Altın Test 6

1. I. Damat Ferit Hükümetinin düşürülmesi II. Saltanatın kaldırılması, III. Amasya Görüşmelerinin gerçekleşmesi Yukarıda verilenlerden hangileri Temsil Kurulu'nun İstanbul Hükümeti'ne karşı güç kazandığının göstergesidir?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) Yalnız III
• D) I ve III ✓
• E) I, II ve III

Sivas Kongresi sonrası Anadolu ile tüm bağları koparılan Damat Ferit Hükümeti'nin istifa etmek zorunda kalması (Temsil Heyeti'nin ilk siyasi zaferidir) (I) ve yerine kurulan Ali Rıza Paşa hükümetinin Temsil Heyeti ile Amasya Görüşmeleri'ni gerçekleştirmesi (III) Temsil Kurulu'nun İstanbul Hükümeti'ne karşı büyük bir siyasi güç ve meşruiyet kazandığını gösterir. Saltanatın kaldırılması (II) ise Temsil Heyeti döneminde değil, TBMM açıldıktan sonra (1 Kasım 1922) yapılan bir inkılaptır.

2. Osmanlı'da XIX. yüzyılda ilan edilen Tanzimat Fermanı'nın aşağıdaki maddelerinden hangisi, doğrudan özel mülkiyet hakkını korumaya yöneliktir?

• A) Tüm halkın can, mal ve namus güvenliği sağlanacaktır.
• B) Askerlik işleri belli bir yönteme bağlanacaktır.
• C) Rüşvet ve iltimas önlenmeye çalışılacaktır.
• D) Vergiler herkesin gelirine göre alınacaktır.
• E) Müsadere usulü bütünüyle kaldırılacaktır. ✓

Müsadere usulünün kaldırılması, devletin kişilerin mallarına el koymasını engelleyerek özel mülkiyet hakkını doğrudan korumuştur. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Müsadere usulü bütünüyle kaldırılacaktır." seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

3. Aşağıdakilerden hangisi 1996 yılından Şanghay Beşlisi olarak kurulan iş birliği antlaşmasında yer alan ülkelerden biri _değildir_?

• A) Kazakistan
• B) Kırgızistan
• C) Japonya ✓
• D) Çin
• E) Rusya

Şanghay Beşlisi; Çin, Rusya, Kazakistan, Kırgızistan ve Tacikistan arasında kurulmuştur. Japonya bu oluşumun kurucu üyeleri arasında yer almaz. Soru olumsuz köklü olduğu için seçenekler doğru bilgi aramak yerine aykırı kalan ifadeyi bulma mantığıyla değerlendirilmelidir. Bu nedenle "Japonya" seçeneği diğerlerinden ayrılır ve doğru cevap olur.

4. Aşağıdaki Türk beyliklerinden hangisi Osmanlılar ile aynı dönemde kurulmamıştır?

• A) Saruhanoğulları
• B) Candaroğulları
• C) Hamitoğulları
• D) Germiyanoğulları
• E) Mengücekoğulları ✓

Mengücekoğulları ilk Türk beyliklerindendir; Osmanlılarla aynı dönemde kurulan ikinci dönem beyliklerinden değildir. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Mengücekoğulları" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

5. I. Batı sınırı II. Kapitülasyonlar III. Musul sorunu IV. Azınlık meselesi Lozan Konferansı'nda tartışılan yukarıdaki konulardan hangileri çözüme kavuşturulmamış ve ikili görüşmelere bırakılmıştır?

• A) Yalnız III ✓
• B) I ve II
• C) II ve III
• D) III ve IV
• E) II, III ve IV

Lozan Konferansı'nda Türkiye ile İngiltere arasında büyük anlaşmazlığa neden olan Musul Sorunu (Irak Sınırı) çözüme kavuşturulamamış ve konferans sonrasında Türkiye ile İngiltere arasında yapılacak ikili görüşmelere bırakılmıştır. Batı sınırı (I), Kapitülasyonlar (II - tamamen kaldırıldı) ve Azınlık meselesi (IV - hepsi Türk vatandaşı sayılarak çözüldü) Lozan'da karara bağlanmıştır. Dolayısıyla ikili görüşmelere bırakılan yalnız III'tür.

6. Divan-ı Kebir hangi ünlü düşünürün eseridir?

• A) Sadrettin Konevi
• B) Mevlana ✓
• C) İbn-i Bibi
• D) Yunus Emre
• E) Hacı Bektaşi Veli

Divan-ı Kebir, Mevlana'nın en önemli eserlerinden biridir. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Mevlana" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

7. Osmanlı'da Medrese bölümleri arasında aşağıdakilerden hangisi bulunmaz?

• A) Darül hadis
• B) Darül kurra
• C) Darül eytam ✓
• D) Darül hendese
• E) Darü'ttıp

Darüleytam yetimhane anlamına gelir; medrese bölümleri arasında yer almaz. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Darül eytam" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

8. Osmanlı İmparatorluğunda eğitim hizmeti veren kurumlardan; I. Lonca II. Medrese III. Enderun IV. Ahi teşkilatı Hangileri yönetici yetiştirme amacına hizmet etmektedir?

• A) Yalnız II
• B) Yalnız III
• C) II ve III ✓
• D) I ve IV
• E) I, II ve III

Medrese ilmiye görevlileri, Enderun ise yönetici ve devlet adamı yetiştirmeye hizmet etmiştir. Öncüller tek tek değerlendirildiğinde doğru olan ifadeler seçeneklerdeki kombinasyonla karşılaştırılmalıdır. Bu karşılaştırmada "II ve III" seçeneği soru kökündeki bilgiyle uyumlu sonucu verir.

9. Aşağıdaki yeniliklerden hangisi ile hukuki alanındaki ikilikler sona ermiştir?

• A) Tevhid-i Tedrisat Kanunu
• B) Soyadı Kanunu
• C) Teşvik-i Sanayi Kanunu
• D) Takrir-i Sükûn Kanunu
• E) Medeni Kanun ✓

Medeni Kanun'un kabulüyle hukuk alanındaki farklı uygulamalar büyük ölçüde sona ermiş, aile ve özel hukukta birlik sağlanmıştır. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Medeni Kanun" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

10. Orta Asya Türk devletlerinde görülen; • Ülkenin hanedan üyelerinin ortak malı sayılması • Boylar federasyonu şeklinde örgütlenmeleri • Doğu ve batı olarak iki koldan yönetilmeleri Uygulamaların ortak sonucu aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Dünyanın farklı coğrafyalarında devletler kurmaları
• B) Demokratik yönetimlerin benimsenmesi
• C) Devletin parçalanmasının kolaylaşması ✓
• D) Güçlü bir merkezi yapının kurulması
• E) Kurulan devletlerin uzun ömürlü olması

Ülkenin hanedan üyelerinin ortak malı olması (veraset sistemi) taht kavgalarına yol açar. Boylar federasyonu şeklinde örgütlenme, boyların bağımsız hareket etme eğilimi nedeniyle merkezi otoriteyi zayıflatır. Doğu ve batı (ikili teşkilat) yönetimi ise devletin ikiye bölünmesine zemin hazırlar. Bu üç uygulamanın da ortak sonucu devletin parçalanmasını ve yıkılmasını kolaylaştırmasıdır.

11. I. Azınlıklar II. Toprak sahibi Müslümanlar III. Yeniçeriler Yukarıdakilerden hangileri, Osmanlı Devleti'nde Haraç vergisi ödemekle yükümlüydü?

• A) Yalnız I ✓
• B) Yalnız II
• C) I ve II
• D) I ve III
• E) II ve III

Osmanlı Devleti'nde Haraç, gayrimüslimlerden (azınlıklardan) yetiştirdikleri tarımsal ürünler üzerinden alınan toprak ve ürün vergisidir (I). Toprak sahibi Müslümanlar ise benzer şekilde 'Öşür' vergisi öderlerdi (II). Yeniçeriler (askerî sınıf) ise vergi vermekten muaftı (III). Dolayısıyla haraç vergisiyle sadece azınlıklar (gayrimüslimler) yükümlüydü.

12. Aşağıdakilerden hangisi Mudanya Ateşkes Antlaşmasının sonuçlarından biri _değildir_?

• A) Uluslararası Boğazlar Komisyonu kurulmuştur ✓
• B) Kurtuluş savaşının silahlı mücadele kısmı bitmiştir
• C) Osmanlı yönetimi yok sayılmıştır
• D) Doğu Trakya ve İstanbul savaşılmadan kazanılmıştır
• E) TBMM ile İtilaf devletleri arasında yapılacak barış görüşmelerine ortam hazırlamıştır

Uluslararası Boğazlar Komisyonu'nun kurulması Mudanya Ateşkes Antlaşması'nın değil, 1923 yılında imzalanan Lozan Barış Antlaşması'nın bir sonucudur. Mudanya ile Boğazlar ve İstanbul'un yönetimi TBMM'ye bırakılmış, silahlı mücadele sona ermiş (A), Boğazların ve başkentin TBMM'ye bırakılmasıyla fiilen Osmanlı hükümeti yok sayılmış (B), Doğu Trakya savaşılmadan kurtarılmış (C) ve Lozan Barış Konferansı'na zemin hazırlanmıştır (D).

13. Türklerin İslamiyet'i kabulü aşağıdaki alanların hangisinde değişikliğe neden _olmamıştır_?

• A) Hukuk
• B) Askeri ✓
• C) Bilim
• D) Mimari
• E) Sanat

Türkler İslamiyet'i kabul etmeden önce de ordu-millet anlayışına ve son derece gelişmiş, disiplinli bir askeri teşkilatlanmaya (örneğin Mete Han'ın onlu sistemine) sahiptiler. İslamiyet'e giriş askeri teşkilatın özünde ve temel savaş taktiklerinde (turan taktiği, süvari kullanımı vb.) büyük bir değişikliğe neden olmamıştır. Öte yandan hukuk (şer'i hukuk), sanat (minyatür, hat vb. yaygınlaşması), bilim ve mimari (medrese, kümbet vb. yapılar) alanlarında İslami kurallar doğrultusunda büyük dönüşümler yaşanmıştır.

14. Türklerin uzun süre direndikten sonra, ancak X.yüzyıldan itibaren İslamiyet'e geç bir dönemde girmelerinde, I. gayrimüslimlerden haraç ve cizye vergilerinin alınması, II. bağımsızlıklarını kaybetme korkusu, III. Emevilerin Arap milliyetçiliği gütmesi Gelişmelerinden hangilerinin etkisi yoktur?

• A) Yalnız I ✓
• B) Yalnız II
• C) Yalnız III
• D) I ve II
• E) II ve III

Türklerin İslamiyet'e geçişinde Emevilerin ırkçı Mevali (Arap milliyetçiliği) politikası (III) ve bu politikanın getirdiği bağımsızlıklarını/özgürlüklerini kaybetme korkusu (II) geciktirici unsurlar olmuştur. Ancak gayrimüslimlerden alınan haraç ve cizye vergilerinin alınması (I) devletin mali bir politikası olup Türklerin İslamiyet'e girmesini geciktiren veya direnmelerine sebep olan bir etkiye sahip değildir (Aksine Müslüman olunca bu vergilerden muaf olma durumu teşvik edici bir unsur sayılabilirdi). Cevap anahtarına göre etkisi olmayan gelişme Yalnız I'dir.

15. Aşağıdakilerden hangisi Anadolu'da kurulan ilk Türk beyliklerinin özelliklerinden biri _değildir_?

• A) Anadolu'da İslamiyet'i yaymaları
• B) Haçlı saldırılarına karşı koymaları
• C) Anadolu'yu Türkleştirmeleri
• D) Anadolu'yu bayındır hale getirmeleri
• E) Kösedağ Savaşı'nın sonucunda kurulmaları ✓

Anadolu'da kurulan ilk Türk beylikleri (Danişmentliler, Saltuklular, Mengücekliler, Artuklular), 1071 Malazgirt Savaşı sonrasında kurulmuşlardır. Kösedağ Savaşı (1243) sonrasında kurulan beylikler ise II. Dönem Anadolu Türk beylikleridir (Karamanoğulları, Germiyanoğulları vb.). Dolayısıyla Kösedağ Savaşı sonucu kurulma özelliği ilk beyliklere ait değildir.

16. 1949 yılında Doğu Blok'u ülkeleri arasında; ekonomik yardımlaşma, tecrübe değişimi, besin, makine ve donatım yardımlaşması sağlamak amacıyla kurulan örgüt aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Birleşmiş Milletler
• B) Avrupa Topluluğu (AT)
• C) Ekonomik Yardımlaşma Konseyi (COMECON) ✓
• D) Kuzey Atlantik Paktı (NATO)
• E) Avrupa Güvenlik İşbirliği Konseyi (AGİK)

Soğuk Savaş döneminde, Batı'daki Marshall Planı'na karşılık Doğu Bloku ülkeleri (SSCB önderliğinde) arasında ekonomik iş birliği, makine ve donatım yardımlaşmasını koordine etmek amacıyla 1949 yılında kurulan uluslararası kuruluş COMECON'dur (A).

17. I. Din adamlarının ibadet kıyafetiyle sokakta dolaşmalarının engellenmesi II. Tekke, zaviye ve türbelerin kapatılması III. Eğitim ve öğretimin birleştirilmesi Yukarıdakilerden hangileri halifeliğin kaldırıldığı gün yaşanan gelişmeler arasında yer almaktadır?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) Yalnız III ✓
• D) I ve II
• E) II ve III

3 Mart 1924 tarihinde (Halifeliğin kaldırıldığı gün) kabul edilen diğer önemli yasalar: Şer'iyye ve Evkaf Vekâleti'nin kaldırılması, Erkan-ı Harbiye-i Umumiye Vekâleti'nin kaldırılması ve eğitimde birliği sağlayan Tevhid-i Tedrisat (Eğitim ve öğretimin birleştirilmesi) Kanunu'dur (III). Tekke ve zaviyelerin kapatılması 1925'te (II), ibadet kıyafetiyle dolaşma yasağı ise 1934'te (I) kabul edilmiştir.

18. Sadabat Paktı'na Türkiye'yle birlikte üye olan ülkeler aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

• A) İran, Afganistan, Pakistan
• B) Pakistan, Hindistan, Irak
• C) İran, Irak, Afganistan ✓
• D) Irak, İran, Hindistan
• E) Hindistan, Pakistan, Irak

Sadabat Paktı 1937'de Türkiye, İran, Irak ve Afganistan arasında imzalanmıştır. Bu nedenle doğru ülkeler İran, Irak ve Afganistan'dır. Soru kökündeki bilgi doğrudan "İran, Irak, Afganistan" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

19. Türkiye'nin dış politikasında meydana gelen aşağıdaki gelişmelerden hangisi diğerlerinden sonra meydana gelmiştir?

• A) Milletler Cemiyetine üyelik
• B) Musul'un Irak'a bırakılması
• C) Montrö Boğazlar Sözleşmesi
• D) Sadabat Paktı ✓
• E) Balkan Antantı

Gelişmelerin tarihleri şu şekildedir: Musul'un Irak'a bırakılması: 1926 Ankara Antlaşması; Milletler Cemiyeti'ne üyelik: 1932; Balkan Antantı: 1934; Montrö Boğazlar Sözleşmesi: 1936; Sadabat Paktı: 8 Temmuz 1937. Bu durumda en son gerçekleşen gelişme Sadabat Paktı'dır (E).

20. Atatürk döneminde iç siyasette yaşanan gelişmelerin dış politikayı olumsuz etkilediği gözlenmiştir. Bu duruma; I. Şeyh Sait İsyanı II. M. Kemal'e suikast girişimi III. Menemen olayı Gelişmelerinden hangileri örnek olarak gösterilebilir?

• A) Yalnız I ✓
• B) Yalnız II
• C) Yalnız III
• D) I ve II
• E) II ve III

Atatürk döneminde yaşanan Şeyh Sait İsyanı (I) (1925), iç siyaseti karıştırıp ordunun enerjisini ve kaynaklarını tüketmiş; bu durum Musul Sorunu'nun en kritik aşamasında Türkiye'nin masada ve sahada zayıf kalmasına yol açarak Musul'un kaybedilmesinde ve İngiltere ile yapılan görüşmelerde olumsuz sonuçlar alınmasında doğrudan etkili olmuştur (dış politikayı olumsuz etkilemiştir). Mustafa Kemal'e suikast girişimi (II) ve Menemen Olayı (III) iç siyasi/toplumsal krizler yaratmış ve çok partili hayata geçişi geciktirmiş olsa da, doğrudan dış politikada büyük bir kayba veya olumsuz diplomatik sonuca doğrudan yol açmamışlardır. Dolayısıyla doğru örnek yalnız I'dir.