Deneme 20

1. "Türk hakanı Ötüken dağlarında oturur ise hiçbir sıkıntı olmaz. Doğuda Şantung Ovası, güneyde dokuz ersine kadar ordu sevk ettim. Tibet'e pek az kala durdum. Bunca diyara kadar orduları yürüttüm ve anladım ki: Ötüken dağlarından daha iyi bir yer asla yok imiş." Orhun Kitabelerinden alınan bu alıntıda ne kadar önemli olduğu ısrarla belirtilen Ötüken şehri seçeneklerdeki unvanlardan hangisini almıştır?

• A) Işıldayan İnci
• B) İslam'ın Roma'sı
• C) Dünya'nın Yarısı
• D) Dersaadet
• E) Türk Memleketlerinin Yüreği ✓

Ötüken, Türk boylarının siyasi ve dini merkezi olması nedeniyle 'Türk Memleketlerinin Yüreği' unvanını almıştır.

2. Büyük Selçuklularda hükümdarın koyduğu ve şer’i hukukun yanında uygulanan örfi hukuk kurallarına hangi ad verilirdi?

• A) Ferman
• B) Yasak ✓
• C) Yasa
• D) Yarlık
• E) Töre

Selçuklularda hükümdarın koyduğu örfi hukuk kurallarına "yasak" (yasakname) denilirdi. Moğollarda ise aynı anlama gelen kavram "yasa" idi.

3. "Ya zafer kazanırız ya da şehit oluruz." diyen Sultan Alp Arslan Türk İslam Devletlerinde orduya ve savaşçılığa ne kadar önem verildiğini ifade etmiştir. Hangisi Türk-İslam Devletlerinde orduyla ilgili yanlış bir bilgidir?

• A) İkta askerlerine Cebelü adı verilmektedir. ✓
• B) Askerlerinin üç aylık maaşına ulufe adı verilir.
• C) Gulam askerleri kölelerden oluşturulan özel birliktir.
• D) Gulam Sistemi Osmanlı Devleti'nde devşirme sistemine benzetilebilir.
• E) İkta Ordusu ilk kez Büyük Selçuklu Devleti tarafından oluşturulmuştur.

İkta askerlerine Cebelü değil, tımarlı sipahi adı verilir. Cebelü ise tımarlı sipahilerin kendi masraflarıyla beslemek zorunda oldukları askerlere verilen isimdir.

4. I. İznik II. Bursa III. Edirne Bu kentlerin Osmanlı Devleti'ne merkez olma sıralaması hangisinde doğru biçimde belirtilmiştir?

• A) I - II - III
• B) I - III - II
• C) II - I - III ✓
• D) II - III - I
• E) III - II - I

Bursa 1326'da Orhan Bey döneminde alınarak başkent yapılmıştır. İznik 1331'de Orhan Bey döneminde alınarak geçici başkent olmuştur. Edirne 1363'te I. Murat döneminde alınarak başkent yapılmıştır. Sıralama II - I - III şeklindedir.

5. Osmanlılar ilk defa seçeneklerdeki devletlerden hangisiyle yaptığı savaşta Avrupa savaş teknolojisini ve taktiklerini görmüştür?

• A) Venedik
• B) İngiltere
• C) Fransa
• D) Rusya
• E) Avusturya ✓

Osmanlılar 1593-1606 yılları arasında Habsburglarla (Avusturya) yapılan savaşlar sırasında ilk defa Avrupa savaş teknolojisini ve taktiklerini görmüştür. Bu savaşlarda yeniçeriler Avusturya'nın tüfekli piyade askerlerine karşı başarısız olmuştur.

6. "Müftü efendi bana kâfir demiş. Diyelim ki ben de ona Müslüman dedim. Kıyamet gününde ikimiz de belki yalancı çıkarız." gibi sözleriyle ünlenen ve Siham-ı Kaza eserini kaleme alan ünlü hiciv şairi hangisidir?

• A) Utbi
• B) Levni
• C) Baki
• D) Nefi ✓
• E) Nedim

Nefi, keskin hiciv şiirleriyle tanınan Osmanlı divan şairidir. Siham-ı Kaza (Kazanın Okları) adlı hiciv eseri ve sözleri ile ünlenmiştir.

7. Ulufe alım satımını yasaklayan ve Sürat Topçuları Ocağını geliştiren XVIII. yüzyıl ıslahatçısı hangisidir?

• A) III. Mustafa
• B) I. Abdülhamit ✓
• C) I. Mahmut
• D) III. Selim
• E) III. Ahmet

I. Abdülhamit döneminde; Halil Hamit Paşa ıslahatları kapsamında ulufe alım-satımı yasaklanmış, Sürat Topçuları Ocağı geliştirilmiş ve İstihkam Okulu açılmıştır.

8. XIX. yüzyılda gelirleri düşen ve kuruluş amaçlarından sapan vakıflar, Osmanlı Devleti'nin modern ekonomik sisteme geçmesinde bir engel olarak görüldüğü için seçeneklerdeki kurumlardan hangisine bağlanmıştır?

• A) Maarif Nazırlığı
• B) Şeyhülislamlık
• C) İhtisap Nezareti
• D) Evkaf Nazırlığı ✓
• E) Nafia Nazırlığı

II. Mahmut döneminde Evkaf Nezareti (Evkaf Nazırlığı) kurulmuş ve vakıf mallarına el konularak gelirleri ve yönetimleri merkezileştirilmiştir. Böylece vakıflar özerkliğini kaybetmiştir.

9. Osmanlı Devleti'nin Tanzimat Fermanı'nı ilan ederek hangisini amaçladığı söylenemez?

• A) Mısır Meselesi'nde büyük devletlerin desteğini almayı
• B) Azınlık isyanlarının önüne geçmeyi
• C) Osmanlı tebaası arasında birlik sağlamayı
• D) Avrupalı devletlerin ülkenin iç işlerine karışmasını
• E) Parlamenter bir sisteme geçmeyi ✓

Tanzimat Fermanı'nın amaçları arasında Osmanlı tebaasında birlik sağlamak, Mısır Meselesi'nde Avrupalı devletlerin desteğini almak ve azınlık isyanlarını önlemek yer alır. Parlamenter sisteme geçiş ise 1876'da Kanun-i Esasi ile gerçekleştirilmiştir; Tanzimat Fermanı'nın doğrudan amacı değildir.

10. Hacı Halife veya Hacı Kalfa olarak anılan Katip Çelebi'nin eserleri arasında hangisi bulunmaz?

• A) Cihannüma
• B) Tuhfetül Kibar
• C) Keşfüzzünun
• D) Mücerrebname ✓
• E) Fezleke

Keşfüzzünun, Cihannüma, Fezleke ve Tuhfetül Kibar Katip Çelebi'ye ait eserlerdir. Mücerrebname ise Fatih dönemi tıp bilgini Sabuncuoğlu Şerafettin'e ait bir eserdir.

11. Seçeneklerdeki beyliklerden hangisinin Osmanlı Devleti'ne katılışı ile Osmanlının ilk donanması kurulmuştur?

• A) Germiyanoğulları
• B) Candaroğulları
• C) Karesioğulları ✓
• D) Karamanoğulları
• E) Hamitoğulları

Karesioğulları Beyliği'nin Osmanlı'ya katılmasıyla birlikte deneyimli Karesi denizcileri Osmanlı hizmetine girmiş ve böylece Osmanlı'nın ilk donanması oluşturulmuştur.

12. Osmanlı Devleti’nde; I. Haraci, II. Zeamet, III. Malikâne toprak birimlerinden hangileri mülk toprak sayılır?

• A) Yalnız I ✓
• B) Yalnız II
• C) I ve II
• D) II ve III
• E) I, II ve III

Osmanlı'da mülk topraklar; öşri ve haraci topraklardan oluşmaktadır. Zeamet ve malikane ise miri topraklar kategorisindedir.

13. • Savaştan çekilen ilk devlettir. • İtilaf Blokunda savaşa katılan son devlettir. • Savaşın süresini uzatan devlettir. • Savaşın süresini kısaltan devlettir. I. Dünya Savaşı'na ilişkin verilenler ile seçeneklerdeki devletler eşleştirildiğinde hangisi dışarıda kalır?

• A) Bulgaristan ✓
• B) Yunanistan
• C) ABD
• D) Japonya
• E) Osmanlı Devleti

Rusya savaştan çekilen ilk devlet, ABD geç katılan (süreyi kısaltan), Osmanlı savaşı uzatan ve Yunanistan İtilaf Bloku'nda geç katılan devlettir. Bulgaristan bu eşleştirmelerin dışında kalır.

14. Osmanlı Devleti'nin Mondros Ateşkes Antlaşması'ndan sonra işgal edilen ilk toprağı hangisidir?

• A) Ayvalık
• B) İzmir
• C) Hatay
• D) Filistin
• E) Musul ✓

Mondros Ateşkes Antlaşması imzalanmadan önce Musul İngilizler tarafından işgal edilmiştir (3 Kasım 1918). Antlaşma 30 Ekim 1918'de imzalanmış, İngilizler 1 Kasım'da Musul'a girmiştir; dolayısıyla antlaşmanın hemen ardından işgal edilen ilk toprak Musul'dur.

15. Hangisi I. Dünya Savaşı'nın sonuçları arasında bulunmaz?

• A) Cemiyet-i Akvam'ın kurulması
• B) Nazizm ve Faşizm gibi siyasi rejimlerin ortaya çıkması
• C) Sömürgeciliğin yerine manda ve himaye düşüncesinin ortaya çıkması
• D) Bulgaristan ve Romanya gibi yeni devletlerin kurulması ✓
• E) Önemli imparatorlukların dağılması

I. Dünya Savaşı sonucunda Polonya, Çekoslavakya, Yugoslavya, Macaristan gibi yeni devletler kurulmuştur. Bulgaristan ve Romanya ise varlığını önceden sürdüren devletlerdir; I. Dünya Savaşı sonucu kurulmamışlardır.

16. Temsil Heyeti'nin İstanbul Hükûmetine karşı aldığı ilk siyasi zafer seçeneklerdeki kongrelerden hangisi engellenemediği için yaşanmıştır?

• A) Pozantı Kongresi
• B) Erzurum Kongresi
• C) Sivas Kongresi ✓
• D) Balıkesir Kongresi
• E) Afyon Kongresi

İstanbul Hükümeti Sivas Kongresi'ni engellemeye çalışmış; Ali Galip Olayı bu girişimin ürünüdür. Kongreyi engelleyemeyince Temsil Heyeti ilk siyasi zaferini kazanmıştır.

17. Osmanlı anayasasına göre Sevr Antlaşması'nın Meclisin onayından geçmesi gerekiyordu. Mebusan Meclisi kapalı olduğu için Padişah Vahdettin ve Sadrazam Damat Ferit Paşa, eski komutan ve nazırlardan oluşan bir Saltanat Şurası oluşturdu. Bu bilgiler doğrultusunda Sevr Antlaşması'nın çok ağır şartlar içerdiğini ileri sürerek bu antlaşmayı imzalamayan Saltanat Şurası üyesi hangisidir?

• A) Reşat Halis
• B) Topçu Feriki Rıza Paşa ✓
• C) Bağdatlı Hadi Paşa
• D) Rıza Tevfik
• E) Damat Ferit Paşa

Saltanat Şurası üyelerinden yalnızca Topçu Feriki (Korgeneral) Rıza Paşa, Sevr Antlaşması'nın maddelerinin çok ağır şartlar taşıdığını ileri sürerek imzalanmasına karşı çıkmıştır. Bağdatlı Hadi Paşa, Rıza Tevfik ve Reşat Halis ise Sevr Antlaşması'nı imzalamıştır.

18. • Savaş sırasında Batı Cephesi karargahı Karacahisar'dır. • Yunanlıların savaş öncesindeki planlarının adı "Büyük Ankara Seferi"dir. • Ordunun Sakarya Nehri'nin doğusuna çekilmesi kararlaştırılmıştır. Yukarıda özellikleri verilen Milli Mücadele Dönemi savaşı hangisidir?

• A) Eskişehir - Kütahya Savaşı ✓
• B) II. İnönü Savaşı
• C) Büyük Taarruz
• D) I. İnönü Savaşı
• E) Sakarya Meydan Savaşı

Eskişehir-Kütahya Savaşları sonucunda Eskişehir, Kütahya ve Afyon kaybedilmiş; ordunun Sakarya'nın doğusuna çekilmesi kararlaştırılmış; Meclisin Kayseri'ye taşınması gündeme gelmiş ve Başkomutanlık Kanunu çıkarılmıştır. Yunanların planı 'Büyük Ankara Seferi' adını taşıyordu.

19. Millî Mücadele Dönemi’nde; I. Sovyet Rusya, II. İtalya, III. Fransa devletlerinden hangilerinin sağladığı silah ve cephanelerden yararlanılmıştır?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) I ve II
• D) I ve III
• E) I, II ve III ✓

Milli Mücadele'de öncelikle Sovyet Rusya'dan alınan silah ve cephanelerden yararlanılmıştır. Sakarya Meydan Savaşı'ndan sonra Anadolu'dan çekilen İtalya ve Fransa'dan alınan silah ve cephaneler de Büyük Taarruz'da kullanılmıştır.

20. Lozan Konferansı'nda İtilaf Devletleri temsilcilerine; "Biz Mondros'tan değil, Mudanya'dan buraya geldik" ve "Çok ızdırap çektik, çok kan akıttık, bütün medeni milletler gibi hürriyet ve istiklal istiyoruz." söyleminde bulunan devlet adamı hangisidir?

• A) Kazım Karabekir
• B) Rauf Orbay
• C) Refet Bele
• D) İsmet İnönü ✓
• E) Mustafa Kemal

Lozan Konferansı'nda bu söylemlerde bulunan devlet adamı İsmet İnönü'dür. İsmet İnönü, Lozan Konferansı'nda TBMM Hükümeti'ni Dış İşleri Bakanı ve baş delege sıfatlarıyla temsil etmiştir.

21. Türk parasının değerini korumak, altın ve döviz rezervlerini yönetmek, açık piyasa işlemleri yapmak amaçlarıyla 1930 yılında Merkez Bankası kurulmuştur. Merkez Bankası'nın kuruluşunda Türkiye'ye yoğun destek veren devlet hangisidir?

• A) Almanya
• B) Japonya
• C) ABD ✓
• D) Çin
• E) Sovyet Rusya

Merkez Bankası'nın kuruluşunda Türkiye'ye yoğun destek veren devlet ABD'dir.

22. 1935 yılında meclise giren ilk kadın milletvekilleri arasında yer alan ve Atatürk'ün "mebus olacak kadın" dediği şahıs "Satı Kadın"dır. Satı Kadın seçeneklerdeki kentlerin hangisinden milletvekili seçilmiştir?

• A) İzmir (Seferihisar)
• B) Ankara (Kazan) ✓
• C) Yozgat (Sorgun)
• D) Ağrı (Doğubeyazıt)
• E) Eskişehir (Çifteler)

Satı Kadın (soyadı Kanunu'ndan sonra Çırpan soyadını almıştır), Ankara Kazan'dan milletvekili seçilmiştir.

23. I. Medeni Kanun'un Kabulü II. Kadınlara seçme ve seçilme hakkının verilmesi III. Miladi takvimin kabul edilmesi Verilen inkılapların sırasıyla hangi ilkeye ait oldukları hangisinde doğru biçimde belirtilmiştir?

• A) Halkçılık - Cumhuriyetçilik - İnkılapçılık ✓
• B) Laiklik - Milliyetçilik - Cumhuriyetçilik
• C) Cumhuriyetçilik - Cumhuriyetçilik - Laiklik
• D) Laiklik - İnkılapçılık - Cumhuriyetçilik
• E) Devletçilik - Halkçılık - İnkılapçılık

Medeni Kanun tüm vatandaşlara eşit haklar tanıması bakımından Halkçılık; kadınlara seçme-seçilme hakkı millî iradeyi güçlendirmesi bakımından Cumhuriyetçilik; Miladi takvim geleneksel yapıyı dönüştürmesi bakımından İnkılapçılık ilkesiyle ilişkilidir.

24. Atatürk ilkeleri hangi yıl anayasaya eklenmiştir?

• A) 1928
• B) 1933
• C) 1928
• D) 1934
• E) 1937 ✓

Atatürk'ün altı ilkesi (Cumhuriyetçilik, Milliyetçilik, Halkçılık, Devletçilik, Laiklik, İnkılapçılık) 1937 yılında Anayasa'ya eklenmiştir.

25. Atatürk Dönemi Türkiye'sinde İngiltere ile ciddi anlaşmazlıklar yaşanmıştır. Hangisi Atatürk Dönemi'nde Türk-İngiliz ilişkilerinin seyrini bozan olaylar arasında değildir?

• A) Bozkurt-Lotus Davası
• B) Ağrı İsyanı
• C) Musul Meselesi
• D) Şeyh Sait İsyanı ✓
• E) Hakkari Olayı

Hakkari Olayı, Musul Meselesi ve Ağrı İsyanı Türk-İngiliz ilişkilerinde gerginliklere yol açan olaylardır. Bozkurt-Lotus Davası ise uluslararası deniz hukukuna ilişkin olup Türk-Fransız ilişkileriyle bağlantılıdır. Şeyh Sait İsyanı ise iç bir sorundur; İngilizler tarafından desteklendiği iddia edilse de Türk-İngiliz ilişkilerinin seyrini doğrudan bozan bir dış olay değildir.

26. II. Dünya Savaşı öncesinde İngiltere Başbakanı Chamberlain ile özdeşleşen, Almanya'nın artık yayılma siyasetini terk edeceğinin düşünüldüğü siyasi gelişme hangisidir?

• A) Ping Pong Diplomasisi
• B) Balfour Deklerasyonu
• C) Yatıştırma Politikası ✓
• D) Mekik Diplomasisi
• E) Eisenhower Doktrini

Almanya'nın birçok bölgeyi bünyesine katması üzerine İngiltere Başbakanı Chamberlain, Almanya'nın yayılma politikasını terk edeceğini düşünerek taviz verme yolunu seçmiştir. Bu politikaya "yatıştırma politikası" denilmektedir. Balfour Deklerasyonu Filistin'e Yahudi göçüyle, Ping Pong Diplomasisi ABD-Çin ilişkileriyle, Eisenhower Doktrini Sovyet yayılmacılığıyla, Mekik Diplomasisi Arap-İsrail barışıyla ilgilidir.

27. Türkiye'de 1957-1983 yılları arası siyasi ve ekonomik alanda bunalımlı yıllar olarak geçmektedir. Bu dönemde Türkiye'de hangisinin yaşandığı söylenemez?

• A) 12 Mart Muhtırası ile Süleyman Demirel'in istifa etmesi
• B) Yassı Ada'nın isminin "Demokrasi ve Özgürlük Adası" olarak değiştirilmesi ✓
• C) Adnan Menderes, Fatin Rüştü Zorlu ve Hasan Polatkan'ın idam edilmesi
• D) 12 Eylül'de Kenan Evren'in yönetime el koyması
• E) Demokrat Parti Hükümeti'nin askeri darbe ile devrilmesi

A, B, C ve E seçenekleri 1957-1983 yılları arasında yaşanan olaylardır. Yassıada'nın isminin "Demokrasi ve Özgürlük Adası" olarak değiştirilmesi ise 2020 yılında gerçekleşmiştir.