Altın Test 19

1. Atatürk Dönemi'nde; I. Vagon Lee, II. Razgart, III. Bozkurt – Lotus Olaylarının hangilerinin yaşandığı savunulabilir?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) I ve II
• D) II ve III
• E) I, II ve III ✓

Atatürk Dönemi'nde milliyetçilik ve egemenlik konularında önemli toplumsal ve diplomatik tepkilere yol açan üç olay da yaşanmıştır: 1933 Vagon-Lee Olayı (Türkçe konuşulmasına tepki), 1933 Razgrad Olayı (Bulgaristan'da Türk mezarlığının tahrip edilmesine Türk gençliğinin tepkisi) ve 1926 Bozkurt-Lotus Olayı (uluslararası sularda gemi kazası davası).

2. Anadolu Selçuklu Dönemi'ne ait mimarî eserler arasında aşağıdakilerden hangisi _gösterilemez_?

• A) Bursa Yeşil Türbe ✓
• B) Konya Taş Mescit
• C) Kayseri Hacı Kılıç Külliyesi
• D) Konya Alâeddin Camii
• E) Kayseri Hunad Hatun Külliyesi

Bursa Yeşil Türbe Osmanlı dönemine aittir; Anadolu Selçuklu mimari eserleri arasında gösterilemez. Soru olumsuz köklü olduğu için seçenekler doğru bilgi aramak yerine aykırı kalan ifadeyi bulma mantığıyla değerlendirilmelidir. Bu nedenle "Bursa Yeşil Türbe" seçeneği diğerlerinden ayrılır ve doğru cevap olur.

3. Aşağıdakilerden hangisi Sanayi Devriminin Osmanlı Devleti'nde yaptığı etkiler arasında _gösterilemez_?

• A) Dış ticarette hammadde ihraç eden mamul ithal eder hale gelmesi
• B) Ekonomik alanda dışa bağımlı hale gelmesi
• C) El tezgâhlarında yapılan üretimin etkisini kaybetmesi
• D) Avrupalı devletlerce hammadde ve pazar alanı olarak görülmesi
• E) Osmanlı devletinde işçi sınıfının siyasal hayatta öneminin artması ✓

Avrupa'da gerçekleşen Sanayi Devrimi, Osmanlı sanayisini olumsuz etkilemiştir. Ucuz Avrupa malları karşısında el tezgahları kapanmış (A), Osmanlı Devleti Avrupalıların hammadde kaynağı ve açık pazarı haline gelmiş (B, E) ve ekonomi dışa bağımlı hale gelmiştir (C). Ancak Osmanlı Devleti'nde sanayileşme tam anlamıyla gerçekleşemediği için modern anlamda büyük bir işçi sınıfı oluşamamış ve işçi sınıfının siyasal hayatta etkin bir rol veya önem kazanması (D) söz konusu olmamıştır (bu durum daha çok sanayileşmiş Avrupa ülkelerinde görülmüştür).

4. İlk Türk - İslam devletlerinde ordunun asker kaynakları arasında; I. Lonca sistemi II. İkta sistemi III. Gulam sistemi Hangilerinin yer aldığı söylenebilir?

• A) Yalnız I
• B) I ve II
• C) I ve III
• D) II ve III ✓
• E) I, II ve III

İlk Türk-İslam devletlerinde (Karahanlılar, Gazneliler, Selçuklular) ordunun temel asker kaynakları arasında; savaş esirleri veya satın alınan küçük çocukların sarayda eğitilmesiyle oluşturulan Gulam sistemi (III) ve eyaletlerde toprak gelirleri karşılığında atlı asker (cebelü) yetiştirilmesini sağlayan İkta sistemi (II) yer alır. Lonca sistemi (I) ise esnaf ve zanaatkarların mesleki ve ekonomik örgütlenmesidir; ordunun asker kaynakları arasında yer almaz. Dolayısıyla doğru cevap II ve III'tür.

5. Aşağıdakilerden hangisinin II. Mahmut döneminde yönetim alanında yapılan ıslahatlardan biri olduğu _söylenemez_?

• A) Muhtarlıklar kurulması
• B) Mekteb-i Harbiye’nin açılması ✓
• C) Memurlara maaş bağlanması
• D) Divan teşkilatı kaldırılması
• E) Tımar sistemi kaldırılması

II. Mahmut döneminde yönetim/idari alanda; Divan-ı Hümayun kaldırılarak yerine nazırlıklar kurulmuş (A), güvenliği ve nüfus kontrolünü sağlamak için muhtarlıklar oluşturulmuş (B), tımar sistemi kaldırılarak memurlar merkezden atanan maaşlı görevliler haline getirilmiş (D, E) ve memurlara maaş bağlanmıştır. Mekteb-i Harbiye'nin açılması (C) ise subay yetiştirmek amacıyla gerçekleştirilmiş doğrudan askeri alandaki bir ıslahattır; yönetim (idari) alanındaki bir ıslahat olarak sınıflandırılamaz.

6. Aşağıdaki bilgilerden hangileri Göktürklerde ulusçu bir devlet anlayışının bulunduğunu gösterir? I. “Türk” adını devlet adı olarak kullanmaları II. Doğu ve batı olarak iki koldan yönetilmeleri III. Kendilerine özgü yazı kullanmaları IV. Orta Asya’da devlet kurmaları V. Komşu hanedanlarla akrabalık kurmaları

• A) I ve III ✓
• B) II ve III
• C) II ve IV
• D) III ve IV
• E) IV ve V

Türk adını devlet adı olarak kullanmaları ve kendilerine özgü yazıya geçmeleri Göktürklerde ulusçu devlet anlayışını gösterir. Öncüller tek tek değerlendirildiğinde doğru olan ifadeler seçeneklerdeki kombinasyonla karşılaştırılmalıdır. Bu karşılaştırmada "I ve III" seçeneği soru kökündeki bilgiyle uyumlu sonucu verir.

7. • Miladi takvimin kabulü • Hafta sonu tatilinin değiştirilmesi • Ölçü sisteminin değiştirilmesi Yukarıda verilen gelişmeler aşağıda verilenlerden hangisine ortam hazırlamamıştır?

• A) Ticari alanda ikili uygulamalara son verilmiştir.
• B) Doğu kültüründen uzaklaşılmıştır.
• C) Laikleşme süreci hızlanmıştır.
• D) Ülkede sistem birliği sağlanmıştır.
• E) Ticari politikalar değişmiştir. ✓

Miladi takvimin kabulü, hafta sonu tatilinin pazara alınması ve metrik ölçü sistemlerine geçilmesi; batılı devletlerle olan ticari ve ekonomik ilişkileri kolaylaştırmış, ikili uygulamaları bitirmiş (C), sistem birliği sağlamış (D) ve laikleşmeyi hızlandırmıştır. Ancak bu düzenlemeler ülkenin temel 'ticari politikalarını' (ithalat-ihracat rejimini, gümrük tarifelerini vb.) değiştiren veya yönlendiren ekonomik adımlar değildir; sadece ticareti teknik olarak kolaylaştıran yapısal reformlardır.

8. Kösedağ Savaşı'ndan sonra Anadolu'da kurulan aşağıdaki beyliklerden hangisi denizcilik faaliyetlerinde bulunmamıştır?

• A) Karesioğulları
• B) Candaroğulları
• C) Germiyanoğulları ✓
• D) Aydınoğulları
• E) Saruhanoğulları

Germiyanoğulları iç bölgede kurulmuş bir beyliktir ve denizcilik faaliyetleriyle öne çıkmamıştır. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Germiyanoğulları" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

9. Kanuni döneminde Hint Deniz Seferleri istenen sonucu vermemiştir. Bu başarısızlıkta aşağıdakilerden hangileri etkili olmuştur? I. Seferlere gereken önemin verilmemesi II. Osmanlı donanmasının okyanus şartlarına uygun olmaması III. Portekiz donanmasının güçlü olması

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) I ve II
• D) II ve III
• E) I, II ve III ✓

Hint Deniz Seferlerinde gerekli önemin verilmemesi, donanmanın okyanus şartlarına uygun olmaması ve Portekiz donanmasının gücü başarısızlıkta etkili olmuştur. Öncüller tek tek değerlendirildiğinde doğru olan ifadeler seçeneklerdeki kombinasyonla karşılaştırılmalıdır. Bu karşılaştırmada "I, II ve III" seçeneği soru kökündeki bilgiyle uyumlu sonucu verir.

10. XVII. yüzyılda, sorunlara çözüm bulmak için yapılan ıslahatların genel özellikleri arasında aşağıdakilerden hangisi _yer almaz_?

• A) Islahatçıların hayatıyla sınırlıdır.
• B) Askerî alanda yoğunlaşmıştır.
• C) Avrupa örnek alınarak yapılmıştır ✓
• D) Sorunların gerçek nedeni sorgulanmamıştır.
• E) Baskı ve şiddet politikaları yöntem olarak benimsenmiştir.

XVII. yüzyıl ıslahatlarında Avrupa örnek alınmamıştır; daha çok eski düzeni canlandırma ve baskı yöntemleri öne çıkmıştır. Soru olumsuz köklü olduğu için seçenekler doğru bilgi aramak yerine aykırı kalan ifadeyi bulma mantığıyla değerlendirilmelidir. Bu nedenle "Avrupa örnek alınarak yapılmıştır" seçeneği diğerlerinden ayrılır ve doğru cevap olur.

11. Yeni Türk devletinin toplumsal alanda laik bir yapıya kavuşmasında; I. din adamlarının kıyafetlerinin düzenlenmesi II. medeni kanunun kabul edilmesi III. kapitülasyonların kaldırılması Durumlarından hangilerinin etkili olduğu _savunulamaz_?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) Yalnız III ✓
• D) I ve II
• E) II ve III

Yeni Türk devletinin toplumsal alanda laikleşmesi sürecinde; ibadethaneler dışında dini kıyafetlerle gezilmesinin yasaklanması ve kıyafet düzenlemesi (I) ile aile hukuku ve sosyal ilişkileri dini kurallardan (mecelle) arındırarak laik hukuk kurallarına dayandıran Medeni Kanun'un kabulü (II) doğrudan etkilidir. Kapitülasyonların kaldırılması (III) ise ekonomik bağımsızlık ve egemenlikle ilgili olup doğrudan toplumsal laikleşmeyle bir ilgisi yoktur. Dolayısıyla etkili olduğu savunulamayacak olan yalnız III'tür.

12. Aşağıdakilerden hangisi Tanzimat Dönemi’nde William Churchill tarafından çıkarılan ve devlet tarafından desteklenen yarı resmî statüye sahip gazetedir?

• A) Ceride-i Resmîye
• B) Tercümana Ahval
• C) Ceride-i Havadis ✓
• D) Düstur
• E) Takvim-i Vekayi

Ceride-i Havadis, Tanzimat döneminde William Churchill tarafından çıkarılan ve devlet desteği alan yarı resmi gazete olarak kabul edilir. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Ceride-i Havadis" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler incelendiğinde: - Ceride-i Resmîye: Türkiye Cumhuriyeti’nin resmî yayın organıdır (1921). - Tercümana Ahval: Şinasi ve Agâh Efendi tarafından çıkarılan ilk özel Türk gazetesidir (1860). - Düstur: Osmanlı Devleti'nde yayımlanan kanun, nizamname ve fermanları derleyen resmî dergidir. - Takvim-i Vekayi: II. Mahmut döneminde çıkarılan Osmanlı Devleti'nin ilk resmî gazetesidir (1831).

13. Aşağıdakilerden hangisi Devşirme sınıfı içerisinde _yer almaz_?

• A) Lağımcılar
• B) Humbaracılar
• C) Garipler
• D) Cebelü ✓
• E) Bostancılar

Cebelü (A), tımar sisteminde tımar sahibinin elde ettiği gelir karşılığında yetiştirmek zorunda olduğu atlı askerlerdir. Cebelüler doğrudan Türk kökenli taşra nüfusundan ve köylülerden oluşurdu; devşirme sınıfına mensup değillerdi. Diğer taraftan Lağımcılar (B), saray muhafızı olan Bostancılar (C), Humbaracılar (D) ve Kapıkulu süvarisi olan Garipler (E) Kapıkulu (devşirme) ordusunun sınıfları arasında yer alır.

14. I. Türkçülük II. Batıcılık III. İslamcılık IV. Âdem-i Merkeziyetçilik Yukarıdaki fikir akımlarından hangileri Türkiye Cumhuriyetinin kurucu kadroları tarafından daha çok benimsenmiştir?

• A) I ve II ✓
• B) I ve III
• C) II ve III
• D) I, III ve IV
• E) II, III ve IV

Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluş felsefesinin harcını oluşturan iki temel akım; milli kimliği, Türk kültürünü ve ulus-devlet yapısını esas alan Türkçülük (I) ile çağdaş, modern ve muasır medeniyetler seviyesine ulaşmayı hedefleyen Batıcılık/Çağdaşlaşma (II) akımlarıdır. İslamcılık ve yerel yönetim muhtariyetini savunan Adem-i Merkeziyetçilik ise kurucu kadroların benimsediği ana akımlar arasında yer almaz.

15. Aşağıda verilenlerden hangisi İkta topraklarının özelliklerinden _değildir_?

• A) İkta sahipleri bu toprakları çocuklarına miras olarak bırakabilirlerdi ✓
• B) İkta sahipleri bulundukları bölgede asayişi sağlarlardı
• C) Toprağın mülkiyeti devlete aitti.
• D) İkta sahipleri asker yetiştirmek zorundaydılar
• E) İkta toprakları kişilerin rütbesine göre farklılık gösterirdi

İkta topraklarının mülkiyeti devlete aittir; ikta sahipleri bu toprakları çocuklarına miras bırakamazdı. Soru olumsuz köklü olduğu için seçenekler doğru bilgi aramak yerine aykırı kalan ifadeyi bulma mantığıyla değerlendirilmelidir. Bu nedenle "İkta sahipleri bu toprakları çocuklarına miras olarak bırakabilirlerdi" seçeneği diğerlerinden ayrılır ve doğru cevap olur.

16. Osmanlı'nın ilk belediyeleri aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

• A) Beyoğlu – Laleli
• B) Okmeydanı - Laleli
• C) Galata - Kadıköy
• D) Beyoğlu - Galata ✓
• E) Beyoğlu - Akaretler

Osmanlı Devleti'nde modern belediyeciliğin ilk adımı, Kırım Savaşı sırasında İstanbul'da asayiş ve şehircilik hizmetlerini yürütmek amacıyla 1855'te kurulan Şehremaneti (İstanbul Belediyesi) olmuştur. Bu kapsamda, özellikle yabancı uyrukluların ve ticaret merkezlerinin yoğun olduğu bölgede Avrupa tarzı hizmet sunabilmek için 1857 yılında ilk kez 'Altıncı Daire-i Belediye' kurulmuş ve Beyoğlu ile Galata (A) bölgeleri Osmanlı'nın ilk modern belediyesi olmuştur.

17. Osmanlı Devleti'nde I. Çitfbozan vergisi II. Aşar vergisi III. Haraç vergisi Uygulamalarından hangisi veya hangileri tarımsal üretimin sürekliliğini sağlamaya yöneliktir?

• A) Yalnız I ✓
• B) I ve II
• C) I ve III
• D) II ve III
• E) I, II ve III

Çiftbozan vergisi (I), toprağını mazeretsiz olarak ekmeyen ya da üst üste üç yıl boyunca boş bırakan köylüden alınan cezai bir vergidir. Bu verginin temel amacı köylüyü toprağı işlemeye zorlamak ve tarımsal üretimde sürekliliği sağlamaktır. Aşar (II) ve Haraç (III) ise sırasıyla Müslüman ve gayrimüslim tebaadan alınan normal tarımsal ürün vergileridir, cezai veya üretimi zorlayıcı bir nitelikleri yoktur. Dolayısıyla yalnız I tarımsal süreklilik amacı taşır.

18. Milli mücadelenin kazanılmasında aşağıdakilerden hangisinin etkili olduğu _savunulamaz_?

• A) Bölgesel cemiyetlerin birleştirilmesinin
• B) Kuvayı İnzibatiyenin kurulmasının ✓
• C) Düzenli ordunun kurulmasının
• D) Mustafa Kemal'in başkomutan olarak görevlendirilmesinin
• E) Halk desteği ile ordu eksikliklerinin giderilmesinin

Kuvayı İnzibatiye (Hilafet Ordusu) (D), Kurtuluş Savaşı sırasında İstanbul Hükümeti tarafından TBMM'ye ve düzenli orduya karşı ayaklanmaları desteklemek ve milli hareketi bastırmak amacıyla kurulan zararlı bir askeri örgüttür. Bu nedenle Milli Mücadele'nin kazanılmasına değil, engellenmesine yönelik çalışmıştır. Düzenli ordunun kurulması, cemiyetlerin birleştirilmesi, başkomutanlık yasası ve Tekalif-i Milliye gibi halk destekleri ise zaferin kazanılmasında temel etkendir.

19. Aşağıdakilerden hangisi Milli Mücadele'nin "Hazırlık Evresi" gelişmeleri arasında _yer almaz_?

• A) İradeyi Milliye gazetesinin çıkarılması
• B) Temsil Heyeti'nin Ankara'ya gelmesi
• C) Tekâlifi Milliye Emirlerinin yayımlanması ✓
• D) Sivas Kongresi'nin toplanması
• E) Batı cephesinin oluşturulması

Milli Mücadele'nin Hazırlık Evresi, Samsun'a çıkıştan (19 Mayıs 1919) TBMM'nin açılmasına ve düzenli ordunun kurulmasına kadar olan kongreler ve örgütlenme dönemidir. Tekâlif-i Milliye Emirleri ise savaş döneminde, Kütahya-Eskişehir Savaşları'nın ardından Sakarya Meydan Muharebesi öncesinde (Ağustos 1921) ordunun ihtiyaçlarını karşılamak üzere yayımlanmıştır (Muharebeler/Cepheler dönemi gelişmesidir).

20. I. Yabancı Okullar Sorunu II. Razgrad Olayı III. Vagon Li Olayı Yukarıdakilerden hangileri Atatürk döneminde Türkiye ile Fransa arasında yaşanan bir sorun olmuştur?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız III
• C) I ve II
• D) I ve III ✓
• E) II ve III

Atatürk döneminde Türkiye ile Fransa arasında; yabancı okulların MEB müfredatına ve denetimine uymasını engellemek istemesi üzerine yaşanan 'Yabancı Okullar Sorunu' (I) ve Fransız demiryolu şirketi Vagon-Li'de Türkçe konuşan Türk memura ceza verilmesiyle başlayan 'Vagon-Li Olayı' (III) sorun oluşturmuştur. 'Razgrad Olayı' (II) ise Bulgaristan'ın Razgrad kentindeki Türk mezarlığının tahrip edilmesi üzerine Türkiye ile Bulgaristan arasında yaşanan bir sorundur. Dolayısıyla Fransa ile yaşanan sorunlar I ve III'tür.