Altın Test 26

1. Bir tarihçi, II. Dünya Savaşı sonrasında ABD öncülüğündeki Batı Bloku ile SSCB öncülüğündeki Doğu Bloku arasında sınırlı alanlarda çatışmalar yaşandığını ve Kore Savaşı’nın bu ortamda ortaya çıktığını savunmaktadır. Bu görüşü aşağıdaki gelişmelerden hangisi destekler?

• A) SSCB'nin Japonya'ya saldırmak için ABD ile anlaşması
• B) Kore'nin Avrupa coğrafyasından uzak olması
• C) Kore'nin doğu ve batı diye ikiye ayrılması
• D) ABD ve SSCB'nin II. Dünya Savaşı'nda müttefik olması
• E) Rusya'nın BM Güvenlik Konseyi'nde Kore'ye asker sevk edilmesi kararını veto etmemesi ✓

Tarihçinin "Kore Savaşı'nın iki süper güç tarafından kontrollü bir şekilde çıkarıldığı ve göz yumulduğu" yönündeki iddiasını destekleyen en önemli kanıt, SSCB'nin BM Güvenlik Konseyi'nde Kore'ye BM askeri gönderilmesi kararını veto yetkisi olmasına rağmen veto etmeyerek çekimser kalması / boykot etmesidir (B). SSCB bu kararı veto etmeyerek ABD liderliğindeki BM güçlerinin savaşa müdahalesine fiilen zemin hazırlamış, böylece iki blok arasındaki kontrollü çatışma Kore topraklarında yürütülmüştür.

2. I. Arnavutluk'un bağımsızlığını ilan etmesi II. 31 Mart Olayının çıkması III. İkinci Meşrutiyet'in ilan edilmesi Yukarıdakilerden hangileri Birinci Balkan Savaşı sırasında yaşanan gelişmeler arasındadır?

• A) Yalnız I ✓
• B) Yalnız II
• C) Yalnız III
• D) I ve II
• E) I, II ve III

Birinci Balkan Savaşı (1912-1913) devam ederken, Osmanlı Devleti'nin cephelerde aldığı yenilgileri ve sınır bağlantısının kesilmesini fırsat bilen Arnavutluk, 1912 yılında bağımsızlığını ilan ederek Osmanlı'dan ayrılmıştır (I). 31 Mart Olayı (1909) ve II. Meşrutiyet'in ilanı (1908) ise savaştan önceki yıllarda gerçekleşmiş gelişmelerdir.

3. Osmanlı'nın I.Dünya savaşına girmesinde aşağıdakilerden hangisi etkili _olmamıştır_?

• A) Siyasi yalnızlıktan kurtulma isteği
• B) İtilaf devletlerinin saldırısına uğraması ✓
• C) Duyun-u Umumiye ‘in varlığına son verme isteği
• D) Kapitülasyonlardan kurtulma isteği
• E) Kaybedilen toprakların geri alınabileceğine inanılması

Osmanlı Devleti, savaşa girmeden önce doğrudan İtilaf Devletleri'nin askeri bir saldırısına uğramamıştır. Aksine, Osmanlı savaşa kendi iradesiyle, Goben ve Breslau (Yavuz ve Midilli) gemilerinin Rus limanlarını bombalamasıyla dahil olmuştur. İtilaf Devletleri Osmanlı'yı savaşın başında tarafsız tutmaya çalışmıştır. Kaybedilen toprakları (Balkanlar, Mısır) geri alma arzusu (A), kapitülasyonları ve Duyun-u Umumiye boyunduruğunu kaldırma isteği (B, D) ile dış politikadaki siyasi yalnızlığı kırma çabası (E) Osmanlı'nın savaşa girme nedenlerindendir.

4. Aşağıdakilerden hangisi Karlofça Antlaşmasını imzalayan devletlerden biri _değildir_?

• A) Osmanlı
• B) Avusturya
• C) Rusya ✓
• D) Lehistan
• E) Venedik

Rusya Karlofça Antlaşması'nı imzalayan devletlerden biri değildir; Rusya ile daha sonra İstanbul Antlaşması yapılmıştır. Soru olumsuz köklü olduğu için seçenekler doğru bilgi aramak yerine aykırı kalan ifadeyi bulma mantığıyla değerlendirilmelidir. Bu nedenle "Rusya" seçeneği diğerlerinden ayrılır ve doğru cevap olur.

5. I. Misak-ı Milli'den ilk tavizin verilmesi II. İstanbul'un savaşılmadan kazanılması III. Tekâlif-i Milliye Emirlerinin yayınlanması Yukarıda verilenlerin oluş sırası aşağıdakilerden hangisidir?

• A) I, II, III
• B) I, III, II ✓
• C) II, III, I
• D) III, I, II
• E) III, II, I

Verilen gelişmelerin tarihsel sıralaması şu şekildedir: I. Misak-ı Milli'den ilk tavizin verilmesi (Moskova Antlaşması - 16 Mart 1921) III. Tekâlif-i Milliye Emirlerinin yayınlanması (7-8 Ağustos 1921) II. İstanbul'un savaşılmadan kurtarılması (Mudanya Mütarekesi - 11 Ekim 1922). Sıralama I, III, II şeklindedir.

6. Büyük Taarruz ‘da bizzat Mustafa Kemal tarafından stratejik Çiğiltepe'yi düşmandan temizlemekle görevlendirilen, söz verdiği sürede bunu başaramayınca da intihar ederek hayatına son veren komutan aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Albay Şükrü Bey
• B) Yarbay Sabit Bey
• C) Yarbay Halit Bey
• D) Albay Reşat Bey ✓
• E) Albay Mehmet Adil Bey

Çiğiltepe'yi verilen sürede alamadığı için intihar eden komutan Albay Reşat Bey'dir. Olay Büyük Taarruz sırasında yaşanmıştır. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Albay Reşat Bey" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

7. Aşağıdaki savaşlardan hangisi Büyük Selçuklu Devleti’nin taraf olduğu savaşlardan biri _değildir_?

• A) Miryokefalon Savaşı ✓
• B) Dandanakan Savaşı
• C) Malazgirt Savaşı
• D) Pasinler Savaşı
• E) Nesa Savaşı

Miryokefalon Savaşı Türkiye Selçukluları ile Bizans arasında yapılmıştır; Büyük Selçuklu Devleti'nin taraf olduğu savaşlardan değildir. Soru olumsuz köklü olduğu için seçenekler doğru bilgi aramak yerine aykırı kalan ifadeyi bulma mantığıyla değerlendirilmelidir. Bu nedenle "Miryokefalon Savaşı" seçeneği diğerlerinden ayrılır ve doğru cevap olur.

8. Aşağıdaki gelişmelerden hangisi XIV. yüzyıl Osmanlı Askeri faaliyetleri arasında değerlendirilemez?

• A) II. Çirmen savaşı
• B) Ankara Savaşı ✓
• C) Bursa'nın fethi
• D) Koyunhisar Savaşı
• E) Palekanon Savaşı

Ankara Savaşı 1402'de yaşanmıştır ve XIV. yüzyıl Osmanlı askeri faaliyetleri arasında değerlendirilemez. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Ankara Savaşı" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

9. I. Halk Fırkasının kurulması II. İzmir İktisat Kongresi III. Ankara'nın başkent ilan edilmesi Yukarıdakilerden hangileri Cumhuriyet'in ilanından önce meydana gelen gelişmelerdir?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) I ve II
• D) I ve III
• E) I, II ve III ✓

Cumhuriyet, 29 Ekim 1923 tarihinde ilan edilmiştir. İzmir İktisat Kongresi: 17 Şubat - 4 Mart 1923 (önce), Halk Fırkası'nın (CHP) kurulması: 9 Eylül 1923 (önce) ve Ankara'nın başkent ilan edilmesi: 13 Ekim 1923 (önce) gelişmeleri Cumhuriyet'in ilanından önce meydana gelmiştir.

10. Aşağıdakilerden hangisi Anadolu Selçuklu Devleti'nden sonra kurulan beyliklerin özelliklerinden birisi _değildir_?

• A) Anadolu'da Türk kültürünün iyice yerleşmesin katkıda bulunmaları
• B) Türk denizciliğinin gelişmesinde etkili olmaları
• C) Haçlılara karşı mücadele vermeleri ✓
• D) Anadolu'nun imarında etkili olmaları
• E) Türklerin gelişmesine katkıda bulunmaları

Anadolu Selçuklu sonrası beylikler Haçlılara karşı genel bir ortak mücadele vermekle değil, daha çok bölgesel siyasi ve kültürel faaliyetlerle öne çıkar. Soru olumsuz köklü olduğu için seçenekler doğru bilgi aramak yerine aykırı kalan ifadeyi bulma mantığıyla değerlendirilmelidir. Bu nedenle "Haçlılara karşı mücadele vermeleri" seçeneği diğerlerinden ayrılır ve doğru cevap olur.

11. Osmanlı Devleti'nde XVII. yüzyıldan itibaren tımar sisteminde başlayan bozulma ile aşağıda verilen gelişmelerden hangisi arasında doğrudan bir ilişki olduğu _söylenemez_?

• A) Kapitülasyonların genişletilmesi ✓
• B) İltizam sisteminin yaygınlaştırılması
• C) Ekonomik sorunların artması
• D) Askeri yapının sarsılması
• E) Merkezi otoritenin denetim gücünün zayıflaması

Kapitülasyonların genişletilmesi tımar sisteminin bozulmasıyla doğrudan ilişkili değildir; daha çok dış ticaret ve ekonomik ayrıcalıklarla ilgilidir. Soru olumsuz köklü olduğu için seçenekler doğru bilgi aramak yerine aykırı kalan ifadeyi bulma mantığıyla değerlendirilmelidir. Bu nedenle "Kapitülasyonların genişletilmesi" seçeneği diğerlerinden ayrılır ve doğru cevap olur.

12. I. Şehzade – Has II. Subaşı – Zeamet III. İmam – Tımar Osmanlı Devleti'nde yukarıda verilen kişilerin işlettikleri dirlik topraklarından hangileri doğrudur?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız III
• C) I ve II
• D) I ve III
• E) I, II ve III ✓

Osmanlı dirlik sisteminde topraklar gelirlerine göre üçe ayrılır: Has (Yıllık geliri 100.000 akçeden fazla olan) padişah, hanedan üyeleri (Şehzadeler - I), sadrazam ve vezirler gibi üst düzey yöneticilere ayrılır; Zeamet (Yıllık geliri 20.000 - 100.000 akçe arası) kadı, subaşı (II), defterdar gibi orta düzey devlet memurlarına ayrılır; Tımar (Yıllık geliri 3.000 - 20.000 akçe arası) ise taşradaki memurlara, imamlar (III) ve sipahilere hizmet karşılığı ayrılır. Bu nedenle verilen tüm eşleştirmeler doğrudur.

13. II. Abdülhamit tarafından 23 Aralık 1876'da yürürlüğe koyulan Kanunuesasi için aşağıdakilerden hangisi _söylenemez_?

• A) Halk kısıtlı olsa da ilk defa seçme ve seçilme hakkını elde etmiştir.
• B) Parlamento çift meclisten oluşur.
• C) Hükûmet padişaha karşı sorumludur.
• D) Mebusan Meclisinin üyeleri dört yılda bir yapılan seçimlerle belirlenir.
• E) Anayasacılık faaliyetleri başlamıştır. ✓

Kanunuesasi (1876), Türk tarihinin ilk yazılı anayasasıdır. Bu anayasa ile hükümet padişaha karşı sorumludur (A), parlamento Meclis-i Ayan ve Meclis-i Mebusan olmak üzere iki meclislidir (B), halk ilk kez meclise ve seçime katılmıştır (D), Mebusan Meclisi üyeleri 4 yılda bir seçilir (E). Ancak Osmanlı Devleti'nde anayasacılık faaliyetleri / anayasal süreç Kanunuesasi ile başlamamış, daha önce yayınlanan Tanzimat Fermanı (1839) ile (padişahın hukukun üstünlüğünü kabul etmesiyle) başlamıştır. Kanunuesasi ise anayasal düzene tamamen geçişi simgeler.

14. Cumhuriyet döneminde görülen gelişmelerden bazıları aşağıda verilmiştir. Bunlardan hangisi "Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir." ilkesi ile doğrudan ilgilidir?

• A) Medeni Kanun'un kabulü
• B) Kadınlara yeni haklar verilmesi
• C) Saltanatın kaldırılması ✓
• D) Medreselerin kaldırılması
• E) Tevhidi Tedrisat Kanunu'nun çıkarılması

Saltanatın kaldırılması, egemenliğin hanedandan alınarak millete ait olduğunu gösteren doğrudan bir siyasi düzenlemedir. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Saltanatın kaldırılması" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

15. I. Sadabat Paktı II. Milletler Cemiyeti III. Balkan Antantı Türkiye Cumhuriyeti'nin yukarıdaki kuruluşlara üye olma sırası aşağıdakilerden hangisidir?

• A) I, II, III
• B) I, III, II
• C) II, I, III
• D) II, III, I ✓
• E) III, II, I

Türkiye önce 1932'de Milletler Cemiyeti'ne girmiş, ardından 1934'te Balkan Antantı'na, 1937'de Sadabat Paktı'na katılmıştır. Öncüller tek tek değerlendirildiğinde doğru olan ifadeler seçeneklerdeki kombinasyonla karşılaştırılmalıdır. Bu karşılaştırmada "II, III, I" seçeneği soru kökündeki bilgiyle uyumlu sonucu verir.

16. Milli Mücadele yıllarında TBMM'yi hedef alan ayaklanmalardan hangisi, düzenli ordunun kurulmasına tepki olarak ortaya çıkmıştır?

• A) Çerkez Ethem ayaklanması ✓
• B) Yozgat - Boğazlıyan ayaklanması
• C) Konya ayaklanması
• D) Anzavur ayaklanması
• E) Koçgiri ayaklanması

Kuva-i Milliye liderlerinden olan Çerkez Ethem, kendisinin komuta ettiği Kuva-i Seyyare birliklerinin yeni kurulan düzenli ordunun emir komuta zinciri altına girmesini reddederek TBMM'ye karşı isyan etmiştir (E). Bu isyan doğrudan düzenli ordunun kurulmasına tepki olarak çıkmıştır.

17. Merkezi Ankara'da bulunan, Türk dünyasında kültür, sanat ve bilim alanlarında ortak çalışmalar yürütmeyi amaçlayan kuruluş aşağıdakilerden hangisidir?

• A) OPEC
• B) NATO
• C) Türk Kültürü ve Sanatları Ortak Yönetimi ✓
• D) D-8
• E) Asya Konfederasyonu

Genel merkezi Ankara olan ve Türk dünyasında kültürel, sanatsal ve bilimsel iş birliğini geliştirmeyi amaçlayan kuruluş TÜRKSOY'dur. Soruda bu yapı 'Türk Kültürü ve Sanatları Ortak Yönetimi' olarak verilmiştir.

18. Fatih Sultan Mehmet’in Trabzon’u almasıyla Karadeniz’in Anadolu kıyılarında güvenlik güçlenmiş ve Bizans’ın yeniden canlanma ihtimali zayıflamıştır. Bu gelişmeyle aşağıdaki kazanımlardan hangileri elde edilmiştir? I. Karadeniz’in Anadolu sahillerinde güvenlik tam olarak sağlanması II. Bizans’ın yeniden dirilme umutlarının engellenmiş olması III. Anadolu Türk siyasal birliğinin pekişmesi

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) I ve II ✓
• D) II ve III
• E) I, II ve III

Trabzon'un alınması Karadeniz'in Anadolu sahillerinde güvenliği artırmış ve Bizans'ın yeniden canlanma ihtimalini zayıflatmıştır. Öncüller tek tek değerlendirildiğinde doğru olan ifadeler seçeneklerdeki kombinasyonla karşılaştırılmalıdır. Bu karşılaştırmada "I ve II" seçeneği soru kökündeki bilgiyle uyumlu sonucu verir.

19. Türkistan Millî Birliğinin ilk kurucusu ve başkanı olan, Türk ve Tatar Tarihi adlı kitabı ile tanınan kişi aşağıdakilerden hangisidir?

• A) İsmail Gaspıralı
• B) Zeki Velidi Togan ✓
• C) Ziya Gökalp
• D) Yusuf Akçura
• E) Sadri Maksudi Arsal

Zeki Velidi Togan, Türkistan Milli Birliği'nin kurucusu ve ilk başkanıdır. Aynı zamanda meşhur tarihçi olup, 'Türk ve Tatar Tarihi' ile 'Tarihte Usul' gibi önemli eserlerin yazarıdır.

20. XIX. yüzyılda Osmanlı’da Yeniçeri Ocağı kaldırılmış, Sened-i İttifak yapılmış ve Tanzimat Fermanı ile kanun üstünlüğü vurgulanmıştır. Bu gelişmelerden hangileri padişahın mutlak otoritesini sınırlandırmıştır? I. Yeniçeri Ocağı’nın kaldırılması II. Sened-i İttifak’ın yapılması III. Tanzimat Fermanı’nın ilan edilmesi

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) I ve II
• D) II ve III ✓
• E) I, II ve III

Sened-i İttifak ayanlarla padişah arasında denge kurmuş, Tanzimat Fermanı ise kanun üstünlüğünü kabul ettirmiştir; ikisi de mutlak otoriteyi sınırlandırmıştır. Öncüller tek tek değerlendirildiğinde doğru olan ifadeler seçeneklerdeki kombinasyonla karşılaştırılmalıdır. Bu karşılaştırmada "II ve III" seçeneği soru kökündeki bilgiyle uyumlu sonucu verir.