Altın Test 22

1. Atatürk, gücün ve başarının kaynağını milletin kendisinde görmüştür. Bu düşünce aşağıdaki ilkelerden hangileriyle ilişkilendirilebilir? I. Cumhuriyetçilik II. Milliyetçilik III. Laiklik

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) I ve II
• D) II ve III
• E) I, II ve III ✓

Milleti güç ve egemenliğin kaynağı sayan bu söz; cumhuriyetçilik, milliyetçilik ve laiklik anlayışıyla birlikte değerlendirilebilir. Öncüller tek tek değerlendirildiğinde doğru olan ifadeler seçeneklerdeki kombinasyonla karşılaştırılmalıdır. Bu karşılaştırmada "I, II ve III" seçeneği soru kökündeki bilgiyle uyumlu sonucu verir.

2. Aşağıdakilerden hangisi ile Osmanlı ilk kez Avrupa Hukukundan yararlanma hakkı kazanmıştır?

• A) 1878 Berlin Antlaşması
• B) 1840 Londra Konferansı
• C) 1838 Balta Limanı Ticaret Sözleşmesi
• D) 1829 Edirne Antlaşması
• E) 1856 Paris Antlaşması ✓

Kırım Savaşı sonrasında imzalanan 1856 Paris Antlaşması ile Osmanlı Devleti ilk kez bir Avrupa devleti sayılmış ve Avrupa devletler hukukundan yararlanma hakkı elde etmiştir. Soru kökündeki bilgi doğrudan "1856 Paris Antlaşması" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

3. Aşağıdakilerden hangisi Tanzimat Dönemi'nde eğitim-öğretim alanında yapılan çalışmalardan biri _değildir_?

• A) Darülfünun ‘un açılması
• B) Karma eğitime geçilmesi ✓
• C) Kız ve Erkek Öğretmen okullarının açılması
• D) Fransız uzmanlara raporlar hazırlatılması
• E) Galatasaray Sultanisinin açılması

Karma eğitime geçilmesi Tanzimat döneminin eğitim çalışmaları arasında yer almaz. Darülfünun, Galatasaray Sultanisi ve öğretmen okulları bu dönemin eğitim adımlarıdır. Soru olumsuz köklü olduğu için seçenekler doğru bilgi aramak yerine aykırı kalan ifadeyi bulma mantığıyla değerlendirilmelidir. Bu nedenle "Karma eğitime geçilmesi" seçeneği diğerlerinden ayrılır ve doğru cevap olur.

4. Osmanlı Devleti; Kars, Ardahan, Batum illerini aşağıdaki antlaşmalardan hangisi ile Ruslardan geri almıştır?

• A) İstanbul Antlaşması
• B) Kars Antlaşması
• C) Brest-Litowsk Antlaşması ✓
• D) Edirne Antlaşması
• E) Berlin Antlaşması

Osmanlı Devleti Kars, Ardahan ve Batum'u Brest-Litowsk Antlaşması ile Ruslardan geri almıştır. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Brest-Litowsk Antlaşması" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

5. Osmanlı Devleti'nde II. Mahmut’un yayımladığı bir fermanla kişinin malına devletçe el konulması geleneğine son verilmesi, I. yabancılara verilen ayrıcalıkların kaldırılması, II. mülkiyet hakkının güvence altına alınması, III. gelir dağılımındaki dengesizliklerin giderilmesi Amaçlarından hangilerine yöneliktir?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II ✓
• C) Yalnız III
• D) I ve III
• E) II ve III

II. Mahmut'un müsadere usulünü (kişinin malına devletçe el konulması) kaldırması, vatandaşların özel mülkiyet ve miras haklarını güvence altına alarak (II) hukuki güvenliği sağlamaya yöneliktir. Müsaderenin kaldırılmasının yabancı ayrıcalıkları (I) veya gelir dağılımı adaletsizliği (III) ile doğrudan bir ilişkisi yoktur.

6. Çelebilik, dervişlik, seyitlik ve babalık gibi unvanların yasaklanması aşağıdaki inkılaplardan hangisiyle gerçekleşmiştir?

• A) Tekke zaviye ve türbelerin kapatılması ✓
• B) Türk medeni kanunu
• C) Soyadı kanunu
• D) Şapka Kanunu
• E) Halifeliğin Kaldırılması

30 Kasım 1925 tarihinde kabul edilen Tekke, Zaviye ve Türbelerin Kapatılmasına dair kanun (B) kapsamında; dinsel ve sınıfsal imtiyaz belirten, halk arasında ayrımcılık yaratan şeyhlik, dervişlik, müritlik, dedelik, seyitlik, çelebilik, babalık gibi unvan ve sıfatların kullanılması da yasaklanmıştır. Bu düzenleme toplumsal alanda laikleşmeyi ve eşitliği sağlamayı amaçlamıştır.

7. Bilimlerin ilerlemelerinin önündeki en büyük engelin serbest düşüncenin olmayışı olduğunu söyleyen enlem ve boylam derecelerini tespit eden ünlü bilim adamı kimdir?

• A) Gazali
• B) İbn-i Sina
• C) Harezmî
• D) Biruni ✓
• E) Farabi

Enlem ve boylam derecelerini tespit eden, serbest düşüncenin önemini vurgulayan bilim insanı Biruni'dir. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Biruni" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

8. 1924 Anayasası’nda 1928’de yapılan değişiklikle “Devletin dini İslam’dır” hükmü çıkarılmıştır. Bu değişiklik; I. Devletin inançlar karşısında tarafsız olması, II. Anayasanın laikleşmesi, III. Çok partili hayata geçilmesi Amaçlarından hangilerine yönelik _değildir_?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) Yalnız III ✓
• D) I ve II
• E) I ve III

Anayasadan devletin dininin İslam olduğuna dair ibarenin çıkarılması, doğrudan laik hukuk devletinin inşasını (II) ve tüm vatandaşların inançlarına eşit mesafede yaklaşılmasını (I) amaçlar. Ancak bu değişikliğin çok partili hayata geçme (III) amacı veya süreciyle doğrudan bir ilgisi yoktur. Dolayısıyla III. öncülü sağlamaya yönelik değildir.

9. Marshall planına karşılık SSCB'nin uyduları arasında ekonomik işbirliği geliştirmek amacıyla oluşturduğu çalışma aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Molotof Planı ✓
• B) Locarno Antlaşması
• C) Litvinov Protokolü
• D) Üçlü Pakt
• E) Kellog Paktı

SSCB, Marshall Planı'na karşı Doğu Bloku ülkeleri arasında ekonomik iş birliğini geliştirmek için Molotof Planı'nı oluşturmuştur. Plan, Sovyet etkisini ekonomik alanda güçlendirmiştir.

10. Aşağıdakilerden hangisi İhtilal Bildirgesi olarak nitelendirilir?

• A) Havza Genelgesi
• B) Sivas Kongresi
• C) Samsun Raporu
• D) Erzurum Kongresi
• E) Amasya Genelgesi ✓

Amasya Genelgesi, milletin bağımsızlığını yine milletin azim ve kararının kurtaracağını ilan ettiği için ihtilal bildirgesi niteliği taşır. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Amasya Genelgesi" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

11. II. Mahmut döneminde Avrupa'ya öğrenci gönderilmesi; I. Avrupa'daki gelişmelerin takip edilmesine II. Köklü ıslahat çalışmalarının yapılmasına III. Azınlık isyanlarının sona ermesine Gelişmelerinden hangisinin yaşanmasına ortam hazırlamıştır?

• A) Yalnız I
• B) I ve II ✓
• C) I ve III
• D) II ve III
• E) I, II ve III

II. Mahmut döneminde Avrupa'ya gönderilen öğrenciler, Avrupa'daki bilimsel, edebi, askeri ve siyasi gelişmeleri takip etmiş (I) ve yurda döndüklerinde Jön Türkler (Genç Osmanlılar) hareketini kurarak Tanzimat dönemi ve sonrasındaki köklü ıslahat çalışmalarına (II) öncülük etmişlerdir. Ancak bu durum azınlık isyanlarının sona ermesini (III) sağlamamış, aksine milliyetçilik düşünceleri imparatorluk genelinde yayılmaya devam etmiştir. Dolayısıyla doğru cevap I ve II'dir.

12. Aşağıdakilerden hangisi Kafkas Cephesi'nin açılma nedenlerinden _değildir_?

• A) Rusların güneye inmelerini engellemek
• B) Turancılık idealini gerçekleştirmek
• C) Bakü petrollerine sahip olmak
• D) Elviye-i Selase'yi geri almak
• E) Bolşevik ihtilalinin yaşanmasına ortam hazırlamak ✓

Kafkas Cephesi (1914), Osmanlı Devleti'nin taarruzu ile açılmıştır. Cephenin açılma amaçları arasında; 1878'de Rusya'ya kaybedilen Elviye-i Selase'yi (Kars, Ardahan, Batum) geri almak (C), Bakü petrol bölgelerini ele geçirmek (B), Rusların Doğu Anadolu ve güneye sarkmasını önlemek (A) ve Orta Asya Türkleri ile birleşerek Turancılık idealini gerçekleştirmek (D) yer alır. Ancak Bolşevik İhtilali'nin yaşanmasına ortam hazırlamak (E) gibi bir hedef söz konusu olamaz; ihtilal savaşın getirdiği yıkım ve Rusya'nın iç dinamikleri sonucu 1917'de gerçekleşmiş beklenmeyen bir gelişmedir.

13. Aşağıdakilerden hangisi, Osmanlı İmparatorluğunda şehzade sancağı _olmamıştır_?

• A) Konya
• B) Saruhan
• C) Amasya
• D) Edirne ✓
• E) Trabzon

Edirne Osmanlı başkentlerinden biridir; şehzade sancağı olarak kullanılmamıştır. Soru olumsuz köklü olduğu için seçenekler doğru bilgi aramak yerine aykırı kalan ifadeyi bulma mantığıyla değerlendirilmelidir. Bu nedenle "Edirne" seçeneği diğerlerinden ayrılır ve doğru cevap olur.

14. I. Türk parasının kıymetinin korunmasına ilişkin kanunun kabul edilmesi II. Kellog Paktına üye olunması III. Bozkurt - Lotus Davası'nın yaşanması Yukarıda verilenlerden hangileri Atatürk Döneminde gerçekleşmiştir?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) Yalnız III
• D) I ve II
• E) I, II ve III ✓

Her üç gelişme de Atatürk Dönemi'nde (1923-1938) yaşanmıştır: Bozkurt-Lotus davası Lahey Adalet Divanı'nda 1927'de görülmüş (III); Kellog Paktı'na Türkiye 1929'da üye olmuş (II); Türk Parasının Kıymetini Koruma Kanunu ise 1929 dünya krizinin etkilerini azaltmak için 1930 yılında çıkarılmıştır (I).

15. Osmanlı Devleti'nin resmi olarak I.Dünya savaşına girdiği tarih aşağıdakilerden hangisidir?

• A) 28 Ekim 1914
• B) 11 Kasım 1914 ✓
• C) 14 Kasım 1914
• D) 21 Kasım 1914
• E) 5 Kasım 1914

Osmanlı Devleti'nin I. Dünya Savaşı'na resmen girişi, 11 Kasım 1914'te savaş ilanıyla gerçekleşmiştir. Öncüller tek tek değerlendirildiğinde doğru olan ifadeler seçeneklerdeki kombinasyonla karşılaştırılmalıdır. Bu karşılaştırmada "11 Kasım 1914" seçeneği soru kökündeki bilgiyle uyumlu sonucu verir.

16. Milli Mücadelenin haklı olduğunu gösteren ilk uluslararası belge aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Londra Konferansı
• B) General Harbord Raporu
• C) Paris Barış Konferansı
• D) Lozan Antlaşması
• E) Amiral Bristol Raporu ✓

Amiral Bristol Raporu, Milli Mücadele'nin ve Türk tarafının haklılığını gösteren ilk uluslararası belgelerden biri kabul edilir. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Amiral Bristol Raporu" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

17. I. Kabakçı Mustafa isyanı II. Bab-ı Ali Baskını III. 31 Mart isyanı Yukarıdaki olaylardan hangileri, Osmanlı devlet düzenini değiştirmeye yönelik olarak ortaya çıkmıştır?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) Yalnız III ✓
• D) I ve III
• E) II ve III

31 Mart İsyanı (1909), meşrutiyet rejimine (anayasal devlet düzenine) karşı çıkarak monarşik/dini eski düzeni geri getirmeyi hedefleyen gerici (irticai) nitelikte doğrudan devlet düzenini değiştirmeye yönelik bir isyandır (III). Kabakçı Mustafa İsyanı (I) padişahı ve yenilikleri (Nizam-ı Cedit) hedef alan askeri bir darbe; Bab-ı Ali Baskını (II) ise hükümeti değiştirmeye yönelik askeri/siyasi bir hükümet darbesidir (rejimi/düzeni değiştirme amacı taşımazlar). Cevap anahtarına göre doğru seçenek Yalnız III'tür.

18. Soğuk Savaş Dönemi'nde Batı Bloku içinde yaşanan gelişmeler arasında aşağıdakilerden hangisi _yer almaz_?

• A) Marshall Planı'nın hazırlanması
• B) Balfour Deklarasyonu'nun yayımlanması ✓
• C) Avrupa Ekonomik Topluluğunun kurulması
• D) NATO'nun kurulması
• E) Avrupa Konseyinin kurulması

Balfour Deklarasyonu, İngiltere Dışişleri Bakanı Arthur Balfour tarafından Filistin'de bir Yahudi devletinin kurulmasını desteklemek amacıyla 1917 yılında (I. Dünya Savaşı sırasında) yayımlanmıştır. Dolayısıyla II. Dünya Savaşı sonrasında başlayan Soğuk Savaş Dönemi (1947-1991) gelişmeleri arasında yer almaz. Diğer tüm seçenekler (NATO 1949, Marshall 1947, Avrupa Konseyi 1949, AET/Roma Antlaşması 1957) Soğuk Savaş Dönemi'nde Batı Bloku'nda gerçekleşmiştir.

19. Aşağıdakilerden hangisi XVIII. yüzyılda Batı tarzı yenilikler yapan Osmanlı padişahlarından biri _değildir_?

• A) IV. Murat ✓
• B) I. Abdülhamit
• C) III. Selim
• D) III. Mustafa
• E) III. Ahmet

IV. Murat XVII. yüzyıl padişahıdır; XVIII. yüzyılda batı tarzı yenilik yapan padişahlar arasında yer almaz. Soru olumsuz köklü olduğu için seçenekler doğru bilgi aramak yerine aykırı kalan ifadeyi bulma mantığıyla değerlendirilmelidir. Bu nedenle "IV. Murat" seçeneği diğerlerinden ayrılır ve doğru cevap olur.

20. I. Avarlar II. Uygurlar III. Hazarlar Yukarıdaki Türk devletlerinden hangileri, Rusları ordu düzeni ve devlet örgütlenmesi alanlarında etkilemişlerdir?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) Yalnız III
• D) I ve III ✓
• E) I, II ve III

Avarlar (I) ve Hazarlar (III) Doğu Avrupa ve Karadeniz'in kuzeyinde hüküm sürerek Rus kabileleriyle yakın ilişkiler kurmuşlardır. Rus prenslikleri, devlet örgütlenmesi, askeri teşkilatlanma ve üniformalar konusunda doğrudan Avarlardan ve Hazarlardan etkilenmişlerdir. Uygurlar (II) ise Orta Asya'da ve Çin civarında kurulduklarından Rusları bu alanlarda etkilememişlerdir.