Kurtuluş Savaşı Hazırlık Dönemi 3

1. 16 Mart 1920'de İtilaf Devletleri'nin İstanbul'u resmen işgal etmesinin asıl gerekçesi (bahanesi) aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Temsil Heyeti'nin Ankara'ya gelmesi
• B) Sivas Kongresi'nin toplanması
• C) Mebusan Meclisi'nde Misak-ı Milli'nin kabul edilmesi ✓
• D) Amasya Genelgesi'nin yayınlanması

İtilaf Devletleri, kendi denetimleri altındaki Mebusan Meclisi'nde çıkarlarına ters düşen Misak-ı Milli kararlarının alınmasını hazmedememiş ve bu kararları geri aldırmak baskı kurmak amacıyla 16 Mart 1920'de İstanbul'u resmen işgal etmiştir.

2. Mustafa Kemal'in kapanış konuşmasında "Tarih bu kongremizi şüphesiz ender ve büyük bir eser olarak kaydedecektir" diyerek Mudanya ve Lozan'ın bağımsızlık ruhunun ilk temellerinin atıldığını belirttiği kongre hangisidir?

• A) İktisat
• B) Erzurum ✓
• C) Maarif
• D) Sivas

Mustafa Kemal Paşa, "Tarih bu kongremizi şüphesiz ender ve büyük bir eser olarak kaydedecektir" sözünü 7 Ağustos 1919'da Erzurum Kongresi'nin kapanış konuşmasında söylemiştir. Erzurum Kongresi'nde alınan 'Milli sınırlar içinde vatan bir bütündür, parçalanamaz' kararı bağımsızlık ruhunun temelini oluşturmuştur.

3. Azınlıklar tarafından kurulan Mavri Mira, Etnik-i Eterya ve Pontus Rum gibi zararlı cemiyetlerin ortak temel hedefi nedir?

• A) Ülke genelinde Amerikan mandasını hakim kılmaktır
• B) Anadolu'da başlayan Millî Mücadele'ye destek vermektir
• C) Osmanlı devlet otoritesini ve saltanatı korumaktır
• D) İşgal edilen topraklarda bağımsız devletler kurmaktır ✓

Mavri Mira, Etnik-i Eterya ve Pontus Rum gibi azınlıklar tarafından kurulan cemiyetler, işgalci devletlerin desteğiyle Anadolu topraklarını parçalamayı ve kendi bağımsız devletlerini kurmayı amaçlamışlardır.

4. Milli Mücadele döneminde silahlı direnişten ziyade "basın-yayın" yoluyla mücadeleyi savunan ve bölgesel kongrelere sıcak bakmayan cemiyet aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Kilikyalılar Cemiyeti
• B) Milli Kongre Cemiyeti ✓
• C) Trabzon Muhafaza-i Hukuk Cemiyeti
• D) Redd-i İlhak Cemiyeti

İstanbul merkezli Milli Kongre Cemiyeti, silahlı direniş yerine Türk milletinin haklı davasını basın, yayın ve raporlar aracılığıyla tüm dünyaya duyurmayı ilke edinmiştir. Ayrıca "Kuvâ-yi Milliye" kavramını kullanan ilk cemiyet olmalarına rağmen bölgesel değil, ulusal birliği savunmuşlardır.

5. İzmir'in Yunanlılar tarafından işgalinin haksız gerekçelere dayandığını ortaya koyan ve Türk Milli Mücadelesi'nin haklılığını uluslararası kamuoyuna duyuran ilk resmi belge hangisidir?

• A) General Harbord Raporu
• B) Amiral Bristol Raporu ✓
• C) King-Crane Raporu
• D) Samsun Raporu

Paris Barış Konferansı tarafından görevlendirilen bir ABD'li heyetin hazırladığı Amiral Bristol Raporu (1919), bölgedeki katliamların sorumlusunun Yunanlılar olduğunu tescilleyerek Türk direnişinin haklılığını kanıtlayan ilk uluslararası belgedir.

6. Mustafa Kemal'in, İstanbul'da toplanacak olan Son Osmanlı Mebusan Meclisi'ne katılacak milletvekillerinden yerine getirmelerini istediği iki temel talep hangi seçenekte verilmiştir?

• A) Padişahı tahttan indirmek ve Cumhuriyeti ilan etmek
• B) Kendisini Meclis Başkanı seçtirmek ve Misak-ı Milli'yi kabul ettirmek ✓
• C) Manda ve himayeyi kabul etmek ve borçları ödemek
• D) İstanbul Hükümeti'ni devirmek ve Temsil Heyeti'ni tanımak

Mustafa Kemal, İstanbul'a gidecek milletvekillerinden şu üç isteği yerine getirmelerini istemiştir: 1) Kendisini Meclis Başkanı seçtirmek (meclisi ileride yasal olarak Anadolu'ya taşıyabilmek için), 2) Mecliste 'Müdafaa-i Hukuk' adında bir grup kurmak (ancak vekiller baskılardan dolayı bunun yerine 'Felah-ı Vatan' grubunu kurmuştur), 3) Erzurum ve Sivas Kongresi kararlarını (yani Misak-ı Milli'yi) kabul ettirmek. Bu nedenle seçeneklerde verilen ikili talep tarihî açıdan tamamen doğrudur.

7. İstanbul Hükümeti'nin (Ali Rıza Paşa dönemi), Temsil Heyeti'ni ve Milli Mücadele'yi hukuken ve resmen tanıdığını gösteren ilk siyasi gelişme aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Balıkesir Kongresi
• B) Erzurum Kongresi
• C) Sivas Kongresi
• D) Amasya Görüşmeleri ✓

Sivas Kongresi sonrası Damat Ferit'in istifasıyla kurulan Ali Rıza Paşa Hükümeti'nin temsilcisi Salih Paşa ile Temsil Heyeti lideri Mustafa Kemal arasında yapılan Amasya Görüşmeleri (Protokolü), İstanbul Hükümeti'nin Anadolu hareketini resmen tanıdığı ilk olaydır.

8. Temsil Heyeti'nin, İstanbul Hükümeti'ne karşı elde ettiği ilk siyasi başarı (zafer) aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Amasya Genelgesi'nin yayınlanması
• B) Havza Genelgesi'nin yayınlanması
• C) Sivas Kongresi'nin toplanmasını engellemeye çalışan ancak engelleyemeyen Damat Ferit Paşa Hükümeti'nin istifa etmek zorunda kalması ✓
• D) Mebusan Meclisi'nin açılması

Sivas Kongresi sonrasında Temsil Heyeti'nin Anadolu ile İstanbul arasındaki haberleşmeyi kesmesi ve yarattığı baskı neticesinde Damat Ferit Paşa Hükümeti istifa etmiştir. Bu gelişme, Temsil Heyeti'nin İstanbul Hükümeti'ne karşı kazandığı ilk siyasi başarıdır (Amasya Görüşmeleri ise bu başarının ardından gelen ilk hukuki tanınmadır).

9. 28 Ocak 1920'de Son Osmanlı Mebusan Meclisi'nde Misak-ı Milli kararlarının onaylanması, aşağıdaki gelişmelerden hangisine doğrudan yol açmıştır?

• A) Damat Ferit Paşa Hükümetinin görevinden alınmasına
• B) İstanbul'un İtilaf Devletleri tarafından resmen işgal edilmesine ✓
• C) Halifeliğin kaldırılmasına
• D) Saltanat yanlılarının Millî Mücadele'nin yanında yer almasına

Misak-ı Milli beyannamesi ile tam bağımsızlık kararlarının alınması İtilaf Devletleri'ni büyük bir hayal kırıklığına uğratmış ve bunun faturası olarak 16 Mart 1920'de İstanbul resmen işgal edilerek meclis dağıtılmıştır.

10. 15. Kolordu Komutanı olarak Erzurum Kongresi'nin toplanmasına öncülük eden ve Milli Mücadele yıllarında Doğu Cephesi komutanlığını üstlenen ünlü Osmanlı paşası kimdir?

• A) Ali Fethi Bey (Okyar)
• B) Rauf Paşa (Orbay)
• C) Kâzım Paşa (Karabekir) ✓
• D) Ali Fuat Paşa (Cebesoy)

Kâzım Karabekir Paşa; 15. Kolordu Komutanı olarak bölgesindeki askerleri terhis etmemiş, Erzurum Kongresi'ne tam destek vermiş ve Doğu Cephesi'nde Ermenilere karşı büyük başarılar kazanmıştır.

11. Mustafa Kemal'in I. Dünya Savaşı'nın bitiminde İstanbul'a döndükten sonra yakın arkadaşı Ali Fethi Okyar ile birlikte Kasım-Aralık 1918 tarihleri arasında çıkardığı gazete hangisidir?

• A) Ümit
• B) Aydede
• C) Minber ✓
• D) İrade-i Milliye

Mondros sonrası İstanbul'a gelen Mustafa Kemal, kurtuluş çareleri aramak ve kamuoyunu aydınlatmak amacıyla Ali Fethi Okyar ile ortaklaşa 'Minber' gazetesini yayımlamıştır.

12. Misak-ı Millî belgesinde Elviye-i Selase (Kars, Ardahan, Batum) bölgesi için halk oylaması (referandum) talep edilmesinde; I. bölgenin tamamen güvenli olması, II. Türk ve Müslüman nüfusunun çoğunlukta olduğuna güvenilmesi, III. tarihte hiç işgale uğramaması durumlarından hangileri etkili olmuştur?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II ✓
• C) I ve III
• D) I ve II

Elviye-i Selase'de halk oylaması (plebisit) istenmesinin en temel dayanağı, bu bölgelerde yaşayan Türk ve Müslüman nüfusun ezici bir çoğunlukta olmasına duyulan derin güvendir.

13. Milli Mücadele'ye muhalif olan ve kurtuluşu Padişah'a veya Halife'ye mutlak bağlılıkta gören zararlı cemiyetler arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaktadır?

• A) Kilikyalılar Cemiyeti
• B) Redd-i İlhak Cemiyeti
• C) Teali İslam Cemiyeti ✓
• D) Milli Kongre Cemiyeti

Birinci, ikinci ve dördüncü seçeneklerde yer alan Kilikyalılar, Redd-i İlhak ve Milli Kongre cemiyetleri işgallere karşı direnen ve vatanın kurtuluşu için mücadele eden yararlı cemiyetlerdir. Üçüncü seçenekteki Teali İslam Cemiyeti ise kurtuluşu yalnızca Halife ve Padişah'ın emirlerine sıkı sıkıya uymakta gören, Milli Mücadele'ye karşı çıkan zararlı bir cemiyettir.

14. Temsil Heyeti'nin, Milli Mücadele'nin amaçlarını ve sesini halka duyurmak için çıkardığı ilk resmi gazetenin adı nedir?

• A) Hakimiyet-i Milliye
• B) İrade-i Milliye ✓
• C) Ceride-i Resmiye
• D) Minber

Sivas Kongresi devam ederken, Anadolu hareketinin propagandasını yapmak ve halkı doğru bilgilendirmek amacıyla Temsil Heyeti'nin ilk resmi yayın organı olarak 'İrade-i Milliye' (Milli İrade) gazetesi çıkarılmıştır.

15. Milli Mücadele'nin gerekçesi, amacı ve yöntemi ilk kez aşağıdaki belgelerden hangisinde belirtilmiştir?

• A) Amasya Genelgesi ✓
• B) Erzurum Kongresi
• C) Sivas Kongresi
• D) Havza Genelgesi

Milli Mücadele'nin gerekçesi ('Vatanın bütünlüğü, milletin bağımsızlığı tehlikededir'), amacı ('Milletin bağımsızlığını kurtarmak') ve yöntemi ('Milletin bağımsızlığını yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır') ilk kez Amasya Genelgesi'nde (Haziran 1919) ilan edilmiştir.

16. Misak-ı Milli kararlarında, sınırlarımız içerisinde yaşayan azınlıkların haklarıyla ilgili olarak hangi temel prensip benimsenmiştir?

• A) Azınlık hakları tamamen kaldırılmalıdır
• B) Azınlıklara toprak verilmelidir
• C) Hakları, komşu ülkelerdeki Müslümanlara verilen haklar kadar olmalıdır ✓
• D) Tüm azınlıklar sınır dışı edilmelidir

Misak-ı Milli'de azınlık hakları için "Mütekabiliyet" (Karşılıklılık) ilkesi benimsenmiş ve 'Azınlık hakları, komşu ülkelerdeki Müslüman halkın da aynı haklardan yararlanması şartıyla kabul edilecektir' sınırı konulmuştur.

17. Milli Mücadele'nin haklı davasını gerek Anadolu halkına gerekse dünya kamuoyuna doğru ve hızlı bir şekilde aktarabilmek için 6 Nisan 1920'de Halide Edip Adıvar ve Yunus Nadi'nin girişimleriyle hangi kurum faaliyete geçirilmiştir?

• A) Hilâl-i Ahmer
• B) Anadolu Ajansı ✓
• C) Himaye-i Etfal
• D) Türk Kuşu

İstanbul'un işgali sonrası iletişimin zorlaşması üzerine, Milli Mücadele'nin sesini tüm dünyaya duyurmak ve dezenformasyonu önlemek amacıyla 6 Nisan 1920'de Ankara'da Anadolu Ajansı (AA) kurulmuştur.

18. Millî Mücadele yıllarında yayın hayatında olan; I. Hâkimiyet-i Milliye II. Alemdar III. Hukuk-u Beşer IV. Peyam-ı Sabah gazetelerinden hangileri Anadolu hareketine karşıt (zararlı) bir tutum sergilemiştir?

• A) II ve III
• B) Yalnız III
• C) I ve III
• D) II ve IV ✓

Alemdar ve Peyam-ı Sabah gazeteleri, İstanbul Hükümeti'nin politikalarını destekleyerek Milli Mücadele karşıtı yayınlar yapmışlardır. Hâkimiyet-i Milliye Temsil Heyeti'nin/TBMM'nin yayın organı, Hukuk-u Beşer ise Hasan Tahsin'in başyazarı olduğu yararlı bir gazetedir.

19. Mustafa Kemal Atatürk'ün Nutuk'ta "Bu grubu teşkil etmeyi vicdan borcu, millet borcu bilmek vaziyet ve kabiliyetinde bulunan efendiler, imansız idiler... korkak idiler... cahil idiler..." şeklinde sert bir dille eleştirdiği Son Osmanlı Mebusan Meclisi grubu hangisidir?

• A) Yeşil Ordu
• B) Müdafaa-i Hukuk
• C) Tesanüd
• D) Felah-ı Vatan ✓

Mustafa Kemal, Meclis'te kendi ilkelerini savunacak olan 'Müdafaa-i Hukuk Grubu'nun kurulmasını istemişti. Ancak padişahın baskısından korkan milletvekilleri bu cesareti gösteremeyip 'Felah-ı Vatan Grubu'nu kurdukları için Mustafa Kemal tarafından Nutuk'ta bu ağır sözlerle eleştirilmişlerdir.

20. İstanbul Hükümeti tarafından Sivas Kongresi'nin toplanmasını engellemek ve Mustafa Kemal'i tutuklamakla görevlendirilen ancak başarılı olamayan dönemin Elazığ Valisi kimdir?

• A) Salih Paşa
• B) Ali Galip ✓
• C) Kazım Karabekir
• D) Damat Ferit Paşa

Damat Ferit Paşa Hükümeti, Sivas Kongresi'ni basıp dağıtması için Elazığ Valisi Ali Galip'i görevlendirmiştir. Ancak Ali Galip Olayı olarak bilinen bu tertip, Mustafa Kemal'in istihbaratı ve aldığı önlemler sayesinde başlamadan çökertilmiştir.

21. İzmir'in işgalinin ardından Batı Anadolu'da Yunan ilerleyişine karşı Kuvâ-yi Milliye birliklerini teşkilatlandırmak ve yerel direnişi organize etmek amacıyla toplanan kongreler hangileridir?

• A) Lüleburgaz ve Edirne Kongreleri
• B) Balıkesir ve Alaşehir Kongreleri ✓
• C) Pozantı Kongresi
• D) Erzurum ve Sivas Kongreleri

Erzurum ve Sivas Kongreleri ulusal bağımsızlığı siyasi boyutta ele alırken; Hacim Muhittin Bey önderliğinde toplanan Balıkesir ve Alaşehir Kongreleri, Batı Anadolu'da doğrudan Yunan işgaline karşı silahlı direnişi ve lojistik desteği (Kuvâ-yi Milliye) örgütlemeye odaklanmıştır.

22. Amasya Genelgesi'nde ilk defa telaffuz edilen "Her türlü etki ve denetimden uzak, milli bir kurulun oluşturulması" kararı, fiili olarak ilk kez hangi gelişmeyle hayata geçirilmiştir?

• A) Amasya Görüşmeleri'nde
• B) Erzurum Kongresi'nde ✓
• C) TBMM'nin açılmasıyla
• D) Sivas Kongresi'nde

Amasya Genelgesi'nde vurgulanan 'milli kurul' fikri, İstanbul Hükümeti'ne alternatif bir yürütme organı oluşturma düşüncesiydi. Bu düşünce, ilk kez Erzurum Kongresi'nde 9 kişiden oluşan bölgesel yetkili 'Temsil Heyeti'nin kurulmasıyla somut bir hal almıştır.

23. Misakımillî kararlarında siyasi geleceklerinin belirlenmesi için referandum (halk oylaması) yapılması kabul edilen bölgeler arasında; I. Doğu Trakya II. Elviye-i Selase (Kars, Ardahan, Batum) III. Vilayet-i Sitte (Altı Doğu İli) yukarıda verilenlerden hangileri yer almaz?

• A) Yalnız II
• B) Yalnız I
• C) I ve II
• D) I ve III ✓

Misakımillî'de referandum (halk oylaması) yapılması öngörülen üç bölge vardır: Arap memleketleri, Batı Trakya ve Elviye-i Selase (Kars, Ardahan, Batum). Doğu Trakya ve Vilayet-i Sitte (Altı Doğu İli) ise Misakımillî'nin sınırları belirleyen temel maddesi gereğince (Mondros imzalandığı sırada işgal edilmemiş olan ve Türk çoğunluğunun yaşadığı bölgeler kapsamında) doğrudan 'bölünmez Türk vatanının asli unsuru' kabul edilmiş, bu nedenle buralarda herhangi bir oylamaya gerek duyulmamıştır. Soru kökünde referandum yapılacak yerler arasında 'yer almaz' denildiği için oylama istenmeyen I ve III numaralı öncüller doğru cevaptır.

24. Son Osmanlı Mebusan Meclisi'nin bağımsızlık manifestosu olan Misak-ı Milli'yi resmi olarak onaylamasının ve ilan etmesinin doğrudan siyasi sonucu aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Kurtuluş Savaşı'nın kazanılması
• B) Padişahın Temsil Heyeti'ni tanıması
• C) İtilaf Devletleri'nin İstanbul'u resmen işgal etmesi ✓
• D) TBMM'nin açılması

Misak-ı Milli beyannamesi ile milli sınırların çizilmesi ve kapitülasyonların reddedilmesi İtilaf Devletleri'nin planlarını altüst etmiştir. Bunun doğrudan bir sonucu ve misillemesi olarak 16 Mart 1920'de İstanbul resmen işgal edilmiş ve meclis kapatılarak vekiller sürgüne yollanmıştır.

25. Mustafa Kemal Paşa'nın, "Sine-i millete dönmek" tabiriyle ifade ettiği askerlik mesleğinden ve IX. Ordu Müfettişliği görevinden istifa etme kararı, Milli Mücadele'nin hangi aşamasından hemen sonra gerçekleşmiştir?

• A) Erzurum Kongresi
• B) Havza Genelgesi
• C) Samsun Raporu
• D) Amasya Genelgesi ✓

Mustafa Kemal, milli mücadelenin ateşini yakan Amasya Genelgesi'ni yayımladıktan sonra İstanbul Hükümeti tarafından geri çağrılmış, ancak bu emre uymayarak Erzurum Kongresi'ne katılmadan hemen önce (8-9 Temmuz 1919 gecesi) çok sevdiği askerlik mesleğinden istifa etmiştir.