Deneme 4

1. İslamiyet öncesi Türklerde görülen; I. Stupa, II. Türk üçgeni, III. Küg kavramlarından hangileri yerleşik yaşamla bağlantılıdır?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) I ve II ✓
• D) I ve III
• E) I, II ve III

Stupa Uygur tapınaklarının adıdır; tapınaklar yerleşik hayatın göstergesidir. Türk üçgeni mimaride kubbelerin birleşme noktasında kullanılan bir unsurdur ve Uygurlarla birlikte ortaya çıkmıştır. Küg ise eski Türklerin melodilere verdiği isimdir; yerleşiklikle doğrudan ilişkili değildir. Dolayısıyla I ve II yerleşik hayatla ilişkilidir.

2. Çinliler ile Arapların Orta Asya ve İpek Yolu egemenliği için yaptığı Talas Savaşı'nın sonuçları arasında hangisi bulunmaz?

• A) Kağıt, barut ve matbaa Çin dışına taşındı.
• B) Emeviler Orta Asya'ya hakim oldu. ✓
• C) Türkler, İslamiyet ile tanıştılar ve İslamiyet'i kabul etmeye başladılar.
• D) Orta Asya'nın Çinlileşmesi önlendi.
• E) Türk-İslam Devletleri kuruldu.

Talas Savaşı'nda (751) Araplar (Abbasiler) Çinlileri yendi. Emeviler değil Abbasiler bu savaşta yer aldı; dolayısıyla Emevilerin Orta Asya'ya hakim olması sonuçlar arasında gösterilemez.

3. Cengiz Han'ın kurduğu büyük kara imparatorluğu, onun ölümünden sonra parçalanarak yeni Moğol devletlerine ayrılmıştır. Bu devletlerden hangisi Rusların güneye ilerlemesini uzun süre engelleyerek güçlü bir Rus devletinin kurulmasını geciktirmiştir?

• A) İlhanlı Devleti
• B) Altın Orda Devleti ✓
• C) Kubilay Hanlığı
• D) Tolunoğulları Devleti
• E) Çağatay Hanlığı

Altın Orda Devleti, Rusların güneyine hâkim olarak uzun yıllar Rus ilerlemesini durdurmuş ve güçlü bir Rus imparatorluğunun oluşumunu geciktirmiştir.

4. Osmanlı Kuruluş Dönemi savaşlarından hangisi Haçlı Savaşı niteliği taşır?

• A) Sazlıdere
• B) Varna ✓
• C) Bafeus
• D) Palekanon
• E) Ankara

Haçlı Savaşı niteliğindeki savaşlar; I. ve II. Kosova, Sırpsındığı, Niğbolu ve Varna Savaşlarıdır. Maltepe (Palekanon), Bafeus (Koyunhisar) ve Sazlıdere Osmanlı-Bizans savaşları, Ankara Savaşı ise Timur ile yapılmıştır. Haçlı Savaşı niteliğindeki savaş Varna'dır.

5. Osmanlı toplumunda reaya, devlet okullarında eğitim alarak askerî sınıfa geçebilir ve yönetici olabilirdi. Bu durum kesin sınıf ayrımlarının bulunmadığını gösterir. Yönetilen bir kişinin yöneten konumuna geçmesi hangi kavramla açıklanır?

• A) Dikey Hareketlilik ✓
• B) Kulluk Sistemi
• C) Yatay Hareketlilik
• D) Ekberiyet Anlayışı
• E) Millet Sistemi

Reayanın eğitim ve öğretim hakkını kullanarak yöneten olabilmesi "Dikey Hareketlilik" olarak nitelendirilir. Yatay hareketlilik ise köyden kente göç gibi aynı statü içindeki yer değişikliğini ifade eder.

6. Osmanlı Devleti'nin XVI ve XVII. yüzyıllarda Macaristan'a egemen olma hedefi hangi devletle savaşmasına yol açmıştır?

• A) Safevi
• B) Lehistan
• C) Rusya
• D) Prusya
• E) Avusturya ✓

Osmanlı-Avusturya savaşlarının temel nedeni Macaristan toprakları üzerindeki hakimiyet mücadelesidir. Kanuni döneminde başlayan bu çatışmalar XVII. yüzyılda da devam etmiştir.

7. Osmanlı Devleti, 1801 El Ariş ve 1802 Paris antlaşmalarıyla hangi devletin Osmanlı topraklarına yönelik yayılmacı hedeflerini durdurmuştur?

• A) İtalya
• B) İngiltere
• C) Almanya
• D) Rusya
• E) Fransa ✓

Napolyon 1798'de Osmanlı toprağı olan Mısır'ı işgal etmiştir. İngiltere, Rusya ve Osmanlı ittifakıyla karşı karşıya kalan Napolyon önce El Ariş ardından Paris antlaşmalarını imzalayarak Mısır'dan çekilmek zorunda kalmıştır. Böylece Fransa'nın Mısır üzerindeki emperyalist emelleri engellenmiştir.

8. Osmanlı tarihinde ilk yurt içi ve ilk yurt dışı gezisine çıkan padişahlar hangi seçenekte doğru sıralanmıştır?

• A) Abdülmecid - Abdülaziz
• B) III. Selim - Abdülaziz
• C) II. Mahmut - Abdülaziz ✓
• D) II. Mahmut - Abdülmecid
• E) I. Mahmut - I. Abdülhamid

II. Mahmut Osmanlı tarihinde ilk yurt içi seyahate çıkan padişah, Abdülaziz ise yurt dışına çıkan ilk Osmanlı padişahıdır.

9. I. II. Mehmet, İstanbul'un fethinden sonra Ortodoksların başına patrik atamıştır. II. I. Süleyman, Avrupa devletlerine karşı Fransa'ya kapitülasyonlar tanımıştır. III. Küçük Kaynarca Antlaşması'yla Ortodoksların koruyuculuğu Rusya'ya bırakılmıştır. Bunlardan hangileri Osmanlı Devleti'nin muhtemel bir Haçlı birliğini engelleme politikasıyla ilgilidir?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) I ve II ✓
• D) I ve III
• E) I, II ve III

Fatih'in Ortodoks patrik ataması (Hristiyanları bölmek) ve Kanuni'nin Fransa'ya kapitülasyon vermesi (Avrupa'yı parçalamak) Haçlı birliğini önleme çabasıdır. Küçük Kaynarca ise tam tersine Rusya'ya müdahale kapısı açmıştır.

10. Mekteb-i Mülkiye hakkındaki doğru bilgi hangi seçenekte verilmiştir?

• A) Osmanlı Bilimler Akademisi anlamına gelen kuruluş
• B) Nağmeler Evi anlamına gelen konservatuar
• C) Yetim çocukların bakımını yapmak için I. Dünya Savaşı sırasında açılan eğitim kurumu
• D) Nahiye müdürü ve kaymakam yetiştirmek için açılan okul ✓
• E) Fransızca eğitim verilen üst düzey lise

Mekteb-i Mülkiye nahiye müdürü ve kaymakam yetiştirmek için açılmıştır. Fransızca eğitim veren üst düzey lise Mekteb-i Sultani, Osmanlı Bilimler Akademisi Encümen-i Daniş, Nağmeler Evi anlamındaki konservatuar Darülelhan, yetim çocuklar için açılan kurum ise Darüleytam'dır.

11. Askerî ocaklarla kuruldukları dönemlere ilişkin eşleştirmelerden hangisi hatalıdır?

• A) Nizam-ı Cedit Ocağı - III. Selim
• B) Sürat Topçuları Ocağı - I. Mahmut ✓
• C) Bostancı Tüfenkçisi Ocağı - III. Selim
• D) Tulumbacılar Ocağı - III. Ahmet
• E) Sekban-ı Cedit Ocağı - II. Mahmut

Sürat Topçuları Ocağı I. Mahmut döneminde değil, III. Mustafa döneminde kurulmuştur. Diğer eşleştirmelerin tamamı doğrudur.

12. I. Ceride-i Havadis II. Tanin III. Volkan Bu gazetelerden hangileri Tanzimat Dönemi'nde yayımlanmaya başlamıştır?

• A) Yalnız I ✓
• B) I ve II
• C) I ve III
• D) II ve III
• E) I, II ve III

Tanin ve Volkan gazeteleri II. Meşrutiyet döneminde yayın hayatına başlamıştır. Ceride-i Havadis ise 1840 yılında çıkarılan yarı resmi gazete olup Tanzimat dönemi (1839-1876) gazetesidir.

13. I. Deneyimli askerlerin terhis edilmesi II. Ordunun siyasete karışması III. Birden fazla devletle savaşılması Bu durumlardan hangileri Osmanlı Devleti'nin I. Balkan Savaşı'ndaki yenilgisinde etkili olmuştur?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) I ve III
• D) II ve III
• E) I, II ve III ✓

Harb-i Umumi sonrası terhisler, ordu içindeki siyasi çekişmeler ve Balkan devletlerinin oluşturduğu ittifak; Osmanlı'nın I. Balkan Savaşı'ndaki yenilgisinin başlıca iç ve dış nedenleridir.

14. Paris Barış Konferansı'nda Doğu Anadolu'da bağımsız bir Ermeni devleti kurulmasını ve bu devletin Akdeniz ile Karadeniz'e ulaşmasını öngören planı İtilaf Devletlerine sunan lider kimdir?

• A) Bouillon
• B) Churchill
• C) Monbelli
• D) Wilson ✓
• E) Calthrope

Ermeni devletinin kurulması ve Akdeniz-Karadeniz bağlantısının sağlanması planını Paris Barış Konferansı'nda İtilaf Devletlerine sunan ABD Başkanı Wilson'dır. ABD bu süreçte Ermenistan üzerinde manda yönetimini de düşünmekteydi.

15. I. Dünya Savaşı başladıktan sonra Osmanlı Devleti'nin benimsediği önlem ve tutumlar arasında hangisi yoktur?

• A) İngiltere ve Rusya ile tarafsızlık ve saldırmazlık antlaşmaları imzalamıştır. ✓
• B) Boğazlar tek taraflı olarak kapatılmıştır.
• C) Tarafsızlığını ilan etmiştir.
• D) Kapitülasyonlar tek taraflı olarak kaldırılmıştır.
• E) Seferberlik ilan etmiştir.

A, B, C ve E seçeneklerinde verilen bilgiler doğrudur. Osmanlı Devleti savaş öncesinde İngiltere ve Rusya ile saldırmazlık antlaşması imzalamamıştır.

16. Sivas Kongresi sonrasında Damat Ferit Paşa'nın istifasıyla kurulan ve Temsil Heyeti ile Amasya Görüşmelerini yapan hükûmet hangisidir?

• A) Damat Ferit Paşa Hükümeti
• B) Kamil Paşa Hükümeti
• C) Salih Paşa Hükümeti
• D) Ali Rıza Paşa Hükümeti ✓
• E) Mahmut Şevket Paşa Hükümeti

Sivas Kongresi'nin ardından Damat Ferit Paşa istifa etmiş; yerine gelen Ali Rıza Paşa Hükümeti, Temsil Heyeti ile Amasya Görüşmelerini (Ekim 1919) gerçekleştirmiştir.

17. Antlaşma veya konferanslardan hangisi diğerlerinden farklı bir yılda gerçekleşmiştir?

• A) Sivas Kongresi
• B) Temsil Heyeti'nin Ankara'ya gelmesi
• C) Amasya Görüşmeleri
• D) Kars Antlaşması ✓
• E) Erzurum Kongresi

Erzurum Kongresi (Temmuz-Ağustos 1919), Sivas Kongresi (Eylül 1919), Amasya Görüşmeleri (Ekim 1919) ve Temsil Heyeti'nin Ankara'ya gelmesi (Aralık 1919) 1919 yılında gerçekleşmiştir. Kars Antlaşması ise 1921'de imzalanmıştır. Doğru cevap D seçeneğidir.

18. Atatürk Dönemi'nde en uzun süre Dışişleri Bakanlığı yapan; Türkiye'nin Milletler Cemiyetine katılması, Montrö Sözleşmesi ve Hatay sorununun çözümünde rol oynayan devlet adamı kimdir?

• A) İsmet İnönü
• B) Mahmut Esat Bozkurt
• C) Tevfik Rüştü Aras ✓
• D) Yusuf Kemal Tengirşenk
• E) Şükrü Kaya

Tevfik Rüştü Aras 4 Mart 1925'te Dışişleri Bakanı olarak atandı ve Atatürk'ün ölümüne kadar kurulan tüm hükümetlerde bu görevi sürdürdü (1925-1938). Türkiye'nin Milletler Cemiyeti'ne girişinde, Montrö Boğazlar Sözleşmesi'nde ve Hatay meselesinin çözümünde kilit rol oynadı.

19. Atatürk, dinî bilgilerin de medrese yerine okulda verilmesini ve kız-erkek bütün çocukların aynı eğitim kurumlarında yetişmesini savunmuştur. Bu yaklaşım eğitimde hangi iki ilkenin benimsendiğini gösterir?

• A) Devletçilik - Laiklik
• B) Halkçılık - Cumhuriyetçilik
• C) Milliyetçilik - Devletçilik
• D) Laiklik - Halkçılık ✓
• E) Cumhuriyetçilik - İnkılapçılık

"Din işlerini devlet işlerinden ayırma" vurgusu Laikliği, "Bütün yurt çocuklarının kız ve erkek hepsi oradan çıkmalıdır" ifadesi ise eğitimde eşitlik ve herkese yönelik anlayışla Halkçılığı yansıtmaktadır.

20. Mudanya Mütarekesi imzalanırken Büyük Millet Meclisinin bazı üyeleri antlaşma koşullarına karşı çıkmıştır. Bu üyelerin itiraz gerekçeleri arasında hangisi bulunmaz?

• A) Trakya'nın teslimatının 30 gün içinde yapılmasının yeterli olmadığı ✓
• B) Yunan kuvvetleri dışarı çıkarken Türk kuvvetlerinin girmesinin garantilenmemiş olması
• C) İstanbul ve Boğazları üs olarak kullanan İtilaf Devletleri kuvvetlerinin bölgeden çekilmemiş olması
• D) İtilaf Devletleri kuvvetlerinin Doğu Trakya'da 30 günden fazla kalacağı
• E) Doğu Trakya'yı Yunanistan'dan teslim alacak kuvvetlerin yetersiz kalması

Mudanya Mütarekesi'ne yönelik itirazlar arasında Trakya'yı teslim alacak kuvvetlerin yetersizliği, İtilaf kuvvetlerinin çekilmemesi ve Yunan kuvvetleri çekilirken Türk kuvvetlerinin bölgeye girememesi yer almaktadır. "Trakya'nın 30 gün içinde teslim alınması yeterli değildir" şeklindeki bir itiraz mütareke tutanaklarında geçmemektedir.

21. Mustafa Kemal, 8 Ağustos 1928'de halka yaptığı konuşmada yeni Türk harflerinin kabul edileceğini duyurmuştur. Yeni harflere ilişkin bu ilk açıklamayı nerede yapmıştır?

• A) İstanbul Erkek Lisesi'nde
• B) TBMM Kürsüsü'nde
• C) Gazi Orman Çiftliği'nde
• D) Bursa Nutku'nda
• E) Gülhane Parkı'nda ✓

Mustafa Kemal bu hitabını İstanbul'daki Gülhane (Sarayburnu) Parkı'nda gerçekleştirerek yeni harflerin geleceği ile ilgili ilk sinyalleri vermiştir.

22. Türkiye'de; I. devlet başkanlığı sorununun çözülmesi, II. toplumsal alanda kadın-erkek eşitliğinin sağlanması, III. millî bağımsızlığın kazanılması gelişmelerinin kronolojik sırası hangi seçenekte doğru verilmiştir?

• A) I - II - III
• B) I - III - II
• C) II - I - III
• D) III - I - II ✓
• E) III - II - I

Milli bağımsızlık Lozan Antlaşması ile 24 Temmuz 1923'te resmileşmiştir. Devlet başkanlığı sorunu 29 Ekim 1923'te cumhuriyetin ilanıyla çözümlenmiştir. Kadın-erkek eşitliği ise 1926'da Medeni Kanun'un kabulüyle sağlanmıştır. Sıralama III - I - II şeklindedir.

23. Atatürk Dönemi devletçilik anlayışında devlet üretime doğrudan katılırken özel girişimi ve çağdaş ekonomik düşünceleri de desteklemiştir. Yalnızca bu bilgilere göre; I. Zorunlu nedenlerle uygulanmıştır. II. İhracatı kısıtlamıştır. III. Devlet ile özel girişimin iş birliğini benimsemiştir. yorumlarından hangilerine ulaşılabilir?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) Yalnız III ✓
• D) I ve II
• E) II ve III

Verilen açıklamalarda devletçiliğin özel teşebbüsü desteklediği ve her ikisinin işbirliğini öngördüğü belirtilmektedir. Zorunlu sebep ve ihracat kısıtlaması bu metinden çıkarılamaz; yalnızca III. yorum yapılabilir.

24. I. Türk Parasını Koruma Kanunu II. Kabotaj Kanunu'nun kabulü III. Kapitülasyonların kaldırılması Bu gelişmelerden hangileri milliyetçilik ilkesi kapsamında değerlendirilebilir?

• A) Yalnız I
• B) I ve II
• C) I ve III
• D) II ve III
• E) I, II ve III ✓

Türk Parasını Koruma Kanunu (milli ekonomiyi yabancı etkiden koruma), Kabotaj Kanunu (Türk sularını Türklere açma) ve Kapitülasyonların kaldırılması (yabancı ayrıcalıklarına son verme) ulusal ekonomik bağımsızlığı hedefleyen milliyetçilik uygulamalarıdır.

25. Uzun yıllar okullarda okutulan Öğrenci Andı'nı kaleme alan kişi kimdir?

• A) Kazım Karabekir
• B) Reşit Galip ✓
• C) Adnan Adıvar
• D) Rauf Orbay
• E) Ali Fuat Cebesoy

"Andımız" 1933 yılında dönemin Milli Eğitim Bakanı Reşit Galip tarafından kaleme alınmıştır.

26. Hitler'in II. Dünya Savaşı sırasında başlattığı "Kartal Hücumu" hangi ülkeyi hedef almıştır?

• A) İngiltere ✓
• B) Norveç
• C) SSCB
• D) Fransa
• E) ABD

Kartal Hücumu, II. Dünya Savaşı'nda Almanların İngiltere'yi teslim almak için başlattığı hava saldırılarıdır. Alman hava kuvvetleri Luftwaffe 10 Temmuz 1940'ta başladığı bu harekatta başarısız olmuştur. Kartal Hücumu radarların etkin kullanıldığı ilk savaştır.

27. Türkiye'nin de katıldığı Balkan Paktı, Sovyet tehdidine karşı hangi devlet için koruyucu bir yapı oluşturmuştur?

• A) Suriye
• B) Yugoslavya ✓
• C) Arnavutluk
• D) Pakistan
• E) Irak

Balkan Paktı (1953), Türkiye, Yunanistan ve Yugoslavya arasında Ankara'da imzalandı. Soğuk Savaş döneminde Sovyet askeri müdahalesinden çekinen Yugoslavya Batı ile yakınlaşmış ve bu antlaşma Yugoslavya'ya Sovyet tehdidine karşı kalkan görevi görmüştür.