Deneme 17

1. Uygurlar Türk tarihinde din değiştiren ilk devlet olmuşlar ve bu durum onların pek çok farklı özelliği bünyelerinde barındırmalarına sebep olmuştur. Hangisinin Uygurların Maniheizm dininin etkisiyle edindikleri bir özellik olduğu ileri sürülemez?

• A) Tapınaklar inşa etmişlerdir.
• B) Savaşçılık özelliklerini yitirmişlerdir.
• C) Ülkeyi doğu ve batı olarak ikiye bölerek yönetmişlerdir. ✓
• D) Tarıma yönelmişlerdir.
• E) Yerleşik yaşama geçmişlerdir.

Ülkeyi doğu ve batı olarak ikiye bölme geleneği Maniheizm'den değil, eski Türk siyasi anlayışından (ikili teşkilat) kaynaklanmaktadır. Diğer seçenekler Maniheizm'in etkisiyle gelişen özelliklerdir.

2. Büyük Selçuklu Devleti, mülki ve idari teşkilatlanmasında; I. İran, II. İslam, III. Bizans uygarlıklarından hangilerini örnek almıştır?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) Yalnız III
• D) I ve II ✓
• E) II ve III

Horasan, İran merkezli kurulan Büyük Selçuklu'da devletin mülki teşkilatlanmasında İranlılar, askeri teşkilatında Türkler hakim olmuştur. Genel olarak İran-İslam geleneği etkili olmuştur. Bizans kültürü bu devletin teşkilatlanmasında etkili olmamıştır.

3. "Medinetü'l Fazıla" (Erdemli İdeal Toplum) adlı eserinde ideal toplumu "Gerçek mutluluk vasıtası olan hususlarda yardımlaşmayı amaçlayan bir şehir, erdemli mükemmel bir şehirdir. Birbirlerine yardım eden milletler erdemli, mükemmel milletlerdir." şeklinde tanımlayan Türk İslam düşünürü hangisidir?

• A) Gazali
• B) Farabi ✓
• C) El Cezeri
• D) Biruni
• E) Harezmi

El-Medinetü'l-Fazıla (İdeal Devlet / Fazilet Şehri) Farabi'nin ideal devleti çözümlediği kitabıdır. Kitapta bir devlet başkanının erdemleri ve ideal toplumun özellikleri aktarılmıştır.

4. • Anadolu Türk siyasi birliği için ilk adımı atan padişahtır. • Anadolu Türk siyasi birliğini büyük ölçüde sağlayan ilk padişahtır. • Anadolu Türk siyasi birliğini kesin olarak sağlayan padişahtır. Yukarıda Anadolu Türk siyasi birliği ile ilgili bazı faaliyetleri verilen padişahlar hangisinde sırası ile doğru biçimde belirtilmiştir?

• A) Orhan Bey - Yıldırım Bayezid - I. Selim ✓
• B) Osman Bey - Orhan Bey - I. Murat
• C) Orhan Bey - Yıldırım Bayezid - I. Süleyman
• D) I. Murat - Yıldırım Bayezid - Yavuz Sultan Selim
• E) I. Murat - I. Mehmet - II. Mehmet

Anadolu birliği için ilk adımı Orhan Bey atmış, büyük ölçüde Yıldırım Bayezid sağlamış; Ankara Savaşı sonrası dağılan birliği ise kesin olarak I. Selim (Yavuz) yeniden tesis etmiştir.

5. 1571 yılında Lala Mustafa Paşa'nın Kıbrıs'ı fethetmesi üzerine seçeneklerdeki baskınlardan hangisi ile Osmanlı donanması yakılmıştır?

• A) Çeşme Baskını
• B) Navarin Baskını
• C) Abukır Baskını
• D) Sinop Baskını
• E) İnebahtı Baskını ✓

II. Selim döneminde Kaptan-ı Derya Lala Mustafa Paşa'nın Kıbrıs'ı fethetmesi üzerine Venedik önderliğinde bir Haçlı donanması kurulmuş ve 1571'de İnebahtı Deniz Savaşı yaşanmıştır. Bu savaşta Osmanlı donanması tamamen yakılmıştır; bu Osmanlı donanmasının ilk yakılışıdır.

6. Kanuni Sultan Süleyman Dönemi'nde Uhud-ı Atik Antlaşması ile Fransızlara verilen kapitülasyonlar seçeneklerdeki antlaşmalardan hangisine arabuluculuk yaptığı için sürekli hâle getirilmiştir?

• A) Yaş Antlaşması
• B) Küçük Kaynarca Antlaşması
• C) Yaş Antlaşması
• D) Belgrad Antlaşması ✓
• E) Karlofça Antlaşması

Fransa'nın Belgrad Antlaşması'na (1739) arabuluculuk yapması karşılığında kapitülasyonlar sürekli hâle getirilmiştir.

7. • Lale Devri sadrazamıdır. • Lale Devri şairidir. • Lale Devri şeyhülislamıdır. • Lale Devri minyatürcüsüdür. Verilen bilgiler ile seçeneklerdeki kişiler eşleştirildiğinde hangisi dışarıda kalır?

• A) Yenişehirli Abdullah Efendi
• B) Levni
• C) Nefi ✓
• D) Nedim
• E) Nevşehirli Damat İbrahim Paşa

Nevşehirli Damat İbrahim Paşa → sadrazam, Nedim → şair, Yenişehirli Abdullah Efendi → şeyhülislam, Levni → minyatürcü. Nefi, Lale Devri'nden çok önce yaşamış bir hiciv şairidir; bu eşleştirmelerin dışında kalır.

8. II. Mahmut Dönemi'nde Reisülküttaplık makamı seçeneklerdeki bakanlıklardan hangisine dönüştürülmüştür?

• A) Ticaret Nezaretine
• B) Dahiliye Nezaretine
• C) Hariciye Nezaretine ✓
• D) Maliye Nezaretine
• E) Evkaf Nezaretine

II. Mahmut döneminde; Sadrazamlık Başvekalete, Sadaret Kethüdalığı Dahiliye (İçişleri) Nezaretine, Reisülküttaplık Hariciye (Dışişleri) Nezaretine, Hazine-i Amire Maliye Nezaretine dönüştürülmüştür. Ayrıca Evkaf ve Ticaret Nezaretleri gibi yeni bakanlıklar kurulmuştur.

9. Osmanlı Devleti'nde çeşitli aletler kullanarak namaz vakitlerini hesaplayan mekânlara verilen isim hangisidir?

• A) Muvakkithane ✓
• B) Bedesten
• C) Külliye
• D) Tabhane
• E) Dabakhane

Namaz vakitlerini çeşitli aletler kullanarak hesaplayan mekânlara Muvakkithane denilmektedir. Tabhane misafirhane, Dabakhane derilerin işlendiği yer, Bedesten değerli eşya ve kumaşların satıldığı yer, Külliye ise cami ile birden fazla mimari eserin iç içe olduğu yapı topluluğudur.

10. Osmanlı Devleti’nde; I. Kazaskerlik, II. Defterdarlık, III. Vezirlik makamlarından hangilerindeki görevli sayısı sınırların genişlemesiyle artmıştır?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) I ve II
• D) I ve III
• E) I, II ve III ✓

Kazaskerlik Anadolu ve Rumeli olarak, Defterdarlık Anadolu ve Rumeli olarak, Vezirlik ise 3 ile 7 arasında değişen sayıda kişiyle ikiye ayrılmıştır. Her üç makamdaki görevli sayısı da toprak genişlemesiyle artmıştır.

11. I. II. Mehmet ile birlikte divana başkanlık etmeye başlamıştır. II. Padişahın savaşa gitmediği zamanlarda Serdarı Ekrem unvanı ile orduyu komuta eder. III. Üst düzey devlet görevlilerinin atamasını ve görevden azlini sağlar. Osmanlı Devleti tarihi boyunca hükümdarların mutlak vekili olarak görev yapan kişiler sadrazamlardır. Bulerden hangileri sadrazamın görevleri arasında sayılabilir?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) I ve II
• D) II ve III
• E) I, II ve III ✓

Sadrazam; II. Mehmet'ten itibaren divana başkanlık etmiş, padişahın savaşa gitmediği durumlarda Serdarı Ekrem unvanıyla orduyu komuta etmiş ve üst düzey atamaları gerçekleştirmiştir. Üç ifade de doğrudur.

12. Osmanlı Devleti'nde ilk roket uçuşu denemesini yaparak başarılı bir iniş yapan kişi hangisidir?

• A) Sinan Paşa
• B) Molla Lütfi
• C) Hezarfen Ahmet Çelebi
• D) Lagari Hasan Çelebi ✓
• E) Ali Kuşçu

Lagari Hasan Çelebi, IV. Murat döneminde barut dolu bir roketle Boğaz üzerinde uçuş gerçekleştirmiş ve denize inerek başarıyla kurtulmuştur. Osmanlı'da ilk roket denemesi ona aittir.

13. Mustafa Kemal'in takma isimle, gönüllü olarak katıldığı savaş hangisidir?

• A) Dömeke Meydan Savaşı
• B) Trablusgarp Savaşı ✓
• C) I. Balkan Savaşı
• D) Çanakkale Savaşı
• E) Kurtuluş Savaşı

Mustafa Kemal, Trablusgarp Savaşı'nın başlamasıyla İtalyanlara karşı mücadele etmek için İstanbul'dan "Şerif" takma adıyla gazeteci kimliğiyle yola çıkarak Derne ve Tobruk'ta başarılı savunma savaşları yaptı. Böylelikle bir komutan olarak ilk savaşını ve zaferini kazandı.

14. Mondros Ateşkes Antlaşması'nın ardından Yunanistan'ın İzmir'e asker çıkarması üzerine İzmir'in işgaline ilk tepkiyi hangisi vermiştir?

• A) Ali Fuat Cebesoy
• B) Osman Nevres ✓
• C) Cafer Tayyar Paşa
• D) Sakallı Nurettin Paşa
• E) Kara Mehmet Çavuş

İzmir'in işgaline (15 Mayıs 1919) ilk tepkiyi Hasan Tahsin lakabıyla bilinen gazeteci Osman Nevres göstermiş ve işgal askerlerine ilk kurşunu sıkmıştır.

15. Halide Edip, Ahmet Emin, Refik Halit gibi Osmanlı aydınları tarafından kurulan ve kurtuluşun manda yönetimine girmekle mümkün olacağını savunan cemiyet hangisidir?

• A) Wilson Prensipleri Cemiyeti ✓
• B) İngiliz Muhipleri Cemiyeti
• C) Sulh ve Selamet-i Osmaniye Fırkası
• D) İslam Teali Cemiyeti
• E) Hürriyet ve İtilaf Fırkası

Hem İngiliz Muhipleri Cemiyeti hem de Wilson Prensipleri Cemiyeti manda ve himayeyi savunmuştur. Ancak Halide Edip, Ahmet Emin, Refik Halit gibi Osmanlı aydınları tarafından kurulan, manda yönetimini savunan cemiyet Wilson Prensipleri Cemiyeti'dir.

16. Temsil Heyeti'nin Ankara'ya gelmesinden sonra çıkarılan ve açılacak TBMM'nin ilk yarı resmi gazetesi olan gazete hangisidir?

• A) Albayrak
• B) Tercüman
• C) İrade-i Milliye
• D) Hâkimiyet-i Milliye ✓
• E) Tasvir-i Efkâr

Hâkimiyet-i Milliye; Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti Heyet-i Temsiliyesi'nin yayın organı olarak 10 Ocak 1920'de Ankara'da yayın hayatına başlayan gazetedir. I. TBMM'nin yarı resmi yayın organı görevini üstlenmiştir.

17. Mustafa Kemal'in IX. Ordu Müfettişi olarak Samsun'a gönderilmeden önce İstanbul'da gerçekleştirdiği faaliyetleri arasında hangisi sayılamaz?

• A) Ali Fethi Bey ile birlikte Minber Gazetesi'ni çıkarmıştır.
• B) Hürriyetperver Avam Fırkası'na üye olmuştur.
• C) Misak-ı Milli kararlarını Osmanlı Hükümetine kabul ettirmeye çalışmıştır. ✓
• D) Padişah Vahdettin ile görüşmeler yapmıştır.
• E) Ahmet İzzet Paşa Hükümetinde Harbiye Nazırı olarak görev almak istemiştir.

Misak-ı Milli kararları Son Osmanlı Mebusan Meclisi'nde 28 Ocak 1920'de kabul edilmiştir. Bu durum Mustafa Kemal'in Samsun'a gönderilmesinden (Mayıs 1919) sonraki sürece aittir; dolayısıyla İstanbul'daki faaliyetleri arasında gösterilemez.

18. Eskişehir - Kütahya Savaşlarından sonra ortaya atılan Tekalif-i Milliye Emirlerinin yayımlanma amacı hangisidir?

• A) TBMM'ye karşı çıkan isyanları bastırmak
• B) Düzenli Orduyu taarruz gücüne ulaştırmak ✓
• C) Kuvay-ı Milliyecilerin ihtiyaçlarını karşılamak
• D) Osmanlı'dan kalan borçları ödemek
• E) Kongreler düzenlenmesine yardımcı olmak

Tekalif-i Milliye Emirleri ile TBMM'nin kurduğu Düzenli Ordu'nun ihtiyaçlarını karşılamak ve bu orduyu taarruz gücüne ulaştırmak amaçlanmıştır. Kuvay-ı Milliye birlikleri ise I. İnönü öncesinde kaldırılmıştı.

19. I. Birinci İnönü Savaşı II. Sakarya Meydan Savaşı III. İkinci İnönü Savaşı Bu savaşlardan hangilerinin sonucunda imzalanan antlaşmalar ile Misak-ı Milli sınırlarından taviz verilmiştir?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) I ve II ✓
• D) I ve III
• E) I, II ve III

I. İnönü'nden sonra SSCB ile imzalanan Moskova Antlaşması'nda Batum Gürcülere bırakılmıştır (ilk taviz). Sakarya'nın ardından Fransa ile imzalanan Ankara Antlaşması'nda Hatay ve İskenderun Suriye'ye bırakılmıştır (ikinci taviz). II. İnönü sonrasında böyle bir durum söz konusu değildir.

20. Askerlerine cesaret vermek için ön saflarda çarpışan 350 subayın şehit düşmesi üzerine seçeneklerdeki savaşlardan hangisine "Subaylar Savaşı" denilmektedir?

• A) Büyük Taarruz
• B) I. İnönü Savaşı
• C) Eskişehir - Kütahya Savaşı
• D) II. İnönü Savaşı
• E) Sakarya Meydan Savaşı ✓

Sakarya Meydan Savaşı'na çok sayıda subayın şehit düşmesi nedeniyle "Subaylar Savaşı" da denilmektedir. Mustafa Kemal bu savaş için ayrıca "Melhame-i Kübra (Kan Gölü)" ifadesini kullanmıştır.

21. I. Şeyh Sait İsyanı II. İzmir Suikastı III. Menemen Ayaklanması Verilenlerden hangilerinde İstiklal Mahkemelerinin görev yaptığı söylenemez?

• A) Yalnız I
• B) I ve II
• C) Yalnız III ✓
• D) II ve III
• E) I, II ve III

İstiklal Mahkemeleri Şeyh Sait İsyanı ve İzmir Suikastı davalarında görev yapmıştır. Menemen Ayaklanması (1930) ise Sıkıyönetim Mahkemelerinde yargılanmış; İstiklal Mahkemeleri bu dönemde kapatılmıştı.

22. İtalya'nın yarattığı tehlike sebebiyle İngiltere ve Fransa öncülüğünde imzalanan, sonraki süreçte ise Türkiye'nin de dâhil olduğu antlaşma hangisidir?

• A) Locarno Paktı
• B) Sadabad Paktı
• C) Montrö Boğazlar Sözleşmesi
• D) Akdeniz Paktı ✓
• E) Balkan Antantı

Akdeniz Paktı, İtalya'nın Akdeniz'deki yayılmacı politikasına karşı İngiltere ve Fransa öncülüğünde imzalanmış; Türkiye de bu pakta sonradan dahil olmuştur.

23. Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk operası olan Özsoy Operası seçeneklerdeki devlet adamlarından hangisinin Türkiye'ye ziyareti sırasında sergilenmiştir?

• A) Ayetullah Humeyni
• B) Venizelos
• C) Monbelli
• D) Rıza Şah Pehlevi ✓
• E) Amanullah Han

Özsoy Operası, 1934 yılında İran Şahı Rıza Şah Pehlevi'nin Türkiye'ye yaptığı resmi ziyaret sırasında sergilenmiştir.

24. Hatay'ın bağımsızlığını kazanıp bir devlet olmasında seçeneklerdeki raporlardan hangisi etkili olmuştur?

• A) Sandler Raporu ✓
• B) Brüksel Raporu
• C) General Harbord Raporu
• D) Amiral Bristol Raporu
• E) Hrisantos Raporu

Milletler Cemiyeti'nin Hatay Sorunu'nu araştırmak için kurduğu komisyon, hazırladığı Sandler Raporu'nda Hatay halkının çoğunluğunun Türk olduğunu ve bağımsız bir devletin kurulması gerektiğini belirledi. Bu rapor doğrultusunda 29 Mayıs 1937'de bağımsız Hatay Devleti için anayasa hazırlandı.

25. II. Dünya Savaşı'ndan sonra SSCB'nin etkisiyle komünizmi benimseyen ülkeler arasında hangisi sayılamaz?

• A) Güney Kore ✓
• B) Çekoslavakya
• C) Polonya
• D) Doğu Almanya
• E) Kuzey Vietnam

Çekoslavakya, Kuzey Vietnam, Doğu Almanya ve Polonya II. Dünya Savaşı'ndan sonra komünizmi benimsemiştir. Güney Kore ise Batılı emperyalist devletlerle ilişki geliştirmiştir. Komünizmi benimseyen ülke Güney Kore değil, Kuzey Kore'dir.

26. I. Bosna-Hersek II. Hırvatistan III. Makedonya Bu ülkelerden hangileri belli bir süre Yugoslavya Federal Cumhuriyeti sınırları içinde yer almıştır?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) I ve II
• D) II ve III
• E) I, II ve III ✓

Yugoslavya Federal Cumhuriyeti; Slovenya, Hırvatistan, Bosna-Hersek, Karadağ, Sırbistan ve Makedonya'yı kapsamaktaydı. Üç ülkenin tamamı (Bosna-Hersek, Hırvatistan, Makedonya) Yugoslavya'nın sınırları içinde yer almıştır.

27. I. Bandung Konferansı II. Belgrat Konferansı III. Potsdam Konferansı IV. Yalta Konferansı Bu konferanslardan hangileri Bağlantısızlık Hareketi ile ilişkilidir?

• A) Yalnız I
• B) I ve II ✓
• C) II ve III
• D) III ve IV
• E) I, II ve III

Bağlantısızlık Hareketi 1955'te Endonezya'daki Bandung Konferansı ile başlamış, 1961'deki Belgrat Konferansı ile ilk teşkilatlı toplantısını gerçekleştirmiştir. Potsdam ve Yalta Konferansları ise II. Dünya Savaşı ile ilişkili konferanslardır; Bağlantısızlık Hareketi ile ilgisi yoktur.