Altın Test 32

1. Aşağıdakilerin hangisinde padişahın yetkilerinin kısıtlanması söz konusu _değildir_?

• A) Kanun-i Esasi
• B) Sened-I ittifak
• C) Islahat Fermanı
• D) Gülhane Hattı Hümayunu
• E) Kanunname-i Ali Osman ✓

Kanunname-i Ali Osman hanedan düzenini belirleyen bir kanundur; padişahın yetkilerini sınırlayan bir belge niteliği taşımaz. Soru olumsuz köklü olduğu için seçenekler doğru bilgi aramak yerine aykırı kalan ifadeyi bulma mantığıyla değerlendirilmelidir. Bu nedenle "Kanunname-i Ali Osman" seçeneği diğerlerinden ayrılır ve doğru cevap olur.

2. Yeni Türk devletinde; I. Halifeliğin kaldırılması II. Mudanya Mütarekesi'nin imzalanması III. Saltanatın kaldırılması Hangilerinin Cumhuriyet döneminde gerçekleştirildiği söylenebilir?

• A) Yalnız I ✓
• B) Yalnız II
• C) Yalnız III
• D) I ve II
• E) I, II ve III

Cumhuriyet, 29 Ekim 1923 tarihinde ilan edilmiştir. Mudanya Mütarekesi'nin imzalanması: 11 Ekim 1922 (Cumhuriyet öncesi), Saltanatın kaldırılması: 1 Kasım 1922 (Cumhuriyet öncesi) ve Halifeliğin kaldırılması: 3 Mart 1924 (Cumhuriyet dönemindedir). Dolayısıyla cumhuriyet döneminde gerçekleştirilen yalnız I'dir.

3. Atatürk, Türkiye Cumhuriyeti’nin akıl ve bilim yolunda ilerlemesi gerektiğini belirterek tarikat ve benzeri yapıların devlet-toplum hayatındaki etkisine karşı çıkmıştır. Bu anlayış öncelikle aşağıdaki uygulamalardan hangisine temel oluşturmuştur?

• A) Şapka Kanunu'nun kabul edilmesi
• B) Kadınlara siyasal haklar tanınması
• C) Tekke, zaviye ve türbelerin kapatılması ✓
• D) Milli ekonominin kurulması
• E) Takvim, saat ve ölçüleri değiştirilmesi

Tekke, zaviye ve türbelerin kapatılması; dini otoritelerin toplumsal ve siyasal hayattaki etkisini azaltmaya yönelik laikleşme adımlarındandır. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Tekke, zaviye ve türbelerin kapatılması" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

4. Birleşmiş Milletler Teşkilatı içerisinde aşağıdaki kuruluşlardan hangisi _yer almaz_?

• A) Dünya Sağlık Örgütü
• B) Atom Enerjisi Ajansı
• C) Çevre Sorunları Programı
• D) Uzay Çalışmaları Merkezi ✓
• E) Mültecilere Yardım Kuruluşu

Birleşmiş Milletler (BM) bünyesinde; Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (IAEA) (A), Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği (UNHCR) (B), Birleşmiş Milletler Çevre Programı (UNEP) (C) ve Dünya Sağlık Örgütü (WHO) (D) gibi uzmanlaşmış kurumlar yer alır. Ancak 'Uzay Çalışmaları Merkezi' (ESA veya NASA gibi kurumlar bağımsız veya ulusal/bölgeseldir) BM bünyesinde yer alan küresel bir alt kuruluş değildir.

5. Kurtuluş Savaşı'nda, I. Doğu Anadolu II. İzmir III. Antalya Yerlerinden hangileri, TBMM tarafından savaşılmadan kurtarılmıştır?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) Yalnız III ✓
• D) I ve II
• E) II ve III

Kurtuluş Savaşı'nda Doğu Anadolu (I) Ermenilerle yapılan askeri mücadelelerle; İzmir (II) ise Yunanlılara karşı yapılan Büyük Taarruz ile savaşarak kurtarılmıştır. Ancak İtalyanların işgal ettiği Antalya ve çevresi (III), Sakarya Savaşı'nın kazanılmasından sonra İtalyan ordusunun bölgeyi tamamen tahliye etmesiyle hiçbir askeri çatışma yaşanmadan (savaşılmadan) kurtarılmıştır. Bu nedenle yalnız III savaşılmadan kurtarılmıştır.

6. Mustafa Kemal İzmir'in işgaline karşı ilk tepkisini aşağıdakilerden hangisi ile dile getirmiştir?

• A) Erzurum Kongresi
• B) Samsun Raporu ✓
• C) Sivas Kongresi
• D) Amasya Genelgesi
• E) Havza Genelgesi

İzmir 15 Mayıs 1919'da işgal edilmiştir. 19 Mayıs 1919'da Samsun'a çıkan Mustafa Kemal Paşa, 22 Mayıs 1919'da İstanbul Hükümeti'ne sunduğu Samsun Raporu (C) ile Rumların iddialarının asılsız olduğunu ve halkın İzmir'in haksız işgalini asla kabul etmeyeceğini belirterek işgale karşı ilk resmi ve yazılı tepkisini ortaya koymuştur. Havza Genelgesi (B) ise halka yönelik yayımlanan ilk genelgedir ve Samsun Raporu'ndan sonradır.

7. ABD ile SSCB arasında imzalanan SALT-II Antlaşması aşağıdaki hangi gelişmeden dolayı uygulanmamıştır?

• A) SSCB'nin Afganistan'ı işgali ✓
• B) Berlin Buhranı
• C) Kuveyt Krizi
• D) Kore Savaşı
• E) İran-Irak Savaşı

1979 yılında nükleer silahların sınırlandırılması amacıyla ABD ve SSCB arasında imzalanan SALT-II Antlaşması, aynı yılın aralık ayında SSCB'nin Afganistan'ı işgal etmesi (C) üzerine ABD Senatosu tarafından onaylanmamış ve bu nedenle yürürlüğe girmemiş/uygulanmamıştır. Bu işgal Yumuşama (Detant) dönemine de büyük darbe vurmuştur.

8. 23 Nisan 1920'de açılan TBMM'ye karşı ayaklanmaların yaşanmasında; I. azınlıkların ayrı birer devlet kurmak istemeleri, II. İngilizlerin, Boğazların her iki yakasına yerleşmek istemeleri, III. Osmanlı Hükümeti’nin ve İtilaf Devletlerinin Millî Mücadele'nin padişah ve halifeye karşı yapıldığı şeklindeki propagandaları Sebeplerinden hangilerinin etkisinden söz edilebilir?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) Yalnız III
• D) II ve III
• E) I, II ve III ✓

TBMM'ye karşı çıkan ayaklanmaların çok yönlü sebepleri vardır: Azınlıkların (Ermeniler, Rumlar) işgallerden yararlanarak bağımsız devlet kurmak istemeleri (I), İngilizlerin tampon bölge oluşturmak ve Boğazlar çevresindeki güvenliklerini sağlamak için ayaklanmaları (özellikle Anzavur ve Kuvayı İnzibatiye) desteklemeleri (II), Osmanlı Hükümeti ve İtilaf Devletlerinin milli mücadele hareketini 'bolşeviklik', 'padişah ve halife karşıtlığı' ve denden çıkma olarak nitelendirip Şeyhülislam fetvalarıyla halkı kışkırtması (III) etkilidir. Dolayısıyla üç sebep de ayaklanmaların çıkmasında rol oynamıştır.

9. Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı Devleti'nin Yükselme Dönemi'nde gerçekleştirilen faaliyetlerden biri _değildir_?

• A) Rumeli Beylerbeyliğinin kurulması ✓
• B) Osmanlı Kanunnamesinin yayımlanması
• C) Haseki Hürrem Külliyesi'nin yapılması
• D) Sahn-ı Seman medreselerinin açılması
• E) Topkapı Sarayının inşa edilmesi

Rumeli Beylerbeyliği, Osmanlı Devleti'nin Kuruluş Dönemi'nde, I. Murat döneminde (Manastır merkezli) kurulmuştur. Diğer tüm gelişmeler (Kanunname-i Ali Osman, Sahn-ı Seman Medreseleri, Topkapı Sarayı inşası Fatih Sultan Mehmet döneminde; Haseki Hürrem Külliyesi ise Kanuni Sultan Süleyman döneminde) Yükselme Dönemi faaliyetlerindendir.

10. Cumhuriyet tarihinde, - İlk Millî Savunma Bakanı, - En uzun süre Genelkurmay Başkanı, - Millet Partisi'nin kurucusu Görevlerini üstlenen devlet adamı aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Refet Bele
• B) Ali Fuat Cebesoy
• C) İsmet İnönü
• D) Kazım Karabekir
• E) Fevzi Çakmak ✓

Fevzi Çakmak, ilk Milli Savunma Bakanlığı görevini üstlenmiş, uzun süre Genelkurmay Başkanlığı yapmış ve Millet Partisi'nin kurucuları arasında yer almıştır. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Fevzi Çakmak" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

11. Aşağıdakilerden hangisi I. TBMM'nin kurmuş olduğu düzenli orduların askeri başarısının sonuçları arasında _yer almaz_?

• A) Yeni kurulan Türk Devleti'nin ilk anayasasının yürürlüğe girmesi
• B) Başkomutanlık Kanunu'nun kabul edilmesi ✓
• C) Doğu sınırının son şeklini alması
• D) İstiklal Marşı'nın kabul edilmesi
• E) Düzenli ordulara katılımın artması

İstiklal Marşı'nın kabulü (I. İnönü sonrası), doğu sınırının netleşmesi (Sakarya sonrası Kars Antlaşması) ve ilk anayasanın yürürlüğe girmesi (Teşlat-ı Esasiye - I. İnönü sonrası) askeri başarıların doğrudan siyasi sonuçlarındandır. Düzenli ordunun başarıları katılımı da artırmıştır (E). Ancak Başkomutanlık Kanunu'nun çıkarılması (C) bir askeri başarının değil, aksine Kütahya-Eskişehir Savaşları'nda alınan yenilginin ve yaşanan krizin ardından ordunun yönetimini tek elde toplamak amacıyla yapılmıştır.

12. XX. yüzyılın başlarında Osmanlı Devleti'nde Müslüman nüfusun oranı artarken gayrimüslim nüfusta azalma olmuştur. Bu gelişmeye; I. Osmanlı Devleti'nin Balkanlarda toprak kaybetmesi, II. Kuzey Afrika'daki topraklarının elden çıkması, III. Balkanlardan Anadolu'ya Türk göçlerinin olması Durumlarından hangileri neden olmuştur?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız III
• C) I ve III ✓
• D) II ve III
• E) I, II ve III

Osmanlı Devleti'nin Balkanlar gibi gayrimüslim nüfusun yoğun olduğu toprakları kaybetmesi (I) imparatorluk genelindeki gayrimüslim oranını azaltmıştır. Ayrıca kaybedilen yerlerden (Balkanlardan) Anadolu'ya yoğun Müslüman-Türk göçlerinin yaşanması (III), Anadolu ve kalan sınırlardaki Müslüman nüfus oranını artırmıştır. Kuzey Afrika'da kaybedilen topraklar (örneğin Trablusgarp) ise zaten çoğunluğu Müslüman olan yerler olduğu için gayrimüslim nüfusun azalması veya Müslüman oranının artmasında bu yönde bir etkiye sahip değildir.

13. Yunan bağımsızlık mücadelesine destek veren ve Don Juan adlı eseriyle tanınan İngiliz romantik şair aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Lord Byron ✓
• B) William Wordsworth
• C) Ada Lovelace
• D) John Keats
• E) Percy Bysshe Shelley

Lord Byron, Yunan İsyanı'nı desteklemek için bölgeye gelen ve Don Juan adlı eseriyle tanınan romantik şairdir. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Lord Byron" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

14. Milli Mücadele’ye tüm halkıyla katıldığı kabul edildiği için tüzel kişiliğine İstiklal Madalyası verilen şehir aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Gaziantep
• B) Adana
• C) Kahramanmaraş ✓
• D) Şanlıurfa
• E) İnebolu

Milli Mücadele'ye tüm halkıyla katıldığı kabul edilen Kahramanmaraş'ın tüzel kişiliğine İstiklal Madalyası verilmiştir. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Kahramanmaraş" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

15. I. Hanedanın en yaşlı erkek üyesinin padişah olması II. İç isyanların baskı ve şiddete dayalı olarak bastırılması III. Yeniçeri isyanları sonucunda sık sık padişah değişikliklerinin yaşanması Yukarıdakilerden hangileri Osmanlı Devleti’nde XVII. yy gelişmeleri arasındadır?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) I ve III
• D) II ve III
• E) I, II ve III ✓

XVII. yüzyılda (Duraklama Dönemi) I. Ahmet döneminde Ekber ve Erşed sistemi getirilerek hanedanın en yaşlı ve olgun üyesinin tahta geçmesi kuralı getirilmiştir (I). Bu dönemde çıkan Celali ve eyalet isyanları Kuyucu Murat Paşa ve IV. Murat gibi yöneticiler tarafından baskı ve şiddetle bastırılmıştır (II). Ayrıca askeri nitelikli Yeniçeri isyanları sonucunda tahttan indirmeler ve sık sık padişah değişiklikleri (örneğin II. Osman ve IV. Mehmet) yaşanmıştır (III).

16. Sandler Raporu aşağıdaki sorunlardan hangisinin çözümüne yöneliktir?

• A) Yabancı Okullar
• B) Osmanlı Borçları
• C) Boğazlar
• D) Musul
• E) Hatay ✓

Milletler Cemiyeti tarafından İskenderun (Hatay) bölgesindeki nüfus yapısını ve durumu yerinde incelemek üzere görevlendirilen İsveçli diplomat Sandler'ın hazırladığı Sandler Raporu, Hatay'ın bağımsız bir statüye kavuşmasına ve nihayetinde anavatana katılması sürecine olumlu zemin hazırlamıştır.

17. Aşağıdakilerden hangisi Abdülaziz dönemi gelişmeleri arasında _yer almaz_?

• A) Muharrem Kararnamesi'nin yayınlanması ✓
• B) Galatasaray Sultanisinin kurulması
• C) İlk resim sergisinin açılması
• D) Islahhane mektebinin açılması
• E) Emniyet sandıklarının kurulması

Muharrem Kararnamesi 1881'de II. Abdülhamit döneminde yayımlanmıştır. Abdülaziz dönemi gelişmesi değildir. Soru olumsuz köklü olduğu için seçenekler doğru bilgi aramak yerine aykırı kalan ifadeyi bulma mantığıyla değerlendirilmelidir. Bu nedenle "Muharrem Kararnamesi'nin yayınlanması" seçeneği diğerlerinden ayrılır ve doğru cevap olur.

18. Osmanlı devletinde kafes usulü sistemine geçilmesinin; I.Yeteneksiz padişahların devletin başına geçmesi II. Halk ile yönetici sınıf arasındaki bağın sağlamlaşması III. Ülkede refah düzeyinin artması Gelişmelerinden hangilerine neden olduğu söylenebilir?

• A) Yalnız I ✓
• B) Yalnız II
• C) I ve II
• D) I ve III
• E) I, II ve III

Kafes Usulü (şehzadelerin sancağa çıkmayıp sarayda eğitim görmesi), XVII. yüzyıldan itibaren uygulanmaya başlanmıştır. Bu sistem, şehzadelerin yönetim tecrübesinden uzak, halkı tanımadan ve psikolojik açıdan olumsuz koşullarda yetişmelerine yol açmıştır. Dolayısıyla tecrübesiz ve yeteneksiz padişahların devletin başına geçmesine (I) doğrudan neden olmuştur. Padişahların saraya kapanması halkla olan bağı zayıflatmış (II yanlış), devlet yönetimindeki zafiyet ise refah düzeyini düşürmüştür (III yanlış). Doğru cevap yalnız I'dir.

19. Aşağıdakilerden hangisi Berlin Buhranına taraf olan devletlerden biri _değildir_?

• A) ABD
• B) İtalya ✓
• C) Fransa
• D) İngiltere
• E) SSCB

II. Dünya Savaşı sonrasında işgal bölgelerine ayrılan Almanya ve Berlin'de, 1948 yılında SSCB'nin Batı Berlin'i abluka altına almasıyla başlayan Berlin Buhranı; Almanya'da işgal bölgeleri olan ABD (A), SSCB (B), İngiltere (D) ve Fransa (C) arasında yaşanmıştır. İtalya (E) ise bu krizin doğrudan bir tarafı değildir.

20. İtilaf Devletleri'nin işgaller sırasında Yunanistan'a olan desteğinin azalmasında; I. Sakarya Savaşı II. Kütahya-Eskişehir Savaşları III. II. İnönü Savaşı Durumlarından hangisi ya da hangilerinin etkili olduğu _söylenemez_?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II ✓
• C) I ve II
• D) I ve III
• E) I, II ve III

II. İnönü Savaşı (III) ve Sakarya Savaşı'nın (I) TBMM tarafından kazanılmasıyla, İtilaf Devletleri Yunanistan'ın savaşı kazanamayacağını anlamış, İtalya Anadolu'dan çekilmiş, Fransa TBMM ile Ankara Antlaşması'nı imzalamış ve İngiltere'nin Yunanistan'a olan desteği büyük oranda azalmıştır. Ancak Kütahya-Eskişehir Savaşları (II) Türk ordusunun yenilgisiyle sonuçlandığı için Yunan ordusunun moralini yükseltmiş ve İtilaf Devletleri'nin Yunanistan'a olan güvenini ve desteğini geçici olarak artırmıştır. Dolayısıyla desteğin azalmasında II'nin etkili olduğu söylenemez (Yalnız II).