Deneme 3

1. Asya Hunlarıyla ilişkilendirilemeyecek kavram hangisidir?

• A) Karaton ✓
• B) Tan-hu
• C) Kuzey Şansi
• D) Ötüken
• E) Çavuş oku

Tan-hu Asya Hun hükümdarlarının kullandığı unvan, Ötüken başkentleri, Çavuş oku Mete Han'ın icat ettiği ıslıklı okun adı, Kuzey Şansi imzalanan antlaşmayla ilgilidir. Karaton ise Avrupa Hun hükümdarlarından biridir; Asya Hunlarıyla ilişkili değildir.

2. Zeki Velidi Togan, 26 Ağustos 1071'de kazanılan Malazgirt Zaferi'nin Anadolu'daki Türk hâkimiyetinin temelini attığını ve Bizans'ın geleceğini belirlediğini ifade etmiştir. Togan'ın sözünü ettiği Türk hükümdarı kimdir?

• A) I. Keykubat
• B) Fatih
• C) Tuğrul Bey
• D) II. Kılıç Arslan
• E) Alp Arslan ✓

1071 Malazgirt Savaşı'nı kazanan Türk hükümdar ve komutan Sultan Alp Arslan'dır. Bu zafer Anadolu'nun Türklere kapısını açmıştır.

3. Uluğ Bey ve Ali Şir Nevai gibi önemli isimleri yetiştiren; Ankara Savaşı'nda Yıldırım Bayezid'i yenerek Osmanlı Devleti'nin Fetret Devri'ne girmesine yol açan devlet hangisidir?

• A) İlhanlılar
• B) Harzemşahlar
• C) Akkoyunlular
• D) Akşitler
• E) Timur Devleti ✓

Timur (Timur Devleti), Ankara Savaşı'nda (1402) Yıldırım Bayezid'i yenerek esir almış ve Osmanlı'nın Fetret Devri'ne girmesine yol açmıştır. Uluğ Bey ve Ali Şir Nevai de bu devletin himayesinde yetişmiştir.

4. • İlk şair Osmanlı padişahı olarak bilinir. • "Ebul Hayrat" adıyla anılır. • İstanbul'u kuşatmıştır. Bu özellikler hangi Osmanlı padişahına aittir?

• A) I. Bayezid
• B) I. Murat
• C) II. Mehmet
• D) II. Murat ✓
• E) Orhan Bey

II. Murat (1421-1451) bilinen ilk şair Osmanlı padişahıdır. "Koca Murat Gazi" ve "Hayır Babası" olarak da anılır. İstanbul'u kuşatmış; ancak alamayacağını anlayınca kuşatmayı kaldırmıştır. 1444'te Edirne-Segedin Antlaşması imzalanmıştır.

5. Osmanlı Kuruluş Dönemi'ndeki Fetret Devri'ne son veren hükümdar kimdir?

• A) Yıldırım Bayezid
• B) Orhan Bey
• C) Çelebi Mehmet ✓
• D) II. Murat
• E) II. Osman

Yıldırım Bayezid'in dört oğlu arasında süren taht mücadelesini Çelebi Mehmet 1413'te kazandı. 24 yaşında tahta geçen Mehmet Çelebi, on bir yıl süren kardeşler mücadelesini (Fetret Devri) bitirerek Osmanlı Devleti'ni yeniden ayağa kaldırdı.

6. Osmanlı Devleti Duraklama Dönemi'nde; I. Hotin, II. Revan, III. Çehrin seferlerini gerçekleştirmiştir. Bu seferlerde savaşılan devletler hangi seçenekte doğru sıralanmıştır?

• A) Rusya - Lehistan - Venedik
• B) Lehistan - Safevi - Rusya ✓
• C) Lehistan - Rusya - Safevi
• D) Safevi - Lehistan - Venedik
• E) Venedik - Safevi - Lehistan

Hotin Seferi → Lehistan (II. Osman), Revan Seferi → Safeviler (IV. Murat), Çehrin Seferi → Rusya (IV. Mehmet).

7. I. Patrona Halil İsyanı II. Edirne Olayı III. Kabakçı Mustafa İsyanı Bu gelişmelerden hangileri Osmanlı Devleti'nde tahtın el değiştirmesine yol açmıştır?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) I ve II
• D) I ve III
• E) I, II ve III ✓

1730 Patrona Halil İsyanı ile III. Ahmet tahttan indirilerek yerine I. Mahmut geçirilmiştir. 1703 Edirne Olayı ile II. Mustafa tahttan indirilerek yerine III. Ahmet geçirilmiştir. 1807 Kabakçı Mustafa İsyanı ile III. Selim tahttan indirilerek yerine IV. Mustafa geçirilmiştir. Her üçü de taht değişikliğine neden olmuştur.

8. I. III. Ahmet II. III. Selim III. II. Murat Bu Osmanlı padişahlarından hangisi ya da hangileri bir isyan sonucunda tahttan indirilmiştir?

• A) Yalnız I
• B) I ve II ✓
• C) I ve III
• D) II ve III
• E) I, II ve III

III. Ahmet Patrona Halil İsyanı ile, III. Selim ise Kabakçı Mustafa İsyanı ile tahttan indirilmiştir. II. Murat tahttan isyanla indirilmemiştir.

9. Fatih Sultan Mehmet birçok beylik ve devlete son vermiş, İstanbul'u fethederek Osmanlı Devleti'nin uzun süreli başkentini belirlemiştir. Fatih'in karadan ve denizden kuşatmasına rağmen alamadığı yerler hangi seçenekte doğru verilmiştir?

• A) Belgrad - Kıbrıs
• B) Otranto - Kıbrıs
• C) Budin - Girit
• D) Belgrad - Rodos ✓
• E) Mora - Viyana

Fatih Sultan Mehmet karada Belgrad'ı, denizde ise Rodos'u kuşatmış fakat ikisini de alamamıştır.

10. I. Murat, "Devlet hanedanın ortak malıdır." anlayışı yerine devletin padişah ve oğullarına ait olduğu esasını benimsemiştir. Bu değişiklikle ulaşılmak istenen amaç hangisidir?

• A) Merkezi devlet otoritesini güçlendirmek ✓
• B) Sadrazamların yetkilerini artırmak
• C) Devletin sınırlarını batıya doğru genişletmek
• D) Teokratik anlayışa güç kazandırmak
• E) Geleneksel veraset anlayışını uygulamak

"Devlet hanedanın ortak malıdır." anlayışı taht kavgalarına ve Türk devletlerinin parçalanmasına neden olmuştur. I. Murat'ın bu anlayışı değiştirmesi taht mücadelesine gireceklerin sayısını azaltmış ve Osmanlı'nın merkezi devlet otoritesine katkı sağlamıştır.

11. Kapıkulu Ocağı'nın özellikleri arasında hangisi bulunmaz?

• A) Üç ayda bir aldıkları maaş Bistegani'dir. ✓
• B) Osmanlı Devleti'nin merkez ordusudur.
• C) Önce pençik sonra devşirme sistemi ile asker alınmıştır.
• D) Gulam sistemi ile benzer özellikler gösterir.
• E) I. Murat Dönemi'nde kurulmuştur.

Kapıkulu askerlerinin üç ayda bir aldığı maaşa 'ulufe' denir. 'Bistegani' ise ulufe ödeme günlerinde yeniçerilerin çorbasına katılan özgün bir tereyağı karışımının adıdır; maaşın kendisi değildir.

12. Başkent İstanbul'un genel düzeninden sorumlu Divan-ı Hümayun üyesi kimdir?

• A) Nişancı
• B) Defterdar
• C) Sadrazam ✓
• D) Reisülküttab
• E) Yeniçeri Ağası

Başkent İstanbul'un genel düzeninden Sadrazam, güvenliğinden ise Yeniçeri Ağası sorumludur.

13. I. Balkan Savaşı'ndaki yenilginin sorumlusu sayılan Kamil Paşa Hükûmeti'ne karşı gerçekleştirilen darbe hangisidir?

• A) Babıali Baskını ✓
• B) Çırağan Baskını
• C) Patrona Halil İsyanı
• D) Şeyh Sait İsyanı
• E) Kuleli Vakası

Babıali Baskını (1913), İttihat ve Terakki Cemiyeti'nin I. Balkan Savaşı'ndaki başarısızlıkla suçlanan Kamil Paşa hükümetini silah zoruyla devirdiği darbedir.

14. Trablusgarp Savaşı'nı bitiren Uşi Antlaşması ile Bingazi ve Trablusgarp İtalya'ya bırakılmıştır. Bu gelişmenin; I. Osmanlı'nın Kuzey Afrika egemenliğinin sona ermesi, II. Bab-ı Ali Baskını'nın yaşanması, III. 31 Mart Ayaklanması'nın çıkması sonuçlarından hangilerine zemin hazırladığı söylenemez?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) Yalnız III
• D) I ve II
• E) II ve III ✓

Trablusgarp'ın kaybedilmesi Kuzey Afrika'daki Osmanlı hâkimiyetini sona erdirmiştir (I doğru). Bab-ı Ali Baskını (1913) ve 31 Mart Ayaklanması (1909) ise Trablusgarp Savaşı ile ilişkilendirilemez; bu olayların ayrı iç nedenleri vardır.

15. 1919'da Türkiye'ye gelerek Sivas'ta Mustafa Kemal Paşa ile görüşen General Harbord, hangi bölgede kurulması düşünülen manda yönetimini incelemekle görevlendirilmiştir?

• A) Hicaz
• B) Irak
• C) Boğazlar
• D) Doğu Anadolu ✓
• E) Batı Anadolu

ABD Başkanı Wilson'ın isteğiyle 1919'da Türkiye'ye gelen General Harbord başkanlığındaki heyet, Anadolu'da manda idaresini ve Ermeni meselesini incelemek üzere gönderildi. 22 Eylül 1919'da Sivas'ta Mustafa Kemal ile görüşen heyet ardından Erzurum'a geçerek Kazım Karabekir ile de görüştü. Araştırma bölgesi Doğu Anadolu'dur.

16. I. Millî Mücadele'yi tek merkezden yönetmek II. Mücadeleye ulusal nitelik kazandırmak III. Padişah yanlılarını tamamen etkisiz bırakmak Bu amaçlardan hangisi ya da hangileri Sivas Kongresi'nde cemiyetlerin birleştirilme nedenlerindendir?

• A) Yalnız I
• B) I ve II ✓
• C) I ve III
• D) II ve III
• E) I, II ve III

Sivas Kongresi'nde cemiyetlerin tek çatı altında toplanmasının temel amaçları mücadeleyi tek elden yönetmek ve ulusal bir niteliğe kavuşturmaktır. Padişah yanlılarını tamamen tasfiye etmek bu kararın doğrudan amacı değildir.

17. TBMM Hükûmetinin imzaladığı antlaşma veya katıldığı konferans ile Türkiye'yi temsil eden devlet adamı eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?

• A) Gümrü Antlaşması - Kazım Karabekir
• B) Ankara Antlaşması - Yusuf Kemal
• C) Haliç Konferansı - Şükrü Kaya ✓
• D) Montrö Boğazlar Sözleşmesi - Tevfik Rüştü Aras
• E) Mudanya Mütarekesi - İsmet Paşa

A, B, C ve E seçeneklerindeki eşleştirmeler doğrudur. Lozan'da çözülemeyen Musul sorununu ele almak için 1924'te toplanan Haliç Konferansı'nda Türk hükümetini meclis başkanı Ali Fethi Okyar temsil etmiştir; Şükrü Kaya değil.

18. I. İnönü Muharebesi sonrasında Batı Cephesi'nin güneyi Refet Paşa'ya, kuzeyi ise İsmet Paşa'ya bırakılmıştır. Yunan kuvvetleri II. İnönü Muharebesi'ne kadar saldırılarını sürdürmüştür. Bu saldırılar hangi bölgede yoğunlaşmıştır?

• A) Uşak - Afyon hattında ✓
• B) Gemlik - Bursa hattında
• C) Afyon - Kütahya hattında
• D) İzmir - Manisa hattında
• E) Bursa - Uşak hattında

I. İnönü Muharebesi'nden sonra Yunan kuvvetleri Batı Cephesi'nin güneyinde, Refet Paşa'nın sorumlu olduğu Uşak-Afyon hattında yoğun baskı sürdürmüştür.

19. Ali Fuat Paşa, Yusuf Kemal Bey ve Dr. Rıza Nur, TBMM adına 16 Mart 1921'de Sovyet Rusya ile Moskova Antlaşması'nı imzalamıştır. Bu antlaşmaya zemin hazırlayan askerî başarı hangisidir?

• A) Sakarya Meydan Muharebesi
• B) Büyük Taarruz
• C) II. İnönü Savaşı
• D) I. İnönü Savaşı ✓
• E) Gediz Muharebesi

TBMM Hükümetine bağlı düzenli ordunun I. İnönü Savaşı'nda Yunanlıları mağlup etmesinden sonra Sovyet Rusya ile 16 Mart 1921'de Moskova Antlaşması imzalanmıştır. Bu zafer Sovyetlerin TBMM'yi muhatap olarak tanımasını kolaylaştırmıştır.

20. Atatürk, devletçilik anlayışında bireysel girişimi esas almakla birlikte toplum yararının gerektirdiği ekonomik alanlarda devletin etkin olması gerektiğini belirtmiştir. 1931'de Halk Fırkasının III. Olağan Kongresi'nde yapılan bu açıklama hangi gelişmenin habercisidir?

• A) Kabotaj Yasası
• B) 24 Ocak Kararları
• C) I. Beş Yıllık Sanayi Planı ✓
• D) Toprak Reformu
• E) Teşvik-i Sanayi Kanunu

Atatürk'ün bu konuşması ekonomiye devletin müdahalesi ile ilgilidir. 1929 Ekonomik Krizi ve sermaye darlığının ardından 1933'te I. Beş Yıllık Sanayi Planı çıkarılarak uygulamaya konulmuştur. Bu konuşma söz konusu planın habercisidir.

21. Halifeliğin kaldırılmasına zemin hazırlayan gelişmeler arasında hangisi yoktur?

• A) Ümmetçi toplum yapısından ulusal topluma geçilmek istenmesi
• B) Tekke, zaviye ve türbelerin kapatılmasının tepkilere neden olması ✓
• C) Bazı kesimlerin "halife meclisin, meclis halifenindir." görüşünü yayması
• D) Halifelik makamının laik devlet yapısı ile bağdaşmaması
• E) Halife Abdülmecit Efendi'nin yabancı devlet elçileri ile görüşmesi

A, B, C ve E seçenekleri halifeliğin kaldırılmasına ortam hazırlayan etkenlerdir. Tekke, zaviye ve türbeler ise halifeliğin kaldırılmasından (3 Mart 1924) sonra, 1925 yılında kapatılmıştır. Bu nedenle söz konusu gelişme halifeliğin kaldırılmasına ortam hazırlamamıştır.

22. Lozan Antlaşması'yla kapitülasyonların kaldırılması hangi gelişmeyle doğrudan ilişkilidir?

• A) Maarif Teşkilatı Hakkında Kanun'un çıkarılması
• B) Kabotaj Kanunu'nun kabul edilmesi ✓
• C) Halk Fırkası'nın kurulması
• D) Devlet İstatistik Enstitüsü'nün kurulması
• E) Tarım Kredi Kooperatiflerinin kurulması

Kabotaj Kanunu doğrudan kapitülasyonların kaldırılmasının devamı niteliğindedir. Bu kanunla Türk denizlerindeki yabancı etki ortadan kaldırılmak istenmiş ve Türk ticaretinin geliştirilmesi amaçlanmıştır. Her ikisi de ekonomik bağımsızlık hedefine yöneliktir.

23. I. Milliyetçilik II. Laiklik III. Halkçılık Tevhid-i Tedrisat Kanunu bu ilkelerden hangileriyle ilişkilendirilebilir?

• A) Yalnız I
• B) I ve II
• C) I ve III
• D) II ve III
• E) I, II ve III ✓

Tevhidi Tedrisat Kanunu (Öğretim Birliği, 1924); tüm eğitimi tek çatı altında toplaması bakımından Milliyetçilik, dini eğitimi devlet denetimine alması bakımından Laiklik ve eğitimi halka eşit biçimde ulaştırması bakımından Halkçılık ilkeleriyle ilişkilidir.

24. I. Millet Mekteplerinin açılması II. Halkevlerinin kurulması III. Aşar vergisinin kaldırılması Bu gelişmelerden hangileri halkçılık ilkesi kapsamında değerlendirilebilir?

• A) Yalnız I
• B) I ve II
• C) I ve III
• D) II ve III
• E) I, II ve III ✓

Millet mektepleri (halkın okur-yazarlığını artırma), Halkevleri (halkın kültürel gelişimi) ve Aşar vergisinin kaldırılması (köylünün yükünü hafifletme) halkın refahını ve eğitimini hedefleyen halkçılık uygulamalarıdır.

25. II. Dünya Savaşı sırasındaki hangi konferansın ardından Sovyet Rusya, Türkiye'den Kars ve Ardahan'ı talep etmiştir?

• A) Kahire
• B) Kazablanka
• C) Moskova
• D) Yalta ✓
• E) Münih

Yalta Konferansı'nın ardından Sovyetler, 19 Mart 1945'te 1925 tarihli Türk-Sovyet tarafsızlık paktını feshetti. Haziran 1945'te verdikleri notada Kars ve Ardahan'ın Rusya'ya terki ile Boğazlarda Sovyetlere üs verilmesini talep etti.

26. I. Moğolistan'da Orhun Müzesi'nin yaptırılması II. Bosna-Hersek'teki Mostar Köprüsü'nün yeniden inşa edilmesi III. Ağrı'daki İshak Paşa Sarayı'nın restore edilmesi Bu çalışmalardan hangileri Türk İşbirliği ve Kalkınma İdaresi Başkanlığının (TİKA) faaliyetlerindendir?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) I ve II ✓
• D) I ve III
• E) I, II ve III

Moğolistan'daki Orhun Müzesi ve Bosna-Hersek'teki Mostar Köprüsü TİKA'nın faaliyetleri sonucunda günümüzdeki görüntülerini almıştır. İshak Paşa Sarayı'nın restorasyonu ise Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından yapılmıştır.

27. Yumuşama Dönemi'nin siyasi gelişmeleri arasında hangisi yer almaz?

• A) İran-Irak Savaşı ✓
• B) Salt I Antlaşması
• C) Ping Pong Diplomasisi
• D) Vietnam Savaşı
• E) Keşmir Sorunu

Yumuşama Dönemi 1960-1980 yılları arasını kapsar. Ping Pong Diplomasisi, Vietnam Savaşı, Keşmir Sorunu ve Salt I Antlaşması bu dönemde yaşanan gelişmelerdir. İran-Irak Savaşı (1980-1988) ise Yumuşama Dönemi'nden sonra başlamıştır.