Atatürk Dönemi Dış Politika (1923-1938) 2

1. Türkiye'nin Hatay meselesinde elini güçlendiren gelişme, Fransa'nın Suriye üzerindeki hangi yetkisinden vazgeçmesi olmuştur?

• A) Sömürge yönetimi ✓
• B) Sınır denetimini
• C) Askeri üsleri
• D) Ekonomik ambargoyu

Fransa, 1936'da Suriye'deki Manda yönetimini kaldırıp Suriye'ye bağımsızlık verince, Türkiye Hatay'ın durumunu gündeme getirmiştir.

2. Bozkurt-Lotus Davası'nda (1927) Türkiye Cumhuriyeti'ni Milletler Cemiyeti'ne bağlı adalet divanında savunan yetkili kimdir?

• A) Ali Fethi Bey
• B) Fahrettin Paşa
• C) Mahmud Esat Bey ✓
• D) Ali Fuat Bey

Türkiye'nin Milletler Cemiyeti'ne bağlı Lahey Adalet Divanı'na götürdüğü ilk mesele Bozkurt - Lotus Davası'dır. Davada Türkiye'yi Mahmud Esat Bey (Bozkurt) temsil etmiştir. Atatürk davayı kazanan Mahmud Esat Bey'e Soyadı Kanunu çıktığında "Bozkurt" soyadını vermiştir.

3. Lozan Barış Antlaşması'nın ardından Türkiye ve Fransa'yı karşı karşıya getiren anlaşmazlık konularından biri aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Musul Sorunu
• B) Osmanlı Borçları ✓
• C) Nüfus Mübadelesi
• D) Kıbrıs Sorunu

Fransa, en çok alacaklı ülke olduğu için borçların ödenmesi konusunda Türkiye ile sık sık karşı karşıya gelmiştir.

4. Lozan Konferansı sonucunda Fener Rum Patrikhanesi'nin statüsü hakkında varılan hüküm aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Ekümenik yetkisinin tanınması
• B) Kapatılması
• C) Siyasi yetkilerinin elinden alınarak İstanbul'da kalması ✓
• D) Yurtdışına çıkarılması

Patrikhane'nin siyasi ve idari yetkileri kaldırılmış, sadece dini bir kurum olarak İstanbul'da kalmasına izin verilmiştir.

5. 1930'lu yıllarda başlayan Türk-Yunan dostluğu ve yakınlaşması, daha sonra hangi sorunun patlak vermesiyle yeniden bozulmuştur?

• A) Türkiye'nin AB üyeliğine başvurması
• B) II.Dünya Savaşı'nın çıkması
• C) Nüfus Mübadelesi Sorunu'nun çözülmesi
• D) Kıbrıs Meselesi'nin ortaya çıkması ✓

1930 yılında Nüfus Mübadelesi Sorunu'nun çözülmesiyle, Türkiye ve Yunanistan arasında ilişkiler gelişmeye başlamıştır. Türkiye ile Yunanistan Balkan Antantı'na katılarak stratejik ortak olmuştur. 1954 senesinde Kıbrıs Sorunu'nun çıkmasıyla Türkiye ile Yunanistan arasındaki ilişkiler bozulmuştur.

6. Yunanistan eski Başbakanı Venizelos'un 1934'te Nobel Ödül Komisyonu'na gönderdiği mektupta "...O'nu Yüksek Nobel Barış Ödülü için aday göstermekle şeref kazanırım." sözleriyle övdüğü ve aday gösterdiği lider kimdir?

• A) Winston Churchill
• B) Mustafa Kemal Atatürk ✓
• C) Ali Fethi Okyar
• D) İsmet İnönü

Yunanistan eski Başbakanı Venizelos'un 1934 yılında Nobel Barış Ödülü'ne aday gösterdiği kişi Mustafa Kemal Atatürk'tür.

7. I. Çevre ülkelerle dostane bağlar geliştirmek II. Lozan'da askıda kalan pürüzleri gidermek III. Milletlerarası kurumlara dâhil olmak Bu maddelerden hangisi veya hangileri 1923 ile 1932 yılları arasındaki Türk dış politikasının öncelikli amaçlarındandır?

• A) Yalnız II
• B) I ve III
• C) I ve II ✓
• D) Yalnız I

Türkiye Cumhuriyeti 1923-1932 yılları arasında Lozan Barış Antlaşması ile çözüme kavuşturulamamış sorunları çözmek (Musul, Dış Borçlar, Nüfus Mübadelesi, Yabancı Okullar) ve komşu ülkelerle iyi ilişkiler kurmayı dış politikada hedef hâline getirmiştir. Bu dönemde Türkiye'nin dış politikasında uluslararası örgütlere üye olmak gibi bir hedefi ise bulunmamaktadır.

8. Osmanlı'dan kalan Dış Borçlar meselesi yüzünden Türkiye'nin en fazla kriz yaşadığı devlet hangisidir?

• A) Fransa ✓
• B) Rusya
• C) Almanya
• D) İngiltere

Osmanlı'nın en çok borcu olduğu ülke Fransa idi. Borçların ödenme şekli ve para birimi konusunda Fransa ile uzun görüşmeler yapılmıştır.

9. 1930-1938 dönemi Türk dış politikasının temel dayanakları arasında; I. dünya barışını destekleme, II. ülke sınırlarını güvence altına alma, III. doğudaki devletlere silah sağlama hedeflerinden hangileri bulunmaktadır?

• A) Yalnız I
• B) I ve III
• C) I ve II ✓
• D) Yalnız II

Türkiye Cumhuriyeti 1930-1938 yılları arasındaki dış politikasını yaklaşan II.Dünya Savaşı'na göre düzenlemiştir. Buna göre, 1930-1938 yıllarında barışa katkıda bulunma (Milletler Cemiyetine katılma gibi), sınırlarının güvenliğini sağlama (Balkan Antantı ve Sadabat Paktı'nda yer almak gibi) politikalarını izleyen Türkiye doğu ülkelerine herhangi bir silah yardımında bulunmamıştır.

10. Hatay'ın anavatana katılmasını onaylayan kararın alındığı yasama organı aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Hatay Millet Meclisi ✓
• B) Suriye Meclisi
• C) Milletler Cemiyeti
• D) TBMM

Bağımsız Hatay Devleti'nin parlamentosu, oy birliğiyle Türkiye'ye katılma kararı almıştır.

11. Balkan Antantı'nın işlevini yitirmesine ve fiilen sona ermesine yol açan temel olay hangisidir?

• A) Yunanistan'ın ihaneti
• B) II. Dünya Savaşı'nın başlaması ✓
• C) Türkiye'nin çekilmesi
• D) Rusya'nın baskısı

Savaşın başlamasıyla üyeler kendi dertlerine düşmüş, pakt fiilen sona ermiştir.

12. Aşağıdaki olaylardan hangisi 1930 ile 1938 yılları arasında yürütülen Türk dış politikası gelişmeleri içinde sayılamaz?

• A) Montrö Boğazlar Sözleşmesi'nin imzalanması
• B) Balkan Antantının kurulması
• C) Milletler Cemiyetine girilmesi
• D) Hatay'ın ana vatana katılması ✓

Türkiye; 1930-1938 yılları arasında dış politikada; Balkan Antantı'na katılmış (1934), Montrö Boğazlar Sözleşmesi'ni imzalamış (1936), Milletler Cemiyetine girmiş (1932) ve Sadabat Paktı'na (1937) katılmıştır. Hatay'ın ana vatana katılması ise 1939 yılında gerçekleşmiştir.

13. 1923'ten 1930'a kadar geçen sürede Türk dış politikasının ana gayesi aşağıdakilerden hangisi olmuştur?

• A) Yeni ittifaklar kurmak
• B) Lozan'dan kalan sorunları çözmek ✓
• C) Hatay'ı ana vatana katmak
• D) Boğazların statüsünü değiştirmek

Bu dönemde Türkiye, Lozan'da tam çözülemeyen veya uygulamada sorun çıkan meseleleri halletmeye odaklanmıştır.

14. Bozkurt-Lotus Davası ve demir yolu krizlerinin aşılmasıyla iyileşen Türkiye-Fransa ilişkileri, hangi tarih aralığında yeniden gerginleşmiştir?

• A) 1940-1945
• B) 1930-1933
• C) 1934 - 1937
• D) 1936 - 1939 ✓

Türkiye, Fransa ile Bozkurt - Lotus Olayı'nı 1927'de, Adana-Mersin demir yollarının millileştirilmesi sorununu ise 1929 yılında hukuki yollarla çözüp ilişkileri geliştirmeye başlamıştır. Fransa'nın 1936 senesinde Suriye üzerindeki mandasını kaldırıp Hatay'ı Suriye'ye bırakmasıyla ilişkiler yerini tekrar gerginliğe bırakmıştır. 1936'a kadar devam eden bu süreç Hatay'ın 1939 yılında ana vatana katılmasıyla sona ermiştir.

15. Türkiye Cumhuriyeti'nin, Boğazlar komisyonunu kaldırıp tam egemenlik sağlamak üzere diplomatik girişimlere başlamasının asıl nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Dünya barışının bozulması ✓
• B) Küresel ekonomik kriz
• C) Ortadoğu sınırlarındaki sorunlar
• D) Ülke içindeki siyasi krizler

1930'larda Almanya ve İtalya'nın saldırgan tutumu, Türkiye'nin Boğazları silahlandırma ihtiyacını doğurmuştur.

16. Mustafa Kemal Atatürk'ün dış politikadaki 'tam bağımsızlık' hassasiyetini kanıtlayan en somut duruş aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Manda ve himayenin reddedilmesi ✓
• B) Nüfus Mübadelesi
• C) Balkan Antantı
• D) Milletler Cemiyeti'ne üyelik

Milli Mücadele'nin başından itibaren manda ve himayenin reddedilmesi, tam bağımsızlık ilkesinin temelidir.

17. Atatürk döneminin dış politikasına yön veren ve en uzun süre Dışişleri Bakanlığı koltuğunda oturan siyasetçi kimdir?

• A) Tevfik Rüştü Aras ✓
• B) Yusuf Kemal Tengirşenk
• C) Bekir Sami Bey
• D) İsmet İnönü

1925-1938 yılları arasında Dışişleri Bakanlığı yapan Tevfik Rüştü Aras, Atatürk dönemi dış politikasının uygulayıcısıdır.

18. Yunanistan'ın Etabli (Nüfus Mübadelesi) meselesinde İstanbul'da daha fazla Rum nüfus bırakmaya çalışmasının ardında yatan asıl niyet nedir?

• A) Patrikhane'nin etkinliğini artırmak ve Megali İdea'yı sürdürmek ✓
• B) Türk ekonomisine katkı sağlamak
• C) Barışı korumak
• D) Mübadeleyi hızlandırmak

Yunanistan, İstanbul'da daha fazla Rum bırakarak Patrikhane'yi güçlendirmek ve gelecekteki hak iddialarını korumak istemiştir.

19. Lozan Barış Antlaşması hükümleri doğrultusunda, Yunanistan'ın savaş tazminatı bedeli olarak Türkiye'ye bıraktığı bölge hangisidir?

• A) Girit
• B) Dedeağaç
• C) Karaağaç ✓
• D) Selanik

Yunanistan tazminat ödeyecek durumda olmadığı için, Edirne'nin Karaağaç kasabasını Türkiye'ye vermiştir.

20. Cumhuriyetin ilanı sonrası; I. İbadet maksatlı okul salonlarının kapatılması II. Kurumlardaki dini sembollerin kaldırılması III. Tarih, coğrafya gibi derslerin Türk öğretmenlerce Türkçe işlenmesi adımlarından hangileri Fransa ile diplomatik krizlere yol açmıştır?

• A) I ve III
• B) I ve II
• C) Yalnız III
• D) I, II ve III ✓

1924 yılında çıkarılan Tevhid-i Tedrisat Kanunu'yla beraber yabancı okullardaki dinî iz ve işaretler kaldırılmış, dinî ayin salonları kapatılmış ve bazı derslere Türk öğretmenlerin girmesi kararlaştırılmıştır. Bu durum da Fransa ile Türkiye arasında soruna dönüşmüştür.

21. Atatürk dönemi diplomasisinde sıkça benimsenen 'mütekabiliyet' esasının karşılığı aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Tam bağımsızlık
• B) Karşılıklılık ✓
• C) Tarafsızlık
• D) Sürekli barış

Devletler arası ilişkilerde, bir devletin diğerine karşı tutumuna aynı şekilde karşılık verme prensibidir.

22. 1937 yılında imzalanan Nyon Antlaşması'nın (Sözleşmesi) temel toplanma ve imzalanma gerekçesi nedir?

• A) Akdeniz'de korsanlığa karşı güvenliği sağlamak ✓
• B) Hatay sorununu çözmek
• C) Almanya ile ittifak yapmak
• D) Boğazları kapatmak

İspanya İç Savaşı sırasında Akdeniz'de gemilere saldıran denizaltılara karşı İngiltere, Fransa ve Türkiye arasında imzalanmıştır.

23. Lozan Barış Antlaşması'nın hukuki geçerliliği için belirlenen süre sınırı ne kadardır?

• A) 20 yıl
• B) 50 yıl
• C) 100 yıl
• D) Süresiz ✓

Lozan Antlaşması'nın metninde herhangi bir süre kısıtlaması yoktur.

24. Montrö Boğazlar Sözleşmesi sürecinde Türkiye'nin tezlerine arka çıkarak sürecin hızlanmasını sağlayan devlet aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Almanya
• B) Japonya
• C) Sovyet Rusya ✓
• D) İtalya

Sovyet Rusya, kendi güvenliği için Boğazların Türkiye tarafından korunmasını desteklemiştir.

25. Bağımsızlık kazanan Hatay Devleti'nin ilk ve tek Cumhurbaşkanlığı görevini üstlenen siyasetçi kimdir?

• A) Şükrü Saraçoğlu
• B) Tayfur Sökmen ✓
• C) Abdurrahman Melek
• D) Rauf Orbay

Tayfur Sökmen, bağımsız Hatay Devleti'nin ilk ve tek Cumhurbaşkanıdır.