Altın Test 46

1. Türk-İslam devletlerinde merkezinde camii bulunan yapılar topluluğuna "Külliye" adı verilir. Aşağıdakilerden hangisi külliye yapısı içinde bulunmaz?

• A) Hamam
• B) Kütüphane
• C) Türbe
• D) Enderun ✓
• E) İmarethane

Külliye; cami merkezli sosyal, dini ve kültürel yapıların (türbe, kütüphane, hamam, imarethane/aşevi, medrese vb.) bir arada bulunduğu kampüstür. Enderun ise Osmanlı Devleti'nde doğrudan padişahın sarayında (saray okulunda) yer alan, devşirme kökenli devlet adamlarının yetiştirildiği saray içi bir kurumdur; külliyelerin bir parçası değildir.

2. Anadolu'nun Batılı devletlerinin hammadde kaynağı ve pazarı olma durumundan kurtarılmasında, I. kapitülasyonların kaldırılması, II. gümrük vergilerinin yükseltilmesi, III. Duyun-u Umumiye İdaresinin varlığına son verilmesi Gelişmelerinden hangilerinin etkili olduğu savunulabilir?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) I ve II
• D) I ve III
• E) I, II ve III ✓

Osmanlı Devleti'ni yarı sömürge durumuna getiren mali kapitülasyonların kaldırılması (I), yerli üreticiyi korumak için gümrük vergilerinin artırılması (II) ve devlet gelirlerine el koyan Düyûn-ı Umûmiye İdaresi'nin lağvedilmesi (III), Türkiye'nin ekonomik bağımsızlığını kazanmasını sağlayarak batılı devletlerin açık pazarı olmaktan kurtulmasında etkili olan temel adımlardır.

3. I.TBMM Dönemi'nde çıkarılan kanunlar arasında aşağıdakilerden hangisi _yer almaz_?

• A) Takrir-i Sükûn Kanunu ✓
• B) Men-i Müskirat Kanunu
• C) Hiyanet-i Vataniye Kanunu
• D) Men-i İsrafat Kanunu
• E) Nisab-ı Müzakere Kanunu

Takrir-i Sükûn Kanunu, Şeyh Sait İsyanı'nın çıkması üzerine Mart 1925'te II. TBMM Dönemi'nde çıkarılmış ve hükümete geniş yetkiler tanıyan bir asayiş kanunudur. Diğer kanunlar (Men-i Müskirat - içki yasağı, Men-i İsrafat - düğün vb. israfın önlenmesi, Nisab-ı Müzakere - içtüzük/toplantı nisabı, Hıyanet-i Vataniye - vatana ihanet) I. TBMM döneminde çıkarılmıştır.

4. Osmanlı İmparatorluğunda, "Barok ve Rokoko" tarzı Avrupa mimarîsi örnek alınarak inşa edilen ilk mimarî eser aşağıdakilerden hangisidir?

• A) İshak Paşa Sarayı
• B) Sultan Ahmet Camii
• C) III. Ahmet Çeşmesi
• D) Sadâbad Kasrı
• E) Nur’u Osmaniye Camii ✓

Nuru Osmaniye Camii, Osmanlı mimarisinde Barok ve Rokoko etkilerinin görüldüğü ilk önemli eserlerdendir. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Nur’u Osmaniye Camii" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

5. Aşağıdakilerden hangisi II. İnönü Savaşı'yla _ilişkilendirilemez_?

• A) Fransızlar Zonguldak'ı boşalttı.
• B) İngiltere Malta sürgünlerinden 40 kişiyi serbest bıraktı.
• C) Fransızlar Franklin Boullian'ı Ankara'ya elçi gönderdi
• D) Ankara'da I. Maarif Kongresi toplandı. ✓
• E) İtalyan'lar Anadolu'dan çekilme kararı aldı

Ankara'da I. Maarif Kongresi'nin toplanması Kütahya-Eskişehir Savaşları dönemindedir. II. İnönü Savaşı ile ilişkilendirilemez. Öncüller tek tek değerlendirildiğinde doğru olan ifadeler seçeneklerdeki kombinasyonla karşılaştırılmalıdır. Bu karşılaştırmada "Ankara'da I. Maarif Kongresi toplandı." seçeneği soru kökündeki bilgiyle uyumlu sonucu verir.

6. Osmanlı Devleti'nin son derece ağır şartlar taşıyan Mondros Ateşkes Anlaşması'nı imzalamasında; I. Wilson İlkeleri'nin yarattığı iyimser hava, II. İngilizlere duyulan güven, III. Bulgaristan'ın savaştan çekilmesi Gelişmelerinden hangileri yer alır?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) I ve II
• D) I ve III
• E) I, II ve III ✓

Mondros Mütarekesi'nin imzalanmasında; Wilson İlkeleri'nin 'Yenilenlerden toprak alınmayacak' maddesinin yarattığı iyimser hava (I), mütareke görüşmelerini yürüten Calthorpe şahsında İngiliz adaletine ve sözlerine duyulan yersiz güven (II) ve Bulgaristan'ın savaştan çekilmesiyle Osmanlı'nın müttefiki Almanya ile kara bağlantısının kesilerek savaşı sürdüremez hale gelmesi (III) etkili olmuştur.

7. Aşağıdakilerden hangisi Marshall Yardımının amaçları arasında _yer almaz_?

• A) Türkiye ve Yunanistan'a destek olmak
• B) Avrupa ülkelerinin ekonomilerini güçlendirmek
• C) Doğu Blokunun güçlenmesini sağlamak ✓
• D) Komünizmin Batı Avrupa'ya yayılmasını önlemek
• E) ABD'nin etkinliğini artırmak

Marshall Planı, ABD Dışişleri Bakanı George Marshall tarafından 1947'de ilan edilen ve II. Dünya Savaşı sonrasında yıkıma uğrayan Avrupa ülkelerine yönelik ekonomik yardım paketidir. Bu planın amaçları arasında Avrupa ekonomilerini canlandırmak (A), Türkiye ve Yunanistan gibi stratejik öneme sahip ülkeleri komünizm tehdidine karşı desteklemek (B), Batı Avrupa'da komünizmin yayılmasını engellemek (E) ve ABD'nin Avrupa üzerindeki siyasi-ekonomik nüfuzunu/etkinliğini artırmak (C) yer alır. Doğu Blokunun güçlenmesini sağlamak (D) ise bu yardımın amacı olamaz; aksine Sovyetler Birliği liderliğindeki Doğu Blokunu çevrelemek ve zayıflatmak hedeflenmiştir.

8. İtilaf devletleri arasındaki ilk fikir ayrılığı aşağıdakilerden hangisi ile çıkmıştır?

• A) İzmir'in Yunanistan'a verilmesi ile ✓
• B) 1921 Londra Konferansı ile
• C) Sykes-Picot Antlaşması ile
• D) Sömürgeciliğin yasaklanması ile
• E) 1921 Ankara Antlaşmasının imzalanması ile

İtilaf Devletleri arasındaki ilk resmi ve büyük görüş ayrılığı, I. Dünya Savaşı sonrasında toplanan Paris Barış Konferansı'nda (1919) daha önce gizli antlaşmalarla İtalya'ya vadedilen İzmir ve çevresinin İngiltere'nin çıkarları doğrultusunda Yunanistan'a verilmesiyle (C) ortaya çıkmıştır. Bu durum İtalya'nın konferansı terk etmesine ve müttefiklerine karşı kırılmasına neden olmuştur.

9. 1925 - 1930 yılları arasında TBMM'de yalnız Cumhuriyet Halk Fırkasının milletvekilleri vardı. Bu durum, Türkiye'de; I. inkılapların yapılmasını, II. hükümetin denetlenmesini, III. kabinenin kurulmasını Hangilerini güçleştirmiştir?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II ✓
• C) Yalnız III
• D) I ve II
• E) II ve III

Mecliste tek bir partinin bulunması, alternatif politikaların tartışılmasını ve hükümet icraatlarının meclis içinde demokratik bir muhalefet kanadıyla 'denetlenmesini' (II) zorlaştırmmış ve güçleştirmiştir. Tek parti yönetimi kabinenin kurulmasını (III) veya inkılapların meclisten hızla geçmesini (I) zorlaştırmamış, aksine kolaylaştırmıştır.

10. Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı Devleti'nde II. Bayezid Dönemi gelişmeleri arasında _yer almaz_?

• A) Safeviler'le Çaldıran Savaşı'nın yapılması ✓
• B) İspanya'daki Müslüman ve Yahudilere yardım yollanması
• C) Karamanoğulları Beyliği'ne kesin olarak son verilmesi
• D) Şahkulu İsyanının yaşanması
• E) Cem Sultan Olayının yaşanması

Safevi Devleti (Şah İsmail) ile yapılan Çaldıran Savaşı (1514), II. Bayezid döneminde değil, onun yerine tahta geçen oğlu Yavuz Sultan Selim döneminde gerçekleşmiş büyük bir askeri zaferdir. Diğer gelişmeler (Karamanoğulları'na kesin olarak son verilmesi, Cem Sultan ile taht mücadelesi ve olayın dış sorun haline gelmesi, Şiilik propagandasıyla çıkan Şahkulu İsyanı ve İspanya'da baskı gören Yahudi ve Müslümanların gemilerle kurtarılıp Osmanlı topraklarına getirilmesi) II. Bayezid dönemindedir.

11. Osmanlı Devleti 20 Ekim 1918 tarihinde Mondros Ateşkes Antlaşması'nı imzalayarak I.Dünya Savaşı'ndan çekilmiştir. Aşağıdakilerden hangisinin Mondros Mütarekesi'nin sonuçları arasında olduğu _söylenemez_?

• A) Azınlık taşkınlıkları artmıştır.
• B) Anadolu’da işgaller başlamıştır
• C) Gizli antlaşmalar uygulamaya konulmuştur
• D) İstanbul’da sık sık hükümet değişiklikleri yaşanmıştır.
• E) İttifak Grubu’nda savaşacak devlet kalmamıştır. ✓

Osmanlı Devleti Mondros'u 30 Ekim 1918'de (sorudaki 20 Ekim ifadesi bir yazım hatası olup 30 Ekim'dir) imzalayarak savaştan çekildiğinde, İttifak Grubu'nun en güçlü üyesi olan Almanya henüz savaştan çekilmemiş ve savaşı sürdürmekteydi (Almanya 11 Kasım 1918'de ateşkes imzalayarak çekilmiştir). Dolayısıyla Mondros imzalandığında İttifak Grubu'nda savaşacak devlet kalmadığı söylenemez. Diğer seçenekler (Gizli antlaşmaların hayata geçirilerek Anadolu'nun işgal edilmesi, azınlık faaliyetlerinin hızlanması ve İstanbul'da siyasi istikrarsızlık nedeniyle sık sık hükümet değişmesi) Mondros'un doğrudan sonuçlarıdır.

12. Amasya Genelgesi'nin aşağıda verilen hangi maddesi bu genelgenin İhtilal Bildirgesi olduğunu gösterir?

• A) Vatanın bütünlüğü ve milletin istiklali tehlikededir
• B) Askeri ve milli örgütlenmeler hiçbir şekilde dağıtılmayacaktır
• C) Sivas'ta ulusal bir kongre toplanacaktır
• D) Ulusu yine ulusun azim ve kararı kurtaracaktır ✓
• E) Her türlü etki ve denetimden uzak Milli bir kurul kurulmalıdır

Amasya Genelgesi'nin "Milletin bağımsızlığını yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır" maddesi (B), padişah ve halifenin işgalleri önleyemediği bir ortamda, yönetim gücünü ve kurtuluş iradesini doğrudan millete devreden, dolayısıyla mevcut saltanat rejimine karşı halk iradesini çıkaran ihtilalci bir maddedir. Bu yönüyle genelgenin bir "İhtilal Bildirgesi" olduğunu kanıtlar.

13. Osmanlı Devleti'nde, I. Müderris, II. Kazasker, III. Vezir Görevlilerinden hangileri, medrese eğitimi almış devlet adamları arasında _gösterilemez_?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) Yalnız III ✓
• D) I ve III
• E) II ve III

Vezir seyfiye sınıfındandır; medrese eğitimi almış ilmiye kökenli devlet adamları arasında gösterilemez. Soru olumsuz köklü olduğu için seçenekler doğru bilgi aramak yerine aykırı kalan ifadeyi bulma mantığıyla değerlendirilmelidir. Bu nedenle "Yalnız III" seçeneği diğerlerinden ayrılır ve doğru cevap olur.

14. 1945 San Francisco Konferansı ile BM anayasası hazırlanmıştır. BM anayasasını hazırlayan devletlere veto hakkı tanınmıştır. Aşağıda verilen devletlerden hangisinin BM'de veto etme hakkı yoktur?

• A) Fransa
• B) Çin
• C) Rusya
• D) İtalya ✓
• E) İngiltere

Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nde daimi veto hakkına sahip beş büyük ülke 'FİRÇA' (Fransa, İngiltere, Rusya, Çin, ABD) olarak kodlanır. İtalya (E) ise II. Dünya Savaşı'nın mağluplarından (mihver devlet) biri olduğu için bu daimi kurucu üyeler ve veto hakkı olan devletler arasında yer almaz.

15. Aşağıdakilerden hangisi, "Egemenlik, kayıtsız şartız milletindir." ilkesinin benimsenmesinin zorunlu sonucudur?

• A) Halkçılık
• B) Cumhuriyetçilik ✓
• C) Laiklik
• D) Devletçilik
• E) Milliyetçilik

Egemenliğin şahıslara veya zümrelere değil, doğrudan doğruya millete ait olması esası (milli egemenlik), yönetim biçimi olarak cumhuriyetin kurulmasını ve sürdürülmesini gerektirir. Bu nedenle 'Cumhuriyetçilik' (E) ilkesi bu anlayışın zorunlu sonucudur.

16. XIX. yüzyılda Osmanlı Devleti’nde yaşanan siyasi gelişmelerden; I. Ermeni sorununun uluslararası statü kazanması (Berlin Antlaşması) II. Boğazlar sorununun ortaya çıkması (Hünkâr İskelesi Antlaşması) III. Osmanlı'nın Avrupa devleti sayılması (Balta Limanı Antlaşması) IV. Sırbistan'ın özerk hâle gelmesi (Bükreş Antlaşması) Hangileri doğru eşleştirilmiştir?

• A) I ve II ✓
• B) I ve IV
• C) I, II ve III
• D) II ve IV
• E) I, II, III ve IV

Ermeni sorunu Berlin Antlaşması ile uluslararası statü kazanmış, Boğazlar sorunu Hünkar İskelesi Antlaşması sonrası ortaya çıkmıştır. Osmanlı'nın Avrupa devleti sayılması Paris Antlaşması ile olmuştur.

17. Kurtuluş Savaşında "Galip Hoca" kod adıyla özellikle Batı Cephesinde etkin olmuş, Atatürk döneminin son Başbakanı ve Türkiye Cumhuriyeti 3. Cumhurbaşkanı aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Süleyman Demirel
• B) Cemal Gürsel
• C) Fahri Korutürk
• D) Celal Bayar ✓
• E) Cevdet Sunay

Celal Bayar, Milli Mücadele'de Galip Hoca adıyla görev yapmış, Atatürk döneminin son başbakanı olmuş ve daha sonra üçüncü cumhurbaşkanı seçilmiştir. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Celal Bayar" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

18. Lozan Antlaşması'nın imzalanmasından sonra Türkiye'nin katıldığı ilk uluslararası konferans aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Montrö Boğazlar Konferansı
• B) Briand-Kellog Paktı
• C) Kahire Konferansı
• D) Nyon Konferansı
• E) Cenevre Silahsızlanma Konferansı ✓

Lozan Antlaşması'ndan (1923) sonra Türkiye'nin katıldığı ilk çok taraflı büyük uluslararası konferans, Milletler Cemiyeti öncülüğünde düzenlenen 1927 Cenevre Silahsızlanma Hazırlık Komisyonu Konferansı ve ardından gelen Silahsızlanma Konferansı'dır.

19. Kavimler Göçü sonucunda; - Germen kavimleri Avrupa'nın değişik yerlerine yerleşmişlerdir. - Barbar kavimlerin saldırısı sonucu Roma İmparatorluğu ikiye ayrılmıştır. - Germen kavimleri arasında Hristiyanlık yayılmıştır. Buna göre Avrupa'da; I. Siyasi II. Hukuki III. Dinî IV. Etnik Yapılarından hangilerinin değiştiği _söylenemez_?

• A) Yalnız II ✓
• B) Yalnız III
• C) I ve II
• D) Yalnız IV
• E) II ve IV

Kavimler Göçü'nün verilen sonuçları incelendiğinde; Roma İmparatorluğu'nun ikiye bölünmesi ve yeni krallıkların kurulması siyasi (I) yapının değiştiğini, Germen kavimlerinin Hristiyanlığı kabul etmesi dini (III) yapının değiştiğini, farklı kavimlerin Avrupa'ya yerleşerek bugünkü Avrupa milletlerinin temellerini atması etnik (IV) yapının değiştiğini gösterir. Ancak öncüllerde hukuki (II) yapının değiştiğine dair herhangi bir bilgi veya bulgu yer almamaktadır. Dolayısıyla hukuki yapının değiştiği söylenemez.

20. Mustafa Kemal'in Türk milletinin beklediği ses dediği, eserlerindeki vatan sevgisi ve hürriyet fikirlerinden etkilendiği yazar aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Mehmet Akif Ersoy
• B) Ziya Paşa
• C) Namık Kemal ✓
• D) Yusuf Akçura
• E) Ziya Gökalp

Mustafa Kemal, Namık Kemal'in vatan ve hürriyet düşüncelerinden etkilenmiş ve onu Türk milletinin beklediği ses olarak nitelendirmiştir. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Namık Kemal" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.