Altın Test 49

1. I. Mavri Mira II. Pontus Rum III. Hınçak-Taşnak IV. Alyans-İsrailit Yukarıdaki azınlık cemiyetlerinden hangilerinin Anadolu’dan toprak talebi _olmamıştır_?

• A) Yalnız III
• B) I ve II
• C) Yalnız IV ✓
• D) I ve IV
• E) II ve IV

Alyans-İsrailit Cemiyeti'nin Anadolu'dan toprak talebi olmamıştır. Diğer cemiyetler belirli bölgelerde siyasi ve toprak talepleriyle hareket etmiştir. Soru olumsuz köklü olduğu için seçenekler doğru bilgi aramak yerine aykırı kalan ifadeyi bulma mantığıyla değerlendirilmelidir. Bu nedenle "Yalnız IV" seçeneği diğerlerinden ayrılır ve doğru cevap olur.

2. Aşağıdakilerden hangisi I. TBMM'nin varlığına yönelik tehditleri önlemek amacı ile yaptığı çalışmalardan biri _değildir_?

• A) İstiklal Mahkemeleri kanununu çıkarma
• B) Hıyanet-i Vataniye Kanununu çıkarma
• C) İstanbul Hükümeti ile tüm ilişkileri kesme
• D) Düzenli ordu kanununu çıkarma
• E) Takrir-i Sükûn Kanunu çıkarma ✓

Takrir-i Sükûn Kanunu (C), 1925 yılında Şeyh Sait İsyanı üzerine II. TBMM döneminde çıkarılmış olağanüstü bir asayiş kanunudur; I. TBMM (1920-1923) dönemi gelişmelerinden ve çalışmalarından biri değildir. Diğer tüm çalışmalar (Hıyanet-i Vataniye, İstiklal Mahkemeleri, İstanbul ile haberleşmeyi kesme ve düzenli ordunun kurulması) I. TBMM döneminde iç ve dış tehditleri önlemek için yapılmıştır.

3. Osmanlı Devleti aşağıdaki antlaşmalardan hangisinde, Rusya karşısında İngiltere ve Fransa'nın desteğini sağlayabilmek için Islahat Ferman’ını ilan etmiştir?

• A) Edirne
• B) Bükreş
• C) Berlin
• D) Kütahya
• E) Paris ✓

Islahat Fermanı, Paris Antlaşması öncesinde İngiltere ve Fransa'nın desteğini sağlamak ve Avrupa kamuoyunu etkilemek amacıyla ilan edilmiştir. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Paris" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

4. Osmanlı Devleti'nde, Tanzimat Fermanı ile I. Askerlik II. Hukuk III. Maliye Alanlarından hangilerine yönelik bir düzenlemeye gidildiği söylenebilir?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) I ve II
• D) I ve III
• E) I, II ve III ✓

1839 Tanzimat Fermanı; askerliğin vaman görevi haline getirilmesi ve sınırlı süreye bağlanmasıyla askerlik (I), herkesin kanun önünde eşit sayılması ve mahkemelerin açık yapılmasıyla hukuk (II) ve herkesin gelirine göre vergi ödemesi esasıyla maliye (III) alanlarında çok yönlü modern düzenlemeler getirmiştir. Dolayısıyla her üç alan da mevcuttur.

5. Milli Mücadele döneminde "Kör Hoca Olayı" olarak da bilinen ve I. TBMM'ye yönelik isyanlar içerisinde yer alan isyan aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Zile - Akdağmadeni (Aynacıoğulları) İsyanı ✓
• B) Mardin (Ali Batı) İsyanı
• C) Bayburt (Şeyh Eşref) İsyanı
• D) Erzincan (Koçgiri) İsyanı
• E) Bitlis (Cemil Çeto) İsyanı

Zile ve Akdağmadeni çevresinde çıkan Aynacıoğulları isyanında, isyanın elebaşılarından olan 'Kör Hoca' lakaplı kişinin kışkırtmaları etkili olduğu için bu ayaklanma tarihi belgelerde 'Kör Hoca Olayı' olarak da adlandırılmıştır.

6. Türkiye'nin dış politikasında yaşanan sorunlar ve o sorunların yaşandığı devletler aşağıdaki seçeneklerin hangisinde yanlış eşleştirilmiştir?

• A) Etabli Sorunu- Sovyet Rusya ✓
• B) Hatay Sorunu- Fransa
• C) Osmanlı Borçları Sorunu - Fransa
• D) Bozkurt Lotus Sorunu - Fransa
• E) Musul Sorunu – İngiltere

Etabli Sorunu Türkiye ile Yunanistan arasında yaşanmıştır. Sovyet Rusya ile eşleştirilmesi yanlıştır. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Etabli Sorunu- Sovyet Rusya" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

7. 1923 - 1930 yılları arasında Türk -Yunan ilişkileri; I. Etabli II. Karasuları III. Kıbrıs Sorunlarından hangileri nedeniyle gerilmiştir?

• A) Yalnız I ✓
• B) Yalnız II
• C) Yalnız III
• D) I ve II
• E) I, II ve III

1923-1930 yılları arasında Türkiye ile Yunanistan arasındaki ilişkiler, Lozan Antlaşması sonrasında nüfus mübadelesinin uygulanmasında yaşanan 'Etabli' (yerleşik sayılma kriteri) sorunu nedeniyle gerilmiş ve savaş eşiğine gelinmiştir. Karasuları ve Kıbrıs sorunları ise daha sonraki yıllarda (özellikle 1950'ler ve sonrasında) ortaya çıkan uyuşmazlıklardandır.

8. Neolitik Dönem, insanların üretici yaşama geçmesi bakımından önemli bir aşamadır. Bu dönemde tarım yapılmış, bazı hayvanlar evcilleştirilmiş, yerleşik köy yaşamı yaygınlaşmış ve günlük ihtiyaçlara bağlı olarak çanak çömlek üretimi gelişmiştir. Aşağıdakilerden hangisi insanların Neolitik Dönem’de ortaya koydukları kültürel özelliklerden biri _değildir_?

• A) Ticari faaliyetler
• B) Çanak çömlek yapımı
• C) Üretim faaliyetleri
• D) Madenî araçların yapımı ✓
• E) Hayvanları evcilleştirme

Neolitik Dönem’de tarımsal üretim, hayvanların evcilleştirilmesi, çanak çömlek yapımı ve yerleşik yaşam öne çıkar. Madenî araçların yaygınlaşması ise maden dönemleriyle ilgilidir. Soru olumsuz köklü olduğu için seçenekler doğru bilgi aramak yerine aykırı kalan ifadeyi bulma mantığıyla değerlendirilmelidir. Bu nedenle "Madenî araçların yapımı" seçeneği diğerlerinden ayrılır ve doğru cevap olur.

9. Aşağıdakilerden hangisi Harf Devrimi'ni tamamlayan bir gelişmedir?

• A) Köy Enstitülerimin kurulması
• B) Millet Mekteplerinin açılması ✓
• C) Halkevlerinin açılması
• D) Tevhid-i Tedrisat Kanunumun çıkarılması
• E) Üniversite Reformunun yapılması

Harf Devrimi sonrasında yeni harflerin halka öğretilmesi için Millet Mektepleri açılmıştır. Bu kurumlar devrimi tamamlayan uygulamalardandır. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Millet Mekteplerinin açılması" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

10. İzmir İktisat Kongresi'nde alınan; • Ham maddesi yurt içinde bulunan sanayi dalları kurulacaktır. • Özel teşebbüsün gücünün yetmediği yerde yatırımları devlet gerçekleştirecektir. Kararlarının, I. Liberal ekonomiye geçileceği, II. Devletçiliğin benimseneceği, III. Milli ekonomi ilkesinin izleneceği Yargılarından hangilerine kanıt olarak gösterilebilir?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) Yalnız III
• D) II ve III ✓
• E) I, II ve III

Özel sektörün yetersiz kaldığı alanlarda devletin devreye girip yatırımları yapması doğrudan Devletçilik ilkesinin (II) benimsendiğini gösterir. Hammaddesi yurt içinde olan sanayi dallarının kurulması ise dışa bağımlılığı azaltmayı hedeflediği için Milli ekonomi ilkesine (III) kanıttır. Bu kararlar liberal ekonomiden ziyade karma ve devletçi bir ekonomik modelin temellerini atmıştır.

11. Aşağıdakilerden hangisi İkta sisteminin faydaları arasında _gösterilemez_?

• A) Sosyal amaçlı kurumların masrafları karşılanmıştır ✓
• B) Devlet otoritesi güçlü tutulmuştur
• C) Devlet hazinesinden masraf edilmeden büyük ordular kurulmuştur
• D) Üretimin sürekliliği sağlanmıştır
• E) Vergiler düzenli olarak toplanmıştır

İkta sistemi ordu, üretim, vergi ve asayiş açısından fayda sağlamıştır. Sosyal amaçlı kurumların giderleri ise daha çok vakıf sistemiyle karşılanır. Soru olumsuz köklü olduğu için seçenekler doğru bilgi aramak yerine aykırı kalan ifadeyi bulma mantığıyla değerlendirilmelidir. Bu nedenle "Sosyal amaçlı kurumların masrafları karşılanmıştır" seçeneği diğerlerinden ayrılır ve doğru cevap olur.

12. Osmanlı Devleti’nde ilk resmî tarihçi olarak kabul edilen bu kişi, Amcazade Hüseyin Paşa’ya sunduğu eseriyle tanınmıştır. Eserlerinde yaşadığı dönemin sosyal hayatını ve olayların arka planını aktarmaya çalışmıştır. Bu bilgiler aşağıdaki Osmanlı tarihçilerinden hangisine aittir?

• A) Molla Fenari
• B) Naima ✓
• C) Molla Gürani
• D) Akşemseddin
• E) Aşıkpaşazade

Osmanlı Devleti'nin ilk resmi tarih yazar (vak'anüvis) Mustafa Naima Efendi'dir. Kendi adıyla anılan 'Naima Tarihi'nin asıl adı 'Rauzatü'l-Hüseyn fî Hulâsati Ahbâri'l-Hâfikayn'dır ve Amcazade Hüseyin Paşa'ya ithaf edilmiştir.

13. Osmanlı Devleti’nde Yeniçeri Ocağı zamanla devlet düzenini koruyan bir kurum olmaktan uzaklaşıp kendi çıkarlarını önceleyen bir yapıya dönüşmüştür. Bu değişimde; I. Yeniçeri Ocağı’nın yanında başka ocakların kurulması, II. Rüşvet ve iltimasın yaygınlaşması, III. Merkezi otoritenin zayıflaması Durumlarından hangileri etkili olmuştur?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) I ve III
• D) II ve III ✓
• E) I, II ve III

Yeniçeri Ocağı'nın bozularak devlete hizmet etmek yerine kendi çıkarlarını dayatan ('Devlet ocak içindir') bir güce dönüşmesinde; ocağa askerlik dışı kişilerin rüşvet ve iltimasla (torpille) alınarak disiplinin bozulması (II) ve zayıflayan merkezi otoritenin yeniçerilerin isyanlarına ve taleplerine boyun eğmek zorunda kalması (III) etkili olmuştur. Yeniçeri Ocağı yanına başka ocakların açılması (I) ocağı bozmaya değil, onun etkisini dengelemeye/alternatif üretmeye yöneliktir.

14. Türkiye Selçuklu Devleti'nde Örf’i davalara bakan kişi aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Kadi'l Kudat
• B) Emir-i Dad ✓
• C) Kadı-i leşker
• D) Divan-ı Mezalim
• E) Dar’ül Adl

Türkiye Selçuklu Devleti'nde örfi (geleneksel ve idari) davalara ve adalet işlerine bakmakla görevli en yetkili kişi 'Emir-i Dad'dır. Şer'i davalardan sorumlu kişi Kadı'l-Kudat, ordu içi davalara bakan kişi Kadı-i Leşker'dir. Divan-ı Mezalim ise en yüksek yargı organıdır.

15. Orhun Yazıtlarıyla ilgili olarak aşağıda verilen bilgilerden hangisi doğru _değildir_?

• A) Türk tarihini aydınlatan ilk Türkçe eserlerdir
• B) Bilge Kağan, Kültigin ve Vezir Tonyukuk adına dikilmiştir
• C) Yolluğ Tigin tarafından yazılmıştır
• D) I. Göktürk Devleti döneminde yazılmışlardır ✓
• E) Türk isminin geçtiği ilk kitabelerdir

Orhun Yazıtları II. Göktürk döneminde yazılmıştır; I. Göktürk dönemine ait değildir. Soru olumsuz köklü olduğu için seçenekler doğru bilgi aramak yerine aykırı kalan ifadeyi bulma mantığıyla değerlendirilmelidir. Bu nedenle "I. Göktürk Devleti döneminde yazılmışlardır" seçeneği diğerlerinden ayrılır ve doğru cevap olur.

16. Milli Mücadele yıllarında Yeni Türk Devleti'nin savaş giderlerini karşılamak amacıyla, I. Ulusal Yükümlülük Emirlerinin yayınlanması, II. ekonomide devletçiliğin benimsenmesi, III. İzmir İktisat Kongresi'nin toplanması Uygulamalarından hangilerini gerçekleştirdiği söylenebilir?

• A) Yalnız I ✓
• B) Yalnız II
• C) Yalnız III
• D) I ve II
• E) II ve III

Milli Mücadele yıllarında savaş giderlerini ve ordunun lojistik ihtiyaçlarını karşılamak üzere doğrudan 'Ulusal Yükümlülük Emirleri' yani 'Tekâlif-i Milliye Emirleri' (I) yayımlanmıştır. Devletçilik (II) ve İzmir İktisat Kongresi (III) ise savaş bittikten sonra, cumhuriyet döneminde yeni devletin genel ekonomi politikasını belirlemek üzere atılan adımlardır.

17. Aşağıdakilerin hangisi ile Osmanlı devleti iç işlerine karışılmasını engellemeyi amaçlamamıştır?

• A) Islahat Fermanı'nın ilanı
• B) Tanzimat Fermanının ilanı
• C) Sened-i İttifak'ın imzalanması ✓
• D) Kanun-i Esasi'nin ilanı
• E) Mebusan Meclisi'nin açılması

Sened-i İttifak (1808), padişah II. Mahmut ile kendi tebaası olan ayanlar arasında imzalanan tamamen iç dinamiklerle ilgili bir sözleşmedir; yabancı devletlerin müdahalesi veya baskısıyla bir ilgisi yoktur. Ancak Tanzimat (1839), Islahat (1856) fermanları ve I. Meşrutiyet (1876 Kanun-i Esasi) ilanı ile Mebusan Meclisi'nin açılması, Avrupalı devletlerin Hristiyan azınlıkların haklarını bahane ederek Osmanlı Devleti'nin iç işlerine karışmasını önleme amacı taşır.

18. 1924'te Türk ekonomisini ve sanayisini geliştirmek amacıyla kurulan banka aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Merkez Bankası
• B) Etibank
• C) İş Bankası ✓
• D) Sümerbank
• E) Ziraat Bankası

İş Bankası, 1924'te Türk ekonomisini ve özel girişimi desteklemek amacıyla kurulmuştur. Soru kökündeki bilgi doğrudan "İş Bankası" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

19. Hüdavendigar I. Murat'ın Hamitoğulları'ndan para karşılığında toprak almasıyla; I. Anadolu siyasi birliğini kurmak II. Topraksız köylüye toprak sağlamak III. Tarım arazilerini köylüye açmak Gibi seçeneklerden hangisi ulaşmak istediği temel hedeflerdendir?

• A) Yalnız I ✓
• B) Yalnız II
• C) I ve II
• D) I ve III
• E) I, II ve III

I. Murat'ın Hamitoğullarından toprak satın alması, Anadolu siyasi birliğini kurma amacına yöneliktir. Öncüller tek tek değerlendirildiğinde doğru olan ifadeler seçeneklerdeki kombinasyonla karşılaştırılmalıdır. Bu karşılaştırmada "Yalnız I" seçeneği soru kökündeki bilgiyle uyumlu sonucu verir.

20. Sancak Sorununun (Hatay) çözümü amacıyla hazırlanan Milletler Cemiyeti konseyi tarafından 1937'de onaylanan ve Sancak'ı ayrı bir varlık olarak kabul eden rapor aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Brüksel raporu
• B) Cenevre raporu
• C) Hrisantos raporu
• D) Milne raporu
• E) Sandler raporu ✓

Hatay'ın ayrı bir varlık olarak kabul edilmesi sürecinde Milletler Cemiyeti tarafından onaylanan rapor Sandler Raporu'dur. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Sandler raporu" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.