltı' soyadını almıştır).

4. Erzurum Kongresi'nin düzenlenme amaçları arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

• A) Doğudaki Ermeni faaliyetlerini önlemek
• B) Doğu illerini işgal tehlikesinden uzak tutmak
• C) Karadeniz'de Rumların devlet kurmasını engellemek
• D) Amasya Görüşmelerinin yapılmasını sağlamak ✓

Amasya Görüşmeleri, Erzurum Kongresi'nden sonra (Sivas Kongresi sonrası) gerçekleşen bir siyasi gelişmedir. Kongrenin toplanma amacı değildir.

5. Misak-ı Milli belgelerinde İstanbul ve Çanakkale Boğazları hakkında kabul edilen hüküm aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Tamamen Türk egemenliğinde olmalıdır
• B) Tamamen Rusya'ya bırakılmalıdır
• C) İstanbul ve Marmara'nın güvenliği sağlandığı takdirde dünya ticaretine açılabilir ✓
• D) Uluslararası bir komisyona devredilmelidir

Misak-ı Milli, Boğazlar konusunda şartlı bir karar almıştır. Önce 'İstanbul ve Marmara Denizi'nin güvenliği sağlanmalıdır' şartını koşmuş, bu sağlandıktan sonra 'ticaret gemilerinin geçişinin ilgili devletlerin kararına bağlı olacağını' belirtmiştir.

6. Mustafa Kemal Paşa'nın, Osmanlı Mebusan Meclisi'ne gidecek olan milletvekillerinden kendisini meclis başkanı olarak seçmelerini talep etmesindeki asıl amaç nedir?

• A) Kuvayımilliye'yi kaldırmayı
• B) Meclisi Ankara'ya taşımayı ✓
• C) Silahlı mücadeleyi başlatmayı
• D) Askerlik mesleğine geri dönmeyi

Meclis başkanının meclisi güvenli bir yere taşıma veya toplantıya çağırma yetkisi olduğu için Mustafa Kemal bu yetkiyi kullanarak meclisi Ankara'ya taşımayı hedeflemiştir.

7. Misak-ı Milli kararlarından olan 'Kapitülasyonlara son verilmelidir' ilkesi, öncelikle hangi alanlarda tam bağımsızlık sağlamayı amaçlamaktadır?

• A) Askeri
• B) Kültürel
• C) Hukuki ve Mali ✓
• D) Siyasi

Kapitülasyonlar, yabancı devletlere verilen adli (mahkeme kurma) ve mali (gümrük vergisi ödememe) ayrıcalıklardı. Bu ayrıcalıklar, Osmanlı'nın hem hukuki egemenliğini hem de ekonomik (mali) bağımsızlığını yok etmişti. Misak-ı Milli, bu iki alanda tam bağımsızlığı şart koşmuştur.

8. Sivas Kongresi sırasında Temsil Heyeti tarafından Batı Cephesi Kuvâ-yi Milliye Umum Komutanlığı görevine getirilen kişi aşağıdakilerden hangisidir?

• A) İsmet (İnönü) Bey
• B) Kazım Karabekir Paşa
• C) Ali Fuat (Cebesoy) Paşa ✓
• D) Refet (Bele) Bey

Sivas Kongresi'nde Temsil Heyeti, 'Milli Mücadele'nin yürütme organı (hükümet)' olduğunu göstermek için ilk atamasını yapmıştır. Batı Anadolu'daki dağınık Kuvâ-yi Milliye birliklerini komuta etmesi için Ali Fuat (Cebesoy) Paşa'yı 'Batı Cephesi Umum Kuvâ-yi Milliye Komutanlığı'na atamıştır.

9. Aşağıdakilerden hangisi, İstanbul'un İtilaf Devletleri tarafından işgal edilmesinin ardından Mustafa Kemal'in aldığı tedbirlerden biri değildir?

• A) İşgali protesto eden mitingler yapılması
• B) Anadolu'daki İtilaf Devletleri subaylarının tutuklanması
• C) İstanbul ile tüm haberleşmenin kesilmesi
• D) İstanbul Hükümeti'ne destek gönderilmesi ✓

Mustafa Kemal, işgale karşılık olarak İstanbul Hükümeti'ni yok saymıştır. Hükümete destek göndermek yerine, Anadolu'daki İtilaf subaylarını tutuklatmış (Malta'ya sürülenlere karşılık), İstanbul'a giden paraları (vergileri) kesmiş ve Geyve/Ulukışla demiryollarını tahrip ettirmiştir.

10. İstanbul Hükümeti'ni temsilen Amasya Görüşmeleri'ne katılarak Temsil Heyeti ile masaya oturan devlet adamı kimdir?

• A) Tevfik Paşa
• B) Salih Paşa ✓
• C) Damat Ferit Paşa
• D) Ali Rıza Paşa

Damat Ferit'in istifasından sonra kurulan Ali Rıza Paşa Hükümeti, Milli Mücadele'ye daha ılımlı yaklaşıyordu. Ali Rıza Paşa, Bahriye Nazırı (Bakanı) olan Salih Paşa'yı, Mustafa Kemal ile görüşmek üzere Amasya'ya göndermiştir. Bu, İstanbul Hükümeti'nin Temsil Heyeti'ni resmen tanıması demektir.

11. Askerlikten istifa eden Mustafa Kemal'e Erzurum'da 'Paşam, ben ve kolordum emrinizdeyiz' diyerek en büyük desteği veren komutan kimdir?

• A) Ali Fuat Cebesoy
• B) Fevzi Çakmak
• C) Kazım Karabekir Paşa ✓
• D) Refet Bele

Mustafa Kemal istifa ettiğinde rütbesiz bir sivildi ve İstanbul Hükümeti onun tutuklanmasını emretmişti. Erzurum'daki 15. Kolordu Komutanı Kazım Karabekir Paşa, bu emre uymayarak 'Paşam, ben ve kolordum emrinizdeyiz!' demiş, bu hareket Milli Mücadele'nin kaderini değiştirmiştir.

12. Sivas Kongresi sırasında en çok tartışılan ve Mustafa Kemal'in kesin bir dille reddettiği manda yönetimi teklifi hangi ülkeye aitti?

• A) Fransız Mandası
• B) İtalyan Mandası
• C) İngiliz Mandası
• D) Amerikan Mandası ✓

Sivas Kongresi'ndeki en hararetli tartışma, bazı delegelerin (Rauf Orbay, Halide Edip vb.) İngiliz veya Fransız sömürgeciliğine karşı, 'koruyucu' nitelikteki 'Amerikan Mandası'nı savunması üzerine çıkmıştır. Mustafa Kemal, 'Ya İstiklal Ya Ölüm' diyerek bu fikri kesin olarak reddetmiştir.

13. Mustafa Kemal'in 'Çizdiğimiz bir sınır vardır; bu sınırı yabancıların eline bırakmayacağız! İnancımız pek kuvvetlidir.' ifadesiyle işaret ettiği asıl kavram hangisidir?

• A) Mebusan Meclisine
• B) Elviye-i Selase'ye
• C) Misakımilli'ye ✓
• D) Milne Hattı'na

Mustafa Kemal'in bahsettiği, vatanın bölünmez bütünlüğünü ifade eden sınırlar Misak-ı Milli'dir.

14. İtilaf Devletleri'nin Son Osmanlı Mebusan Meclisi'ni dağıtmasının ardından Meclis Başkanı Celalettin Arif Bey nasıl bir yol izlemiştir?

• A) İngilizlerle anlaşmıştır
• B) Malta'ya sürülmüştür
• C) Ankara'ya kaçarak Milli Mücadele'ye katılmıştır ✓
• D) Padişaha sığınmıştır

İstanbul'un işgali üzerine Meclis Başkanı Celalettin Arif Bey, işgalden kaçarak Ankara'ya gelmiş ve Milli Mücadele'ye katılmıştır. 23 Nisan 1920'de açılan TBMM'de İkinci Başkan (Meclis Başkanı Mustafa Kemal'di) olarak görev almıştır.

15. Sivas Kongresi'nde (4-11 Eylül 1919) alınan aşağıdaki kararlardan hangisi, Temsil Heyeti'nin yürütme gücünü kullanarak bir hükümet gibi hareket ettiğine kanıttır?

• A) Osmanlı Mebusan Meclisinin toplanmasının kararlaştırılması
• B) Tüm cemiyetlerin birleştirilmesi
• C) Batı Cephesi komutanlığına Ali Fuat Paşa'nın getirilmesi ✓
• D) Manda ve himayenin kesin olarak reddedilmesi

Batı Cephesi Komutanlığı'na Ali Fuat Paşa'nın atanması, Temsil Heyeti'nin yürütme yetkisini kullandığını ve bir hükümet gibi hareket ettiğini gösterir.

16. Misak-ı Milli kararları kapsamında aşağıda verilen konulardan hangisi hakkında bir hüküm bulunmamaktadır?

• A) Kapitülasyonların kaldırılması
• B) Azınlık hakları
• C) Boğazların açılması
• D) Musul'un İngiltere'ye bırakılması ✓

Misak-ı Milli'de vatan topraklarının bölünmezliği vurgulanmıştır, Musul'un İngiltere'ye bırakılması gibi bir karar yoktur.

17. Sivil hayata dönen Mustafa Kemal'in Erzurum Kongresi'ne temsilci olarak katılabilmesi amacıyla kendi delegeliğinden istifa eden vatansever kimdir?

• A) Rauf Orbay
• B) Kazım Karabekir Paşa
• C) Cevat Dursunoğlu ✓
• D) Hüseyin Avni Bey

Mustafa Kemal, askerlikten istifa edince (sine-i millet) sivil bir vatandaş durumuna düşmüştü. Kongreye delege olarak katılması gerekiyordu. Erzurum delegelerinden Cevat Dursunoğlu ve Kazım Yurdalan, Mebusan Meclisi üyeliklerini gerekçe göstererek istifa etmiş ve yerlerine Mustafa Kemal ile Rauf Orbay'ın kongreye delege olarak seçilmesini sağlamışlardır.

18. I. Doğu Anadolu Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti'nin yayın organıdır. II. Başyazarlığını Hasan Tahsin üstlenmiştir. III. Mustafa Kemal'in imzasız yazılarına yer vermiştir. Yukarıdaki özellikleri sırasıyla taşıyan yayın organları hangi seçenekte doğru eşleştirilmiştir?

• A) İrade-i Milliye - İkdam - Ahali
• B) İleri - Vakit - Albayrak
• C) Hukuk-u Beşer - Albayrak - Vakit
• D) Albayrak - Hukuk-u Beşer - İleri ✓

I- Albayrak (Doğu Anadolu Müdafaa-i Hukuk), II- Hukuk-u Beşer (Hasan Tahsin), III- İleri (Atatürk'ün isimsiz yazıları).

19. Temsil Heyeti ile İstanbul Hükümeti arasında yapılan Amasya Görüşmeleri sonucunda üzerinde uzlaşmaya varılan ve uygulanan yegâne karar hangisidir?

• A) Manda ve himayenin reddi
• B) Sivas Kongresi kararlarının kabulü
• C) Yeni bir hükümet kurulması
• D) Osmanlı Mebusan Meclisi'nin derhal toplanması ✓

Amasya Görüşmeleri'nde birçok protokol imzalanmış ancak İstanbul Hükümeti bunların çoğunu kabul etmemiştir. Kabul edilen ve uygulanan tek karar, seçimlerin yapılması ve anayasaya göre kapalı olan 'Mebusan Meclisi'nin yeniden toplanması' olmuştur.

20. 16 Mart 1920 sabahı Şehzadebaşı Karakolu'nun basılmasıyla başlayan İstanbul'un işgalini, Ankara'daki Mustafa Kemal'e telgraf çekerek haber veren görevli kimdir?

• A) Manastırlı Hamdi Bey ✓
• B) Rauf Orbay
• C) Ali Fuat Cebesoy
• D) Ruşen Eşref Ünaydın

İstanbul'un işgalini Mustafa Kemal'e telgrafçı Manastırlı Hamdi Bey haber vermiştir.

21. Milli Mücadele'nin Mustafa Kemal'in bireysel bir girişimi olmaktan çıkıp millete ve diğer komutanlara mal edildiğini gösteren ilk resmi adım hangisidir?

• A) Samsun Raporu
• B) Erzurum Kongresi Kararları
• C) Amasya Genelgesi ✓
• D) Havza Genelgesi

Amasya Genelgesi (22 Haziran 1919), Mustafa Kemal'in tek imzasıyla değil, Rauf Orbay, Refet Bele, Ali Fuat Cebesoy gibi diğer önemli komutanların da imzasıyla yayınlanmıştır. Böylece Milli Mücadele, Mustafa Kemal'in kişisel bir eylemi olmaktan çıkmış, ordunun ve milletin ortak bir hareketi haline gelmiştir.

22. Ankara'nın Milli Mücadele'nin yönetim merkezi olarak seçilmesinde aşağıda sayılan etkenlerden hangisi rol oynamamıştır?

• A) Ankara halkının Millî Mücadele'ye destek vermesinin
• B) Güvenli ve işgale uğramamış olmasının
• C) Demir yolu ulaşımı ve haberleşme yönünden elverişli bir konumda olmasının
• D) TBMM'nin Ankara'da açılmış olmasının ✓

Mustafa Kemal Ankara'ya geldiğinde TBMM henüz açılmamıştı. TBMM'nin açılması Ankara'nın merkez seçilmesinin nedeni değil, sonucudur.

23. İstanbul'un 16 Mart 1920'deki resmi işgali sonrası Temsil Heyeti'nin uygulamaya koyduğu tedbirler arasında hangisi gösterilemez?

• A) Anadolu halkının İstanbul'a göndereceği vergiye el koyma
• B) İtilaf Devletlerinin Anadolu'da görev yapan subaylarını tutuklama
• C) Asayişi bozanlar hakkında yasal işlemler yapma
• D) Kuvayımilliye teşkilatlarını oluşturma ✓

Kuvayı Milliye birlikleri İstanbul'un işgalinden çok daha önce oluşturulmuştu. Diğer şıklar işgale karşı alınan anlık tepki ve önlemlerdir.

24. Mustafa Kemal Paşa'nın Karadeniz'deki incelemeleri sonrası İstanbul Hükümeti'ne gönderdiği Samsun Raporu'nun ana fikri aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Bölgedeki karışıklığın nedeninin Türk çeteleri olduğu
• B) Bölgedeki karışıklığın nedeninin Rum çeteleri olduğu, Türklerin sadece kendini savunduğu ✓
• C) İzmir'in işgalinin haksız olduğu
• D) Halkın padişaha tam bağlı olduğu

Mustafa Kemal, Samsun'a çıktıktan sonra hazırladığı raporda, kendisine verilen resmi görevin (Türkleri bastır) tam tersini bildirmiştir. Bölgedeki kargaşanın nedeninin işgaller ve Rum çetelerinin saldırıları olduğunu, halkın kendini savunduğunu ve 'İzmir'in işgalinin haksız olduğunu' belirtmiştir. Bu, onun Hükümetle ilk ters düşüşüdür.

25. Amasya Görüşmeleri sırasında Osmanlı Mebusan Meclisi'nin İstanbul dışında güvenilir bir şehirde toplanmasının istenmesinin temel sebebi nedir?

• A) İstanbul'un resmen işgal altında bulunmasına
• B) Milletvekillerinin bağımsız karar alabilmesine ✓
• C) Son kez toplanacak olmasına
• D) Erzurum ve Sivas kongrelerinin kararlarına uyulmasına

Meclisin İstanbul dışında toplanması isteği, İtilaf Devletlerinin baskısından uzak, milletvekillerinin özgürce ve bağımsız karar alabilmelerini sağlamak içindir.