Altın Test 7

1. Atatürk milliyetçiliği her türlü emperyalizme ve ayrımcılığa karşıdır. Buna göre, milliyetçilik ilkesi ile ilgili aşağıdakilerden hangisine _ulaşılamaz_?

• A) Ulusal egemenlik prensibini benimser
• B) Akılcılık ve bilimsellik ilkelerini temel alır ✓
• C) İnsan ve insan sevgisini esas alır
• D) Türk devletinin ve halkının bağımsızlığını esas alır.
• E) Toplum içerisinde bireysel özgürlükleri devletin güvencesi altında tutar

Atatürk milliyetçiliği özü itibarıyla bağımsızlığı (emperyalizm karşıtlığı), eşitliği (ayrımcılık karşıtlığı), insan sevgisini ve ulusal egemenliği temel alır. Akılcılık ve bilimsellik ise tüm Atatürk ilkelerinin ortak ve genel yöntemi olmakla birlikte, özellikle Laiklik ve İnkılapçılık ilkelerinin temel dayanağıdır ve yukarıda verilen 'emperyalizm ve ayrımcılık karşıtlığı' tanımından doğrudan çıkarılabilecek bir sonuç değildir. Bu nedenle doğru cevap B şıkkıdır.

2. 1957'de yayımlanan Eisenhower Doktrininin, ABD dış politikasına etkisi aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

• A) Avrupa ile ilişkilerin zayıflaması
• B) ABD'nin Ortadoğu'da etkinliğinin hızla artması ✓
• C) Soğuk Savaş'ın sona ermesi
• D) NATO'nun meydana gelmesi
• E) Sovyet Rusya ile olan gerginliğin azalması

Eisenhower Doktrini, ABD'nin Orta Doğu'daki nüfuzunu artırmasına yol açmıştır. Amaç, bölgede Sovyet etkisini sınırlandırmak ve ABD etkinliğini güçlendirmekti. Soru kökündeki bilgi doğrudan "ABD'nin Ortadoğu'da etkinliğinin hızla artması" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

3. I. Alemdar Mustafa Paşa II. Tarhuncu Ahmet Paşa III. Kuyucu Murat Paşa IV. Ahmet Cevdet Paşa Yukarıdakilerden hangileri XVII. yüzyıl ıslahatçılarından biri _değildir_?

• A) II ve III
• B) I ve IV ✓
• C) I, II ve III
• D) III ve IV
• E) I, III ve IV

Alemdar Mustafa Paşa ve Ahmet Cevdet Paşa XVII. yüzyıl ıslahatçıları değildir. Tarhuncu Ahmet Paşa ve Kuyucu Murat Paşa bu yüzyılda yer alır. Soru olumsuz köklü olduğu için seçenekler doğru bilgi aramak yerine aykırı kalan ifadeyi bulma mantığıyla değerlendirilmelidir. Bu nedenle "I ve IV" seçeneği diğerlerinden ayrılır ve doğru cevap olur.

4. Moğol İmparatorluğu'nun parçalanmasıyla Çin'de ve Doğu Türkistan'da kurulan devletler aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

• A) İlhanlılar - Altınorda
• B) Kubilay Hanlığı - İlhanlılar
• C) Çağatay Hanlığı - Kubilay Hanlığı
• D) Kubilay Hanlığı - Çağatay Hanlığı ✓
• E) Kubilay Hanlığı – Altınorda

Cengiz Han'ın ölümünden sonra Moğol İmparatorluğu parçalanmış ve dört büyük hanlık kurulmuştur: Çin'de kurulan ve zamanla Çinlileşen hanlık Kubilay Hanlığı'dır; Doğu Türkistan (Orta Asya) bölgesinde kurulan hanlık ise Çağatay Hanlığı'dır. Diğer hanlıklar ise İran'da kurulan İlhanlılar ve Karadeniz'in kuzeyinde kurulan Altınorda Hanlığı'dır. Bu eşleştirme D seçeneğinde ('Kubilay Hanlığı - Çağatay Hanlığı') doğru verilmiştir.

5. II. Dünya Savaşı, Almanya'nın aşağıdaki ülkelerden hangisini işgal etmesiyle başlamıştır?

• A) Avusturya
• B) Fransa
• C) Polonya ✓
• D) Bulgaristan
• E) Hollanda

II. Dünya Savaşı, Almanya'nın 1 Eylül 1939'da Polonya'yı işgal etmesiyle başlamıştır. Bu saldırı İngiltere ve Fransa'nın Almanya'ya savaş ilanına yol açmıştır. Öncüller tek tek değerlendirildiğinde doğru olan ifadeler seçeneklerdeki kombinasyonla karşılaştırılmalıdır. Bu karşılaştırmada "Polonya" seçeneği soru kökündeki bilgiyle uyumlu sonucu verir.

6. I. Milliyetçilik II. Devletçilik III. Laiklik 3 Mart 1924'te halifeliğin kaldırılması yukarıdaki ilkelerden hangileri ile ilişkilendirilebilir?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) Yalnız III
• D) I ve III ✓
• E) I, II ve III

Halifeliğin kaldırılması, din ve devlet işlerinin birbirinden ayrılmasını sağladığı için doğrudan Laiklik (III) ilkesiyle ilgilidir. Ayrıca milli egemenliği pekiştirip ümmet toplumundan ulus toplumuna (milli kimliğe) geçişi hızlandırdığı için Milliyetçilik (I) ilkesiyle de doğrudan ilişkilendirilir. Ekonomi politikası olan Devletçilik (II) ile bir ilişkisi yoktur.

7. Aşağıdaki eserlerden hangisi Mevlana'ya ait _değildir_?

• A) Mecalis-i Saba
• B) Mektubat
• C) Divan-ı Kebir
• D) Fih-i Ma’fih
• E) Makalat ✓

Ünlü Türk-İslam mutasavvıfı Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî'nin eserleri arasında Divan-ı Kebir (A), Fihi Ma Fih (B), Mektubat (D) ve Mecalis-i Seb'a (E) (ve en ünlü eseri Mesnevi) yer alır. Ancak Makalat (C), Mevlana'nın değil, onunla çağdaş olan bir diğer önemli mutasavvıf Hacı Bektaş-ı Veli'nin en ünlü eseridir.

8. Aşağıdakilerden hangisi Kanunî dönemi iç isyanlarından biri _değildir_?

• A) Baba Zünnun isyanı
• B) Şahkulu İsyanı ✓
• C) Kalender Çelebi İsyanı
• D) Canberdi Gazali isyanı
• E) Ahmet Paşa İsyanı

Şahkulu İsyanı II. Bayezid döneminde çıkmıştır; Kanuni dönemi iç isyanlarından biri değildir. Soru olumsuz köklü olduğu için seçenekler doğru bilgi aramak yerine aykırı kalan ifadeyi bulma mantığıyla değerlendirilmelidir. Bu nedenle "Şahkulu İsyanı" seçeneği diğerlerinden ayrılır ve doğru cevap olur.

9. Aşağıdakilerden hangisi Milletler Cemiyetinde görüşülen konulardan _değildir_?

• A) Bozkurt-Lotus olayı
• B) Suriye sınırı
• C) Nüfus Mübadelesi
• D) Yabancı okullar ✓
• E) Irak sınırı

Yabancı Okullar meselesi, Türkiye Cumhuriyeti tarafından kesinlikle bir iç mesele ve bağımsızlık unsuru olarak kabul edilmiş; dış devletlerin veya Milletler Cemiyeti gibi uluslararası kuruluşların bu konuyu tartışmasına veya müdahale etmesine izin verilmemiştir. Dolayısıyla bu konu Milletler Cemiyeti'nde görüşülmemiştir. Irak sınırı (Musul sorunu), Bozkurt-Lotus davası, Nüfus Mübadelesi ve Suriye sınırı (Hatay sorunu) ise Milletler Cemiyeti'ne taşınmış ve orada görüşülmüştür.

10. XIX. yüzyılda Osmanlı İmparatorluğunda, I. Demiryolları yapımına önem verilmesi, II. Telgrafın kullanılmaya başlanması, III. Balta Limanı Antlaşmasının imzalanması IV. Yeniçeri Ocağının kaldırılması Gelişmelerinden hangilerinin, merkezi yönetimin güçlendirilmesine yardımcı olduğu savunulabilir?

• A) Yalnız IV
• B) II ve III
• C) I ve IV
• D) II ve IV
• E) I, II ve IV ✓

Demiryolları, telgraf ve Yeniçeri Ocağı'nın kaldırılması merkezi yönetimi güçlendiren gelişmelerdir. Balta Limanı Antlaşması ise ekonomik bağımlılığı artırmıştır. Öncüller tek tek değerlendirildiğinde doğru olan ifadeler seçeneklerdeki kombinasyonla karşılaştırılmalıdır. Bu karşılaştırmada "I, II ve IV" seçeneği soru kökündeki bilgiyle uyumlu sonucu verir.

11. 1952 yılında Türkiye ile aynı yıl NATO'ya üye olan ülke, aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Fransa
• B) İspanya
• C) Bulgaristan
• D) Yunanistan ✓
• E) İtalya

Türkiye, 1952'de NATO'ya Yunanistan ile birlikte üye olmuştur. Bu üyelik, Türkiye'nin Batı Bloku içindeki yerini güçlendirmiştir. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Yunanistan" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

12. Damat İbrahim Paşa'nın sadrazamlık yaptığı 1718 - 1730 yılları arasında yaşanan, Avrupa devletleri İle barış siyasetinin sürdüğü döneme Lale Devri denir. Bu dönemde aşağıdaki alanlardan hangisinde gelişme yaşanmamıştır?

• A) Sanat
• B) Eğitim
• C) Bilim
• D) Diplomasi
• E) Askeri ✓

Lale Devri'nde diplomasi, bilim, sanat ve eğitim alanlarında gelişmeler yaşanmış; askeri alanda köklü bir yenilik yapılmamıştır. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Askeri" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

13. TBMM'nin Fransa ile 1921 Ankara Antlaşması'nı imzaladığına bakarak, I. İtilaf Devletleri arasında görüş ayrılığının olduğu, II. Kurtuluş Savaşı'nın fiili olarak sona erdiği, III. TBMM'nin askeri ve siyasi gücünün arttığı Yargılarından hangilerine ulaşılabilir?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) Yalnız III
• D) I ve III ✓
• E) I, II ve III

Fransa'nın diğer İtilaf Devletlerinden (örneğin İngiltere) ayrılarak TBMM ile antlaşma imzalaması, İtilaf cephesinde görüş ayrılığı ve çatlak yaşandığını gösterir (I). TBMM'nin Sakarya zaferinden sonra bu antlaşmayı imzalaması askeri başarının siyasi başarı getirdiğini ve gücünün arttığını gösterir (III). Savaşın fiilen tamamen sona ermesi (II) ise ancak Mudanya Ateşkesi ile gerçekleşecektir.

14. Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı'da salyanesiz eyaletlerin özellikleri arasında _yer almaz_?

• A) Yöneticiler devletten maaş almazlar.
• B) Merkeze yakın eyaletlerdir.
• C) Vergiler mültezimler tarafından toplanır. ✓
• D) Vergiler hazineye aktarılmamıştır
• E) Yöneticiler padişah tarafından atanır

Salyanesiz eyaletlerde vergiler mültezimler tarafından toplanmaz; tımar sistemi uygulanır. Soru olumsuz köklü olduğu için seçenekler doğru bilgi aramak yerine aykırı kalan ifadeyi bulma mantığıyla değerlendirilmelidir. Bu nedenle "Vergiler mültezimler tarafından toplanır." seçeneği diğerlerinden ayrılır ve doğru cevap olur.

15. Atatürk döneminin temel hedeflerinden biri sanayi kuruluşlarına öncelik vermekti. Ancak halkın elinde bu amaç için yeterli sermaye yoktu. Bu durum, aşağıdaki ilkelerden hangisini zorunlu kılmıştır?

• A) Laiklik
• B) Devletçilik ✓
• C) Milliyetçilik
• D) Halkçılık
• E) İnkılapçılık

Özel sermayenin yetersizliği, sanayi yatırımlarında devletin öncü rol almasını gerekli kılmıştır. Bu durum devletçilik ilkesini zorunlu hale getirmiştir. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Devletçilik" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

16. Serbest Cumhuriyet Fırkasının kapanmasında, I. rejim karşıtlarının partiye üye olması, II. partinin ekonomik hayatta serbest piyasa ekonomisini savunması, III. Şeyh Sait Ayaklanmasının çıkması Gelişmelerinden hangileri etkili olmuştur?

• A) Yalnız I ✓
• B) Yalnız II
• C) Yalnız III
• D) I ve III
• E) I, II ve III

Serbest Cumhuriyet Fırkası, kısa sürede rejim karşıtı ve inkılap muhalifi unsurların toplandığı bir odak haline gelmiştir. Bu durumun cumhuriyet rejimi için tehlike oluşturduğunu gören parti kurucusu Ali Fethi Okyar, bizzat partiyi feshetme (kapatma) kararı almıştır (I). Şeyh Sait İsyanı (1925) (III) ise daha önceki Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası'nın kapatılmasında etkili olmuştur.

17. Aşağıdakilerden hangisi, Serbest Cumhuriyet Fırkasının savunduğu fikirler arasında _gösterilemez_?

• A) Tek dereceli seçim sistemim savunmuştur
• B) Devletin ekonomik faaliyetleri yürütmesinden yanadır ✓
• C) Liberal ekonomik sistemi savunmuştur
• D) Kadınlara siyasi hakların verilmesinden yanadır
• E) Milli değerlerin korunmasını savunmuştur

Serbest Cumhuriyet Fırkası liberal ekonomiyi savunmuştur. Devletin ekonomik faaliyetleri yürütmesini savunmak ise devletçilik anlayışıyla ilgilidir. Soru olumsuz köklü olduğu için seçenekler doğru bilgi aramak yerine aykırı kalan ifadeyi bulma mantığıyla değerlendirilmelidir. Bu nedenle "Devletin ekonomik faaliyetleri yürütmesinden yanadır" seçeneği diğerlerinden ayrılır ve doğru cevap olur.

18. I. Dünya Savaşı'nın kaybedilmesinin ardından Osmanlı Devleti'nde faaliyet gösteren; I. Teali İslam II. Hürriyet ve itilaf III. Kilikyalılar Cemiyetlerinden hangileri kurtuluş mücadelesine karşı bir tutum sergilemiştir?

• A) Yalnız I
• B) I ve II ✓
• C) I ve III
• D) II ve III
• E) I, II ve III

Teali İslam Cemiyeti (hilafet ve saltanat yanlısı) ve Hürriyet ve İtilaf Fırkası (milli mücadeleye ve İttihatçılara muhalif) milli varlığa düşman, kurtuluş mücadelesine karşı tutum sergileyen cemiyetlerdendir (I ve II). Kilikyalılar Cemiyeti ise Adana ve çevresini Fransız/Ermeni işgalinden korumak amacıyla kurulmuş vatansever, yararlı bir cemiyettir (III).

19. Kanuni Sultan Süleyman döneminde Hristiyan birliğini parçalamak ve Akdeniz ticaretini canlandırmak amacıyla aşağıdaki devletlerden hangisine kapitülasyon verilip ittifak kurulmuştur?

• A) Venedik
• B) Almanya
• C) Fransa ✓
• D) Rusya
• E) İtalya

Kanuni, Hristiyan birliğini parçalamak ve Akdeniz ticaretini canlandırmak için Fransa'ya kapitülasyon vermiştir. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Fransa" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

20. I. Panslavizm II. Panortodoks III. Pangermenizm Çarlık Rusya’sı, Mora bölgesinde yaşayan Rumları, Osmanlı Devleti'ne karşı isyana teşvik amacıyla yukarıdaki politikalardan hangilerini uygulamıştır?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II ✓
• C) Yalnız III
• D) I ve II
• E) II ve III

Rumlar Slav ırkından olmadıkları için, Rusya Rumları isyana teşvik ederken etnik temelli Panslavizm (I) politikasını kullanamamıştır. Ancak Rusya, aynı mezhebi paylaştığı Rumları ortak Ortodoks Hristiyan kimliği (Panortodoksluk / Ortodoks himayeciliği) (II) üzerinden kışkırtmıştır. Pangermenizm ise Cermen (Alman) birliği olup Rusya ile ilgisi yoktur (III).