Karma Test 61

1. Osmanlı Devleti'nin Duraklama Dönemi'ne girdiği kabul edilen olay nedir?

• A) Sokullu Mehmet Paşa'nın ölümü ✓
• B) Kanuni'nin ölümü
• C) Karlofça Antlaşması
• D) Viyana Kuşatması

1579 yılında Sadrazam Sokullu Mehmet Paşa'nın ölümü, Osmanlı Devleti'nde Yükselme Dönemi'nin sonu ve Duraklama Dönemi'nin (Arayış Yılları) başlangıcı kabul edilir. (DİKKAT: Karlofça Antlaşması (1699) ise Duraklama Dönemi'nin bitişi ve Gerileme Dönemi'nin (Kayıplar Dönemi) başlangıcıdır. Bu iki tarihi dönüm noktası sınavlarda sıklıkla birbiriyle karıştırılmaktadır.)

2. Osmanlı tarihinde ilk kez çok partili hayata ne zaman geçilmiştir?

• A) Islahat Döneminde
• B) Tanzimat Döneminde
• C) I. Meşrutiyet Döneminde
• D) II. Meşrutiyet Döneminde ✓

Osmanlı tarihinde ilk kez çok partili hayata, II. Meşrutiyet Döneminde geçilmiştir. II. Meşrutiyet, Osmanlı siyasi sisteminin demokratikleşmesini sağlamıştır. Çok partili hayat, Osmanlı siyasi tarihinin önemli bir dönüm noktasıdır. Çok partili hayat, Osmanlı toplumunun siyasi katılımını artırmıştır. Çok partili hayat, Osmanlı tarihinin önemli olaylarındandır.

3. Kurtuluş Savaşı'nda Doğu Cephesi'nde Ermenilere karşı kazanılan zafer sonucunda imzalanan ve TBMM'nin uluslararası alanda imzaladığı ilk siyasi antlaşma hangisidir?

• A) Moskova Antlaşması
• B) Batum Antlaşması
• C) Kars Antlaşması
• D) Gümrü Antlaşması ✓

Kazım Karabekir komutasındaki ordunun başarısı sonucu 3 Aralık 1920'de imzalanan Gümrü Antlaşması, TBMM'nin ilk siyasi başarısıdır. Gümrü Antlaşması, TBMM ile Ermenistan arasında yapılmıştır. Antlaşma, Doğu Cephesi'ndeki zaferin sonucudur. Gümrü Antlaşması, TBMM'nin uluslararası alanda tanınmasını sağlamıştır. Antlaşma, Türkiye'nin doğu sınırlarını belirlemiştir.

4. Osmanlı Devleti'nde gelirleri doğrudan devlet hazinesine aktarılan topraklara (Mukataa) vergi toplama işinin ihale usulüyle satılmasına ne ad verilir?

• A) Vakıf
• B) Malikane
• C) İltizam ✓
• D) Dirlik

Vergi toplama hakkının açık artırmayla kiralanmasına İltizam sistemi, bu işi yapan kişiye Mültezim denir.

5. Osmanlı tarihinde ilk kez hangi antlaşmada sınır kavramından söz edilmiştir?

• A) İstanbul Antlaşması
• B) Bükreş Antlaşması
• C) Karlofça Antlaşması
• D) Edirne - Segedin Antlaşması ✓

Edirne-Segedin Antlaşması (1444), Osmanlı Devleti ile Macaristan arasında imzalanmıştır. Bu antlaşmada ilk kez sınır kavramından söz edilmiştir. Antlaşma, Tuna Nehri'ni sınır olarak belirlemiştir. Ancak bu antlaşma, kısa süre sonra bozulmuş ve Varna Savaşı yapılmıştır.

6. 2010 yılında Tunus'ta başlayan ve Orta Doğu ülkelerine yayılan halk ayaklanmalarına ne ad verilir?

• A) Yasemin Devrimi
• B) Turuncu Devrim
• C) Arap Baharı ✓
• D) Kadife Devrim

Tunus'ta başlayıp yayılan sürece genel olarak Arap Baharı denir. (Tunus'taki özel adı Yasemin Devrimi'dir).

7. Osmanlı Devleti'nde Şeyhülislam'ın başında bulunduğu ve fetva verme yetkisine sahip olan kurum hangisidir?

• A) Defterhane
• B) Bab-ı Ali
• C) Enderun
• D) Bab-ı Meşihat ✓

Şeyhülislamlık makamına veya dairesine 'Bab-ı Meşihat' denir.

8. Orta Asya'da en geniş sınırlara ulaşan devlet hangisidir?

• A) Moğol Devleti ✓
• B) Babür Devleti
• C) Çağatay Hanlığı
• D) Timur Devleti

Moğol İmparatorluğu, tarihte kurulmuş en büyük kara imparatorluğudur. Doğuda Çin'den batıda Avrupa'ya, kuzeyde Sibirya'dan güneyde Hindistan'a kadar uzanmıştır. Cengiz Han ve halefleri tarafından kurulan bu imparatorluk, dünya tarihini derinden etkilemiştir. Ancak imparatorluk, Cengiz Han'ın ölümünden sonra oğulları arasında paylaşılmış ve zamanla parçalanmıştır.

9. Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde, milleti temsil eden vekillerin görev süreleri hangi Anayasa ile dört yıldan beş yıla çıkarılmıştır?

• A) 1924 Anayasası
• B) 1961 Anayasası
• C) 1982 Anayasası ✓
• D) 1945 Anayasası

1924 Anayasası'nda milletvekili seçim dönesi 4 yıl iken, 1982 Anayasası ile bu süre 5 yıla çıkarılmıştır. 1961 Anayasası'nda Millet Meclisi için 4, Senato için 6 yıl esası uygulanmaktaydı.

10. II. Dünya Savaşı'ndan sonra büyük kentlerde ticaret sektöründe etkili olan gayrimüslim tüccarların piyasadaki etkinliğini azaltmak amacıyla konulan vergi hangisidir?

• A) Gelir vergisi
• B) Aşar vergisi
• C) Gümrük vergisi
• D) Varlık vergisi ✓

Varlık vergisi, II. Dünya Savaşı'ndan sonra büyük kentlerde ticaret sektöründe etkili olan gayrimüslim tüccarların piyasadaki etkinliğini azaltmak amacıyla konulan vergidir. Varlık vergisi, 11 Kasım 1942'de kabul edilmiştir. Bu vergi, servet sahiplerinden alınmıştır. Varlık vergisi, tartışmalı bir uygulama olmuştur. Bu vergi, 1944'te kaldırılmıştır.

11. Milli Mücadele döneminde 'Milletin bağımsızlığını yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır' maddesi ilk kez nerede yer almıştır?

• A) Misak-ı Milli
• B) Erzurum Kongresi
• C) Sivas Kongresi
• D) Amasya Genelgesi ✓

Milli Mücadelenin amaç, gerekçe ve yönteminin belirtildiği Amasya Genelgesi'nde bu madde (Yöntem) yer almıştır. Amasya Genelgesi, 22 Haziran 1919'da yayınlanmıştır. Genelge, Mustafa Kemal tarafından hazırlanmıştır. 'Milletin bağımsızlığını yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır' maddesi, Milli Mücadele'nin temel ilkesidir. Amasya Genelgesi, Milli Mücadele'nin başlangıç belgesidir.

12. Demokrat Parti Dönemi gelişmeleri arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

• A) Bağdat Paktı'nın yapılması
• B) ODTÜ'nün açılması
• C) Atatürk'ü Koruma Kanunu'nun kabul edilmesi
• D) Birleşmiş Milletlere üye olunması ✓

Birleşmiş Milletlere üye olunması İsmet İnönü Dönemi gelişmeleri içerisinde yer almaktadır. Türkiye, Birleşmiş Milletler'e 1945'te üye olmuştur. Bu üyelik, Türkiye'nin uluslararası arenada yer almasını sağlamıştır. Demokrat Parti Dönemi'nde ise NATO'ya üye olunmuştur. Birleşmiş Milletler üyeliği, Türkiye'nin dış politikasının önemli bir parçasıdır.

13. Anadolu Selçuklu Devleti'nde ticareti geliştirmek için tüccarların mallarına zarar gelmesi durumunda devletin zararı karşılaması sistemine ne ad verilir?

• A) Gedik
• B) Devlet Sigortası ✓
• C) İkta
• D) Ahilik

Dünyada ilk kez 'Devlet Sigortası' uygulamasını Anadolu Selçuklu Devleti başlatmıştır.

14. Türkiye'de çok partili hayata kesintisiz geçiş hangi yıl gerçekleşmiştir?

• A) 1924
• B) 1930
• C) 1946 ✓
• D) 1950

Daha önceki denemeler başarısız olsa da, 1946 yılında Demokrat Parti'nin kurulması ve seçimlere katılmasıyla Türkiye'de kesintisiz çok partili hayat başlamıştır.

15. Uygur Devleti'nin yıkılmasına neden olan ve 840 yılında Uygur topraklarına girerek devleti sona erdiren Türk boyu aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Kıpçaklar
• B) Oğuzlar
• C) Kırgızlar ✓
• D) Karluklar

840 yılında Kırgızlar Uygur topraklarına girerek Uygur Devleti'ni yıkmışlardır. Uygur Devleti, 744-840 yılları arasında varlığını sürdürmüştür. Kırgızlar, Uygur Devleti'nin yıkılmasına neden olmuştur. Uygur Devleti'nin yıkılmasından sonra Uygurlar, Çin'e göç etmiştir. Kırgızlar, Orta Asya'da güçlü bir devlet kurmuştur.

16. İlk Türk devletlerinde ekonomi, ticaret ve hayvancılığa dayanırken Uygurlarla birlikte tarıma geçilmesi neyin göstergesidir?

• A) Ticaretin azalmasının
• B) Nüfus artışının
• C) Yerleşik hayata geçildiğinin ✓
• D) Ekonomik krizin

Tarım, yerleşik yaşamın göstergesidir. Uygurlarla birlikte tarıma geçilmesi yerleşik hayata geçildiğini gösterir. Göçebe toplumlarda ekonomi hayvancılık ve ticarete dayanırken, yerleşik toplumlarda tarım ön plana çıkar. Bu geçiş, Türk toplumunda önemli bir dönüşümdür. Tarıma geçiş, Türk toplumunun sosyal ve ekonomik yapısında büyük değişikliklere neden olmuştur.

17. Uygur Devleti'nde en parlak dönem ne zaman yaşanmıştır?

• A) Bilge Kağan döneminde
• B) Kutluk Bilge Kül Kağan döneminde
• C) Mukan Kağan döneminde
• D) Mayunçur döneminde ✓

Mayunçur dönemi, Uygur Devleti'nin en güçlü olduğu dönemdir. Uygur Devleti'nin en parlak dönemi olarak bilinir. 759-779 yılları arasında hüküm sürmüştür. Bu dönemde Uygurlar, Orta Asya'nın en güçlü devleti haline gelmiştir.

18. Osmanlı Devleti'nde 'Vaka-i Hayriye' (Hayırlı Olay) olarak adlandırılan olay nedir?

• A) Lale Devri'nin başlaması
• B) Yeniçeri Ocağı'nın kaldırılması ✓
• C) Matbaanın gelişi
• D) Tanzimat'ın ilanı

1826 yılında II. Mahmut tarafından Yeniçeri Ocağı'nın kaldırılması olayı, Osmanlı tarihinde 'Vaka-i Hayriye' (Hayırlı Olay) olarak adlandırılır.

19. Egemenliğin halka verildiği, seçme ve seçilme hakkının tüm vatandaşlara tanındığı ilke hangisidir?

• A) Cumhuriyetçilik ✓
• B) Halkçılık
• C) Laiklik
• D) Milliyetçilik

Cumhuriyetçilik, egemenliğin halka verildiği, seçme ve seçilme hakkının tüm vatandaşlara tanındığı ilkedir. Cumhuriyetçilik, halkın yönetime katılmasını öngörmüştür. Bu ilke, demokrasinin temelini oluşturmuştur. Cumhuriyetçilik, Türk tarihinin temel ilkelerindendir. Bu ilke, Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluş felsefesidir.

20. İslamiyet öncesi Türklerde ölen kişinin ardından yapılan cenaze törenine ne ad verilir?

• A) Şölen
• B) Kurgan
• C) Sagu
• D) Yuğ ✓

Cenaze törenine 'Yuğ', mezara 'Kurgan', bu törenlerde söylenen ağıta 'Sagu' denir.

21. II. Mahmut döneminde, Sadrazam Alemdar Mustafa Paşa öncülüğünde, dağıtılan Nizam-ı Cedit ordusunun yerine ve onun modern tarzını devam ettirmek amacıyla kurulan askeri ocak aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Eşkinci Ocağı
• B) Asakir-i Mansure-i Muhammediye
• C) Sekban-ı Cedit ✓
• D) Asakir-i Nizamiye

III. Selim'in kurduğu Nizam-ı Cedit ordusu Kabakçı Mustafa İsyanı ile dağıtılmıştı. II. Mahmut döneminde sadrazamlığa getirilen Alemdar Mustafa Paşa, bu modern orduyu yeniden canlandırmak amacıyla 'Sekban-ı Cedit' ocağını kurmuştur. Adaylar genellikle bu ocağı II. Mahmut'un diğer askeri ıslahatları olan Eşkinci Ocağı ve Asakir-i Mansure-i Muhammediye ile karıştırırlar. Alemdar Mustafa Paşa'nın kurduğu Sekban-ı Cedit, kısa süre sonra çıkan yeniçeri isyanıyla (Alemdar Vakası) ortadan kaldırılmıştır.

22. Osmanlı Devleti'nde bütçeyi hazırlayan ve her türlü mali işlerden sorumlu olan görevli kimdir?

• A) Defterdar ✓
• B) Nişancı
• C) Kazasker
• D) Şehir Emini

Defterdar, Osmanlı Devleti'nde bütçeyi hazırlayan ve her türlü mali işlerden sorumlu olan görevlidir. Defterdar, devletin gelir ve giderlerini yönetir. Bu görev, Osmanlı mali sisteminin temelini oluşturmuştur. Defterdar, günümüzdeki maliye bakanına benzer. Defterdar, sadrazama bağlıdır.

23. Mehmet Ali Paşa'nın Mora İsyanı'nı bastırması İngiltere, Fransa ve Rusya'nın yaptıkları hangi gelişmeye ortam hazırlamıştır?

• A) Hünkar İskelesi Antlaşması
• B) 1827 Navarin baskını ✓
• C) Edirne Antlaşması
• D) Çanakkale Antlaşması

1827 Navarin baskını, Mehmet Ali Paşa'nın Mora İsyanı'nı bastırması üzerine İngiltere, Fransa ve Rusya'nın yaptığı gelişmedir. Navarin baskını, Osmanlı donanmasının yok edilmesine neden olmuştur. Bu baskın, Osmanlı Devleti'nin deniz gücünü zayıflatmıştır. Navarin baskını, Osmanlı tarihinin önemli olaylarındandır. Bu baskın, Yunan bağımsızlık savaşının sonucunu etkilemiştir.

24. Büyük Selçuklu Devleti'nde vezirlik yapan ve 'Siyasetname' adlı eseriyle tanınan ünlü devlet adamı kimdir?

• A) Ali Şir Nevai
• B) Ömer Hayyam
• C) Kaşgarlı Mahmut
• D) Nizamülmülk ✓

Büyük Selçuklu Devleti'nin ünlü veziri ve Siyasetname'nin yazarı Nizamülmülk'tür. Nizamülmülk, 1018-1092 yılları arasında yaşamıştır. Nizamülmülk, Alp Arslan ve Melikşah dönemlerinde vezirlik yapmıştır. Siyasetname, devlet yönetimi hakkında önemli bir eserdir. Nizamülmülk, Büyük Selçuklu Devleti'nin en önemli devlet adamlarındandır.

25. Kurtuluş Savaşı'nda 'Hattı müdafaa yoktur, sathı müdafaa vardır. O satıh bütün vatandır.' emri hangi savaşta verilmiştir?

• A) I. İnönü Savaşı
• B) Başkomutanlık Meydan Muharebesi
• C) Kütahya-Eskişehir Savaşları
• D) Sakarya Meydan Muharebesi ✓

Mustafa Kemal bu tarihi emri, 100 km'lik bir cephe hattına yayılan Sakarya Meydan Muharebesi'nde vermiştir.