Karma Test 12

1. İslamiyet öncesi Türk devletlerinde, kağanın başkanlığında toplanan ve devletin önemli meselelerinin görüşüldüğü 'Kurultay'a (Toy) katılan üyelere ne ad verilir?

• A) Toygun ✓
• B) Aygucı
• C) Şad
• D) Tudun

Kurultay üyelerine 'Toygun' denir. Tudun vergi memuru, Aygucı başbakan, Şad ise hanedan üyesi valilerdir.

2. Türk adının anlamı Çin kaynaklarında 'Miğfer', Kaşgarlı Mahmut'ta 'Olgunluk Çağı', Ziya Gökalp'te 'Töreli' olarak geçer. Peki, ünlü tarihçi Wambery'e göre Türk adının anlamı nedir?

• A) Türeyen, Çoğalan ✓
• B) Güçlü, Kuvvetli
• C) Deniz kıyısında oturan adam
• D) Güzel İnsan

Wambery'e göre Türk adı 'Türeyen, Çoğalan' anlamına gelir. 'Güçlü, Kuvvetli' anlamı ise Uygur kaynaklarında geçer.

3. Türk-İslam mimarisinin temellerini atan ve 'Ribât' adı verilen kervansarayların ilk örneklerini inşa eden devlet hangisidir?

• A) Büyük Selçuklu
• B) Tolunoğulları
• C) Gazneliler
• D) Karahanlılar ✓

Ribât adı verilen ilk kervansaraylar (Ribât-ı Melik gibi) Karahanlılar döneminde inşa edilmiştir.

4. Büyük Selçuklu Devleti'nde Sultan Alparslan ve Melikşah'a vezirlik yapan, 'Siyasetname' adlı eseriyle devlet yönetimi hakkında öğütler veren ünlü devlet adamı kimdir?

• A) Ali Kuşçu
• B) Nizamülmülk ✓
• C) Ömer Hayyam
• D) Harezmi

Büyük Selçuklu'nun efsanevi veziri ve Nizamiye Medreseleri'nin kurucusu Nizamülmülk'tür.

5. Dünyanın en geniş taş kemerli köprüsü olma özelliğine sahip, Artuklular tarafından Batman Çayı üzerinde inşa edilen eser hangisidir?

• A) Mostar Köprüsü
• B) Drina Köprüsü
• C) Justinianus Köprüsü
• D) Malabadi Köprüsü ✓

Artuklulara ait olan ve Batman Çayı üzerinde bulunan eser Malabadi Köprüsü'dür.

6. Osmanlı Devleti'nde veraset sisteminde 'Ekber ve Erşed' kuralını getirerek sarayda 'Kafes Usulü' (Şimşirlik) uygulamasını başlatan padişah kimdir?

• A) II. Osman
• B) IV. Murat
• C) I. Ahmet ✓
• D) III. Mehmet

I. Ahmet, Ekber ve Erşed sistemini (hanedanın en yaşlı ve olgun üyesinin tahta geçmesi) getirerek taht kavgalarını önlemeyi amaçlamış ve buna bağlı olarak şehzadelerin sarayda yetiştiği Kafes Usulü'nü (Şimşirlik) başlatmıştır. (Sancağa çıkma uygulamasını fiilen son kez uygulayıp kaldıran ise III. Mehmet'tir).

7. Osmanlı Devleti'nde 'Geliri doğrudan devlet hazinesine aktarılan' topraklara ne ad verilir?

• A) Mukataa ✓
• B) Paşmaklık
• C) Ocaklık
• D) Dirlik

Geliri doğrudan hazineye giden topraklara Mukataa denir. Bu toprakların gelirleri İltizam usulüyle toplanır.

8. Fatih Sultan Mehmet'in, İstanbul'un fethinden sonra Ortodoks Kilisesi'ni himaye etmesinin temel amacı nedir?

• A) Şeri hukuku uygulamak
• B) Hıristiyan birliğini parçalamak ✓
• C) Nüfus artışını sağlamak
• D) Ticaret yollarını ele geçirmek

Fatih, Ortodoks Kilisesi'ni himaye ederek Katolik-Ortodoks birleşmesini (Haçlı zihniyetini) önlemeyi amaçlamıştır.

9. Osmanlı Devleti'nde, devlet adamlarının haksız kazançla elde ettikleri mallara devlet tarafından el konulması usulü olan 'Müsadere Sistemi'ni fiilen kaldıran padişah kimdir?

• A) Abdülaziz
• B) II. Mahmut ✓
• C) Abdülmecit
• D) III. Selim

II. Mahmut, Müsadere'yi fiilen kaldırmış, Tanzimat Fermanı ile de hukuken tamamen kaldırılmıştır.

10. Osmanlı tarihinde 'Edirne Olayı' (1703) ile tahttan indirilen padişah II. Mustafa'nın yerine tahta geçen padişah kimdir?

• A) IV. Mehmet
• B) III. Selim
• C) III. Ahmet ✓
• D) I. Mahmut

Edirne Olayı sonucunda II. Mustafa tahttan indirilmiş, yerine Lale Devri padişahı III. Ahmet geçmiştir.

11. Osmanlı Devleti'nde ilk kez 'Denk Bütçe'yi hazırlayan ancak çıkarları zedelenen çevreler tarafından görevden alınan devlet adamı kimdir?

• A) Sokullu Mehmet Paşa
• B) Merzifonlu Kara Mustafa Paşa
• C) Köprülü Mehmet Paşa
• D) Tarhuncu Ahmet Paşa ✓

IV. Mehmet döneminde ilk denk bütçeyi hazırlayan sadrazam Tarhuncu Ahmet Paşa'dır.

12. Osmanlı Devleti'nin dağılmasını önlemek amacıyla ortaya atılan fikir akımlarından 'İslamcılık' (Ümmetçilik) fikrinin en önemli savunucusu ve İstiklal Marşı şairimiz kimdir?

• A) Namık Kemal
• B) Tevfik Fikret
• C) Ziya Gökalp
• D) Mehmet Akif Ersoy ✓

İslamcılık fikrinin en güçlü temsilcisi Mehmet Akif Ersoy'dur.

13. Osmanlı Devleti, Trablusgarp Savaşı'nda İtalya'ya karşı başarılı olmasına rağmen, hangi gelişme üzerine Uşi Antlaşması'nı imzalayarak savaştan çekilmek zorunda kalmıştır?

• A) I. Balkan Savaşı'nın başlaması ✓
• B) 31 Mart Vakası
• C) I. Dünya Savaşı'nın çıkması
• D) Bab-ı Ali Baskını

Balkan Devletlerinin Osmanlı'ya saldırması (I. Balkan Savaşı) üzerine Osmanlı, Trablusgarp'ı İtalya'ya bırakmak zorunda kalmıştır.

14. I. Dünya Savaşı sırasında, İtilaf Devletleri'nin Rusya'ya yardım götürmek ve Osmanlı'yı savaş dışı bırakmak amacıyla açtığı cephe hangisidir?

• A) Irak Cephesi
• B) Kanal Cephesi
• C) Çanakkale Cephesi ✓
• D) Kafkas Cephesi

Deniz yoluyla Rusya'ya yardım götürmek amacıyla açılan cephe Çanakkale Cephesi'dir.

15. Mustafa Kemal Paşa'nın, Samsun'a çıktıktan sonra yayınladığı ve Milli Mücadele'nin 'ilk direniş çağrısı' niteliğinde olan belge hangisidir?

• A) Amasya Genelgesi
• B) Erzurum Kongresi Kararları
• C) Havza Genelgesi ✓
• D) Samsun Raporu

Mustafa Kemal'in işgallere karşı mitingler düzenlenmesini istediği ilk ulusal çağrı Havza Genelgesi'dir.

16. Erzurum Kongresi'nde oluşturulan Temsil Heyeti'nin (Heyet-i Temsiliye), İstanbul Hükümeti'ne karşı kazandığı 'ilk siyasi başarı' nedir?

• A) Amasya Görüşmeleri'nin yapılması
• B) Sivas Kongresi'nin toplanması
• C) Damat Ferit Paşa Hükümeti'nin istifası ✓
• D) Misak-ı Milli'nin kabulü

Sivas Kongresi sonrası Temsil Heyeti'nin baskıları sonucu Damat Ferit'in istifa etmesi, kazanılan ilk siyasi zaferdir.

17. TBMM'nin 1921 Anayasası'nı (Teşkilat-ı Esasiye) kabul etmesi hangi askeri başarının sonucunda gerçekleşmiştir?

• A) Büyük Taarruz
• B) I. İnönü Savaşı ✓
• C) Sakarya Savaşı
• D) II. İnönü Savaşı

I. İnönü Savaşı'nın (TALİM) sonuçlarından biri de Teşkilat-ı Esasiye'nin kabulüdür.

18. İstiklal Marşı, TBMM tarafından kabul edildikten sonra ilk kez hangi anayasada 'Devletin marşı İstiklal Marşı'dır' şeklinde yer almıştır?

• A) 1924 Anayasası
• B) 1921 Anayasası
• C) 1961 Anayasası
• D) 1982 Anayasası ✓

İstiklal Marşı 12 Mart 1921'de kabul edilmesine rağmen, anayasal metinlerde bir devlet sembolü olarak ilk kez 1982 Anayasası'nda (Madde 3) yer almıştır. 1921, 1924 ve 1961 anayasalarında millî marş ile ilgili herhangi bir madde bulunmamaktadır.

19. Lozan Barış Görüşmeleri sırasında, TBMM'deki muhalefetin artması ve görüşmelerin kesilmesi üzerine alınan en önemli siyasi karar nedir?

• A) Seçimlerin yenilenmesi ✓
• B) Halifeliğin kaldırılması
• C) Cumhuriyetin ilanı
• D) Saltanatın kaldırılması

Lozan görüşmeleri kesintiye uğradığında meclisteki tartışmalar artmış, bunun üzerine I. TBMM, seçimleri yenileme kararı almıştır (1 Nisan 1923).

20. Cumhuriyetin ilanıyla (29 Ekim 1923) çözüme kavuşan sorunlar arasında aşağıdakilerden hangisi yoktur?

• A) Hükümet bunalımı (Kabine sistemine geçiş)
• B) Devlet başkanlığı sorunu
• C) Rejimin adı sorunu
• D) Çok partili hayata geçiş sorunu ✓

Cumhuriyetin ilanıyla devlet başkanlığı, rejim ve hükümet kurma sistemi (Kabine sistemi) sorunları çözülmüştür. Çok partili hayata geçiş daha sonraki bir süreçtir.

21. 17 Şubat 1923'te İzmir İktisat Kongresi'nde alınan 'Misak-ı İktisadi' (Ekonomi Andı) kararlarının temel amacı nedir?

• A) Dış borçları artırmak
• B) Yabancı sermayeyi tamamen reddetmek
• C) Ekonomik bağımsızlığı sağlamak ✓
• D) Sosyalist bir ekonomi kurmak

Misak-ı İktisadi'nin temel amacı yerli üretimi teşvik ederek ekonomik bağımsızlığı sağlamaktır.

22. Atatürk Dönemi'nde, 1935 yılında maden arama ve işletme işlerini yürütmek amacıyla kurulan kurum hangisidir?

• A) MTA ✓
• B) Sümerbank
• C) Etibank
• D) Sanayi ve Maadin Bankası

Maden yataklarını araştırmak için MTA, bu madenleri işletmek ve finanse etmek için Etibank kurulmuştur.

23. Türkiye'nin II. Dünya Savaşı'na girmemesine rağmen savaşın ekonomik etkilerini hissetmesi üzerine, köylüyü topraklandırmak amacıyla 1945 yılında çıkardığı kanun hangisidir?

• A) Teşvik-i Sanayi Kanunu
• B) Çiftçiyi Topraklandırma Kanunu ✓
• C) Aşar Vergisinin Kaldırılması
• D) Toprak Reformu

1945 yılında çıkarılan Çiftçiyi Topraklandırma Kanunu, CHP içindeki muhalefetin (Dörtlü Takrir) ayrılmasına da zemin hazırlamıştır.

24. Soğuk Savaş döneminde, 1961 yılında Türkiye'den Almanya'ya başlayan göç hareketinin temel nedeni nedir?

• A) İşgücü ihracı anlaşması ✓
• B) Siyasi baskılar
• C) Savaş tehdidi
• D) Eğitim olanakları

Almanya'nın II. Dünya Savaşı sonrası kalkınma hamlesi için işgücüne ihtiyaç duyması ve Türkiye ile İşgücü Anlaşması imzalaması temel nedendir.

25. Kıbrıs'ta Rumların Türkleri adadan atmak ve Kıbrıs'ı Yunanistan'a bağlamak (Enosis) amacıyla kurduğu terör örgütü hangisidir?

• A) Taşnak
• B) ASALA
• C) Hizbullah
• D) EOKA ✓

Kıbrıs'ta Enosis'i gerçekleştirmek isteyen Rum terör örgütü EOKA'dır.